Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Яны паспрабавалі весьці бізнэс на беларускай мове. Што з гэтага атрымалася?


«Бізнэс па-беларуску: права на мову» — такую тэму абмяркоўвалі ўдзельнікі дыскусійнага клюбу ў Горадні. Яны расказвалі пра свой уласны досьвед.

Замежнікі рэагуюць на беларускую мову станоўча, а беларускія школьнікі — не

Кіраўніца гарадзенскай турыстычнай фірмы «Мерцана» Ганна Шарэнда раздае гасьцям дыскусійнага клюбу рэклямную прадукцыю, візытоўкі, інфармацыйныя тэксты, нават дысконтныя карткі са зьніжкамі — усё ў іх фірме зроблена на беларускай мове. Карыстаючыся прафэсійным слэнгам, яна кажа, што «прадаваць Беларусь» на беларускай мове вельмі выгадна — экскурсіі па-беларуску карыстаюцца попытам.

Ганна Шарэнда
Ганна Шарэнда

Паводле яе, усе супрацоўнікі ў фірме валодаюць мовай, і наконт гэтага ніколі не ўзьнікае пытаньняў.

— Наш вопыт паказвае, што мову людзі ўспрымаюць вельмі пазытыўна, прычым ня толькі беларусы, а тыя ж расейцы. Многія зь іх, калі прыяжджаюць да нас, то ведаюць пра Беларусь часам болей, чым самі беларусы. І пачуць яшчэ беларускую мову — для іх гэта проста цудоўна.

Спадарыня Ганна кажа, што найчасьцей сустракаюцца з праціўнікамі беларускай мовы, калі праводзяць экскурсіі для школьнікаў. Большасьць дзяцей заўсёды кажуць, каб экскурсію ім праводзілі па-расейску. І ў гэтым праглядваецца адчувальная праблема беларускай адукацыі.

«Калі ня кожны другі, то кожны трэці кліент у краме размаўляе па-беларуску...»

А вось Юрась Галянеўскі трымае будаўнічую краму на рынку «Паўднёвы» і многія гады даволі пасьпяхова прадае будаўнічыя матэрыялы, карыстаючыся пры гэтым беларускай мовай. Ён вырас у вёсцы, беларуская мова для яго натуральная, хоць штуршком для таго, каб весьці свой бізнэс па-беларуску, стаў рэфэрэндум 1995 году.

Юрась Галянеўскі
Юрась Галянеўскі

— Павінен сказаць, што адпачатку гэта было рабіць вельмі няпроста. Многія беларусы, пачуўшы маю мову ў краме, са зьдзіўленьнем пыталіся — «а чего это ты так со мной разговариваешь?». І гэты пэрыяд трэба было пераадолець. А вось апошнія пяць гадоў адчуваецца паварот да беларускае мовы. Цяпер калі ня кожны другі, то трэці кліент заходзіць да мяне ў краму і размаўляе па-беларуску.

Спадар Юрась расказвае, як нядаўна адна спадарыня выбірала ў ягонай краме нешта з будматэрыялаў, а ён проста прапанаваў на беларускай мове ёй дапамагчы.

— Яна разгубілася і пытаецца — а што, у вас тут так гавораць? Я прапанаваў дапамагчы, а яна настолькі расчулілася, што аж заплакала. Кажа мне, што вось прыйшла ў свой беларускі магазын, а тут яшчэ і па-беларуску гавораць, а я ўжо шмат што і забылася, як мне прыкра...

Яшчэ адзін аповед ад спадара Юрася. Прыйшла ў краму спадарыня, якая вырасла ў Беларусі, але сама жыве ў Расеі, і калі пачула ягоную беларускую мову, то адразу закрычала: «Только не по-белорусски...»

— Я пачаў яе супакойваць, сказаў, што мы можам і па-расейску, запрасіў, каб паказаць тое, што трэба. А на нашу сытуацыю зьвярнулі ўвагу пакупнікі. Адзін адразу запытаўся: «А хто вы такая, дзе вы нарадзіліся? А можа, з вамі па-ангельску ці па-літоўску?» Я быў зьдзіўлены і пачаў за яе заступацца, пачаставаў яе кавай. А потым яна кажа: «А мая мама таксама ў Беларусі жыве». І пасьля гэтага мы сталі сябрамі, і мама ейная тэлефанавала да мяне і па-беларуску размаўляла...

Спадар Юрась робіць выснову, што ў беларусаў на генным узроўні закладзена сыстэма самазахаваньня, і дастаткова толькі трошачкі абудзіць яе. Але, паводле яго, варта гэта рабіць толькі праз дабро.

Пакупнікі тады ня вельмі шанавалі нашу мову, але ў падатковай да яе хутка прызвычаіліся

Мікола Лемяноўскі распавядае, як быў гандляром на рынку і як няпроста было таргавацца шмат з кім па-беларуску, калі сусед побач «говорил просто и понятно». Але справаздачу ў падатковую, кажа, ён стаў пісаць толькі на беларускай мове.

— Першая рэакцыя падатковых інспэктараў была нэгатыўная. Лягчэй пайшла справа, калі ўжо некалькі разоў ізноў прыносіў справаздачы па-беларуску. Потым я, напэўна, стаў самым вядомым кліентам у падатковай. І нават калі дапускаў нейкія дробныя парушэньні, то падаткоўцы проста па-добраму падказвалі, як гэта выправіць. Я адчуваў да сябе павагу за сваю мову ад людзей, якіх усе мае калегі найбольш баяліся. Нават былі моманты, калі самі інспэктары мяне папярэджвалі, што ў пэўны дзень на рынку будзе праверка.

«У мяне цэлы сьпіс сталых кліентаў, якія гатовыя пачакаць маю таксоўку, каб пачуць беларускую мову...»

У таксі Сяргея Верамеенкі ўсе надпісы на беларускай мове. Ён прынцыпова пачынае размову з кліентам па-беларуску, а калі якое непаразуменьне, прапануе яшчэ чатыры мовы на выбар.

Сяргей Верамеенка
Сяргей Верамеенка

— Асабліва турыстам падабаецца, калі зь імі размаўляеш па-беларуску. Яны па-сапраўднаму адчуваюць сябе за мяжой, бачаць наш гістарычны горад. І што датычыць мясцовых кліентаў, то выснову зрабіў даўно: ужываньне беларускай мовы ў нашай справе проста выгадна. У мяне ёсьць цэлы сьпіс сталых кліентаў, якія замаўляюць толькі маю таксоўку, хочуць, каб зь імі паразмаўлялі па-беларуску, каб потым нават пахваліцца гэтым перад знаёмымі. А яшчэ гэта і дадатковыя грошы ў выглядзе «чаявых»...

«Незразумела — чаму дзяржава так працівіцца прымяненьню беларускай мовы?...»

У гасьцях у гарадзенцаў лідэр кампаніі «Справаводзтва па-беларуску» Ігар Случак. Ён упершыню наведаў Горадню і быў прыемна ўражаны старажытным горадам і тым, што ў Горадні значна больш беларускай рэклямы, чым у Гомелі. Заўважыў, што назвы вуліц падпісаныя па-беларуску і ў транспарце прыпынкі называюць таксама на беларускай мове.

Ігар Случак
Ігар Случак

Паводле Случака, менавіта на Гарадзеншчыне ён пабачыў шмат прыкладаў таго, як вытворцы на сваёй прадукцыі, акрамя расейскай, разьмяшчаюць беларускую мову. У прыватнасьці, ён узгадаў прадпрыемства «Лідзкае піва», дзе і этыкеткі беларускамоўныя, і сайт на беларускай мове.

— Гэта магчыма, а ня так, як мне адказваюць зь Мінгандлю, што разьмяшчэньне беларускай мовы на этыкетках пацягне за сабой павелічэньне коштаў і ня зьмесьціцца. Аказваецца, што ўсё зьмяшчаецца і кошты ад гэтага не павялічваюцца. Самае цікавае, што буйныя беларускія вытворцы кажуць, што для іх гэта не праблема — двухмоўе на іх прадукцыі, а Мінгандлю кажа нам пра нейкія выдаткі. Я прашу іх: дайце канкрэтныя разьлікі — колькі складуць гэтыя выдаткі. А яны адказваюць, што «ў нашу кампэтэнцыю не ўваходзіць рабіць разьлікі».

Спадар Случак упэўнены, што праблемы з выкарыстаньнем беларускай мовы насамрэч няма. Але, паводле яго, незразумелая прычына — чаму дзяржава так упарта працівіцца прымяненьню мовы.

— Цяпер чыноўнікі яшчэ ня вельмі падтрымліваюць беларусізацыю, але грамадзтва ўсё больш і больш ідзе да беларускай мовы. І калі чыноўнікі сочаць за грамадзкай думкай, то яны павінны ісьці разам зь ёю і нарматыўныя акты падводзіць пад тое, чаго хочуць людзі.

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG