Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Колькі ў Беларусі наркаманаў? Невядома, але 14 500 чалавек на ўліку — гэта ўжо трагедыя, — нарколяг


©Shutterstock

1 сакавіка адзначаецца Міжнародны дзень барацьбы з наркотыкамі. Ці перамагае Беларусь у гэтай барацьбе, ці прайграе?

Паводле афіцыйнай статыстыкі, на 1 студзеня 2016 году пад назіраньнем псыхіятраў-нарколягаў былі каля 14 500 чалавек. У асноўным, паводле Мінздароўя, у Беларусі ўжываюць опій (57,7% адзначаных выпадкаў ужываньня), канабіс (16,1%), псыхастымулятары (4,1%), гераін (2,5%).

У 2015 годзе ад перадазіровак памерлі 33 чалавекі (год таму — 53, два гады таму — 83).

Паводле Мінздароўя, сярэднестатыстычны партрэт наркамана ў Беларусі сёньня такі: гэта, найхутчэй, мужчына 22–24 гады, які мае сярэднюю ці сярэднюю спэцыяльную адукацыю, жыве адзін ці разьведзены, не працуе ці мае выпадковыя заробкі, а таксама мае прынамсі некалькі адміністрацыйных правапарушэньняў і схільны да агрэсіі. Ці насамрэч такіх сярод наркаманаў большасьць?

«Тут нейкі адназначны сацыяльны партрэт выявіць немагчыма, — кажа Свабодзе прафэсар катэдры псыхіятрыі і мэдычнай псыхалёгіі БДМУ Андрэй Капытоў. — Трэба разумець, што, ужыўшы наркотык адзін раз, любы чалавек становіцца на шлях фармаваньня залежнасьці, ці ў 13 гадоў тое адбылося, ці ў 15, ці ў 20. Шмат што залежыць ад сацыяльнага асяродзьдзя. Адно што асобаў ва ўзросьце 13–15 гадоў не заўсёды ставяць на ўлік, а ставяць на ўлік пасьля 18. Таму і сярэдні ўзрост атрымліваецца — пасьля 18. Гэта штучна сфармаваныя лічбы, але калі ўсіх наркаманаў прааналізаваць, можна атрымаць лічбы зусім непрадказальныя».

У статыстыцы згадваецца толькі колькасьць наркаманаў, якія ўжо на ўліку. А ці магчыма ацаніць, колькі нарказалежных агулам, разам з тымі, хто на ўліку не стаіць?

«Ёсьць розныя формулы пераліку, але гэта вельмі няўдзячная справа — называць тут нейкія лічбы. Сусьветная арганізацыя аховы здароўя рэкамэндуе ў чатыры разы памнажаць ці ў пяць, расейскія навукоўцы кажуць — у меншую колькасьць разоў. Цяжка пралічыць гэтыя формулы. Але нават 14,5 тысячы на ўліку — гэта ўжо катастрофа».

Зрэшты, колькасьць наркаманаў на ўліку не расьце апошнія некалькі год, хоць да таго за дзесяцігодзьдзе падскочыла ў сем разоў. Праваахоўнікі рэгулярна рапартуюць пра затрыманьні гандляроў, ладзяцца гучныя працэсы, на якіх на лаве падсудных апынаюцца нават былыя КДБ-шнікі. Ці сапраўды сытуацыя з наркотыкамі паляпшаецца, або прынамсі не пагаршаецца?

«Сытуацыя крыху мяняецца, але болей тут заслуга ня мэдыкаў, а праваахоўных органаў, — мяркуе Капытоў. — Думаю, антынаркатычны дэкрэт дапамог, працуюць лепей і выяўляюць болей».

З боку мэдыкаў ён лічыць важнай менавіта прафіляктыку:

«Прафіляктычныя праграмы трэба пачынаць са школы. І не разьвіваць тэму, што наркотыкі шкодныя, а займацца тэматыкай спосабаў пераадоленьня стрэсу, непрыемных сытуацыяў.

Ня толькі мэтанакіравана пра псыхаактыўныя рэчывы, а наагул па жыцьці: навыкі пераадоленьня стрэсу даюць добры вынік.

Але праблема неадназначная, казаць пра адзін фактар нельга. Вядома, ёсьць сытуацыі, калі чалавек пачынае вырашаць свае ўнутраныя праблемы такім шляхам. Ёсьць частка падлеткаў і маладых людзей, якія так удаюць, імітуюць паводзіны старэйшых. Ёсьць праблема біялягічных, генэтычных мэханізмаў. Бывае, калі не рэалізаваныя лібідозныя мэханізмы, спрабуюць іх прастымуляваць. Кожны чалавек унікальны — і мэтавыя праграмы павінны працаваць у індывідуальным парадку, калі перад тым, як праводзіць прафіляктыку, трэба выявіць групы, выявіць, дзе праблема і ў чым яна.

Мерапрыемствы, калі даецца інфармацыя, напрыклад, у СМІ на вялікія папуляцыйныя групы, вялікай выніковасьці ня мае, ва ўсім сьвеце практыка такая. На сёньня эфэктыўныя праграмы — тыя, што працуюць з мэтавымі групамі. І тут адзін з напрамкаў — калі ходзяць у школы і іншыя навучальныя ўстановы не дактары, а валянтэры. У нас у БДМУ сфармаваная валянтэрская група, навучаем студэнтаў, па ўзросьце блізкіх да ўзросту спажыўца. Калі яны распавядаюць, інфармацыя больш даступная. Гэтыя мерапрыемствы сябе апраўдваюць».

Але яшчэ нядаўна можна было адзначыць праблему з прафіляктыкай — пра спайсы часам казалі як пра няшкодныя рэчывы, нават не наркотыкі, якія можна спакойна паспытаць і кінуць. Ці сталі ўспрымаць тыя ж спайсы больш сур’ёзна?

«На сёньняшні дзень па спайсах ужо бачым наступствы: што гэта ня лёгкія наркотыкі, як, можа, нехта думаў, а адны з самых цяжкіх. Бо што ўсярэдзіне гэтага прадукту, ніхто ня ведае. У гэтай субстанцыі, якая цяпер прыходзіць у Беларусь, намяшаныя і сынтэтычныя канабіёіды, і цяжкія псыхатропныя прэпараты — такі склад, які робіць чалавека літаральна за паўгода-год нямоглым кагнітыўна, вельмі лёгка выключае людзей з жыцьця. Гэта адзначаюць усе, нават распаўсюднікі спайсаў, якія ўжываюць розныя псыхаактыўныя рэчывы, але кажуць, што таго, што прадаюць, нават ворагу не пажадаюць».

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
XS
SM
MD
LG