Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Чаму рынкі пустыя і ці не капрызяць ІП? 12 пытаньняў пра пратэст прадпрымальнікаў


Свабода шукала адказы на пытаньні, зьвязаныя з крызісам вакол указу нумар 222. Ацэнкі зробленыя на падставе заяваў і тлумачэньняў лідэраў «Пэрспэктывы», індывідуальных прадпрымальнікаў і прадстаўнікоў уладаў.

Свабода шукала адказы на пытаньні, зьвязаныя з крызісам вакол указу нумар 222. Ацэнкі зробленыя на падставе заяваў і тлумачэньняў лідэраў «Пэрспэктывы», індывідуальных прадпрымальнікаў і прадстаўнікоў уладаў.

Рынкі не працуюць толькі ў мяне?

Не.

Прадпрымальнікі не выходзяць на працу па ўсёй Беларусі. Рынкі і гандлёвыя цэнтры на момант публікацыі пустыя ў Менску, у Магілёве, у Віцебску, у Гомелі, у Слоніме — хіба ня ў кожным беларускім горадзе. Як сьцьвярджае грамадзкае аб’яднаньне «Пэрспэктыва», на працу ня выйшлі 90% прадаўцоў нехарчовых тавараў. На рынках, як кажуць самі прадпрымальнікі, засталіся тыя, хто браў тавары не з краінаў Мытнага саюзу і меў на іх сэртыфікаты, а таксама тыя, хто працягвае працаваць па-старому, спадзеючыся на адсутнасьць праверак у сьвяточныя дні.

У прадпрымальнікаў выходныя і ўсё скончыцца пасьля сьвятаў?

Не.

Для прадпрымальнікаў пачатак году, калі ў большасьці людзей выходныя, — гэта час актыўных продажаў. Хто траціць падораныя грошы, хто купляе падарункі на праваслаўныя Каляды, а хто проста выкарыстоўвае выходныя для закупаў. Прадпрымальнікі гэта ведаюць, але сьвядома спыняюць працу. Што рабіць далей і ці выходзіць на працу наогул, яны зьбіраюцца вырашыць на скліканым «Пэрспэктывай» Антыкрызісным форуме 11 студзеня. Пачатак форуму а 12 гадзіне, месца — гатэль «Беларусь» у Менску.

Прадпрымальнікі выйдуць на Плошчу, будзе Майдан?

Гэта невядома.

Пакуль пратэсты носяць пасіўны характар. Некаторыя прадпрымальнікі кажуць, што яны не палітычныя, а выключна эканамічныя. У звароце да кіраўніка адміністрацыі прэзыдэнта і прэм’ер-міністра «Пэрспэктыва» заклікае ўлады правесьці перамовы з прадпрымальнікамі на Антыкрызісным форуме «ў мэтах вырашэньня вострага канфлікту», але не пагражае мітынгамі, толькі кажа пра «непрадказальныя нэгатыўныя наступствы для эканомікі краіны і агулам для беларускага грамадзтва». Хоць слонімскія прадпрымальнікі заявілі, што зьбіраюцца прапанаваць на Антыкрызісным форуме марш ад Кастрычніцкай плошчы ў Менску.

Гэта «Пэрспэктыва» арганізавала пратэсты? Яны апазыцыя?

Не.

Аб’яднаньне не арганізуе і не каардынуе прыпыненьне працы і мясцовыя сходы, толькі сочыць за імі, зьбірае і публікуе інфармацыю. Людзі самі не выходзяць на працу і ладзяць мясцовыя сходы, іх не заклікае ані «Пэрспэктыва», ані, напрыклад, БНФ ці АГП. Старшыня «Пэрспэктывы» Анатоль Шумчанка дапускае, што ведае далёка не пра ўсе сходы па Беларусі — ён адказны за лісты да ўладаў і Антыкрызісны форум, але не за мясцовыя сходы. Ён абяцае, што па выніках Антыкрызіснага форуму «як людзі вырашаць, так і будзе», арганізацыя ня стане накідаць прадпрымальнікам рашэньні «зьверху».

«Пэрспэктывай» кіруюць прадпрымальнікі?

І так, і не.

Пасьля пратэстаў прадпрымальнікаў у 2002 годзе была створаная Аб’яднаная рада прадпрымальнікаў, на базе якой утварылася «Пэрспэктыва». Хоць яна сама складаецца з прадпрымальнікаў, яе старшыня Анатоль Шумчанка ўжо не займаецца прадпрымальніцкай дзейнасьцю. Як ён распавёў Свабодзе, больш за 10 год таму ён перастаў займацца бізнэсам: «Як бы я мог абараняць прадпрымальнікаў, калі б у мяне быў бізнэс? — пытае ён. — Я хачу адстойваць інтарэсы прадпрымальнікаў, а каб гэта рабіць, трэба максымальна сябе лічыць непрыступным для нападаў. І тое, што ў мяне бізнэсу няма, гэта мая перавага».

Анатоль Шумчанка падчас пратэстаў прадпрымальнікаў у 2013 годзе
Анатоль Шумчанка падчас пратэстаў прадпрымальнікаў у 2013 годзе

Што не падабаецца прадпрымальнікам?

Яны патрабуюць скасаваць указ № 222.

Паводле яго яны мусяць мець дакумэнты, якія б пацьвярджалі легальнае набыцьцё тавараў — у тым ліку і тых, якія паходзяць з Мытнага саюзу (у асноўнай масе — з Расеі). Таксама яны пратэстуюць супраць указу № 666, паводле якога ці ня кожную партыю тавару, незалежна ад аб’ёмаў, трэба аддаваць на санітарна-гігіенічную экспэртызу, нават калі такая экспэртыза праводзілася ў краіне, адкуль паходзіць тавар. Акрамя таго, яны патрабуюць зьменшыць для ІП стаўку адзінага падатку, «пакуль зарплата па краіне ня стане складаць 1000 даляраў», накласьці на 5 год мараторый на канфіскацыі і праверкі ІП, якія займаюцца розьнічным гандлем, зьменшыць штрафы на 50% і гэтак далей. Усе патрабаваньні — тут.

Чаму прадпрымальнікі ня хочуць выконваць указы?

Бо ня могуць.

Прынамсі, так яны сьцьвярджаюць. Калі стала вядома пра ўказ № 222, яны пачалі спробы атрымаць адпаведныя дакумэнты ад пастаўшчыкоў з Расеі, але сьцьвярджаюць, што тыя пастаўшчыкі ці проста адмаўляюцца выдаваць дакумэнты, ці выдаюць фальшывыя. Адносіны буйных крамаў, гандлёвых сетак ці гіпэрмаркетаў з пастаўшчыкамі тавараў зусім інакшыя, дый тавары там прадаюцца часьцей за ўсё іншыя. Зь невядомых прычынаў у краінах Мытнага саюзу не змаглі адаптавацца да новых нормаў беларускага рынку адносна індывідуальных прадпрымальнікаў.

Далоў расейскае, яны ж могуць прадаваць іншыя тавары?

Не зусім.

Прадпрымальнікі, якія прадаюць беларускія тавары — як Symbal.by, «Беларуская прастора» ці «Рагна», — не прыпынялі працу. Працуюць і буйныя крамы з тым жа замежным адзеньнем. Але рынкі і дробныя павільёны ў гандлёвых цэнтрах — іншая цэнавая катэгорыя. Тавары, якія пастаўляліся без сэртыфікатаў з Мытнага саюзу, будзь яны насамрэч хоць турэцкімі, хоць кітайскімі, карысталіся попытам дзякуючы, сярод іншага, нізкім цэнам. Па больш дарагія, хай сабе і сэртыфікаваныя тавары пакупнікі да іх могуць і не прыйсьці.

Гандляры сыдуць у інтэрнэт?

Наўрад ці.

Можа, малая іх частка вырашыць сысьці ў анлайн-гандаль, але большасьці гэта не прынясе выгады. Праз інтэрнэт, вядома, можна замовіць любыя тавары хоць з-за акіяну. Але для інтэрнэт-крамаў у Беларусі дзейнічаюць практычна тыя ж правілы, што для афлайн-крамаў, інтэрнэт-крамы таксама павінны прадстаўляць сэртыфікаты і чэкі, плаціць падаткі. Да таго ж цішотку ці боты праз інтэрнэт не прымераеш, таму шмат хто па адзеньне ходзіць ня ў сеціва. Ня кажучы пра тое, што перавучыцца на зусім іншую бізнэс-мадэль змаглі б ня ўсе.

Тавары будуць, як тое рабілі ў Расеі, паліць у печах і душыць бульдозэрамі?

Не.

Самім прадпрымальнікам дазволена выкарыстоўваць нераспрададзеныя тавары ў асабістых мэтах, для сям’і, але не ў камэрцыйных мэтах. Мабыць, цяпер «незаконныя» тавары можна аддаць і ў дзіцячыя дамы ці цэрквы. Зьнішчаць іх не абавязкова. А калі будзе выяўлена, што нехта прадае тавары без сэртыфікатаў, тыя тавары канфіскуюць. Хутчэй за ўсё, гэтыя тавары будуць прадавацца гэтаксама, як і іншы канфіскат — як «маёмасьць, абернутая ў прыбытак дзяржаве».

Улады ішлі на кампрамісы?

Так, але не на тыя.

Задоўга да таго, як новыя правілы набылі сілу, прадпрымальнікі выказвалі незадаволенасьць, але ўлады не мянялі сутнасьць новых правілаў — толькі адкладалі дату. Апошні раз загадам Лукашэнкі набыцьцё новымі правіламі сілы перанесьлі з 1 сакавіка 2015 году на 1 студзеня 2016-га. Гэта адбылося пасьля сустрэчы Лукашэнкі з прадпрымальнікамі на менскім «Экспабеле» — але тады на сустрэчу пусьцілі толькі «правільных» прадпрымальнікаў.

Што цяпер улады думаюць пра пратэсты?

Падобна, што ігнаруюць і чакаюць «адмашкі зьверху».

Старшыня «Пэрспэктывы» стэлефаноўваўся з намесьніцай міністра эканомікі Ірынай Касьцевіч. Паводле ягоных словаў, тая «не заўважыла» пратэстаў на выходных і «не разумее, чаму ў нас такі народ», але прызнала, што «перажывае і заклапочаная гэтай сытуацыяй». Апытаныя ж Свабодай дэпутаты Палаты прадстаўнікоў упэўнена кажуць, што «той вольніцы, якая была ў прадпрымальнікаў у 90-х, больш ня будзе». На дзяржаўным ТБ прадпрымальнікам пакуль вырашылі не даваць слова.

Глядзець камэнтары (3)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG