За «экстрэмізм» асудзілі трох чалавек 2006 году нараджэньня
Сілавікі 17 ліпеня абнавілі так званы «сьпіс экстрэмістаў» — там зьявіліся прозьвішчы адразу трох чалавек 2006 году нараджэньня.
Гэта Арцём Астратаў зь Віцебску, Мацьвей Сіняўскі з Воршы і Ангеліна Грузінская зь Берасьця. Усім ім прысудзілі, імаверна, «хатнюю хімію» за «садзейнічаньне экстрэмісцкай дзейнасьці» (ч. 1 і ч. 2 арт. 361-4 Крымінальнага кодэксу), піша «Вясна».
Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.
Мэдыка зь Менску асудзілі за «садзейнічаньне экстрэмізму»
У ліпені 2026 году Менскі абласны суд вынес Аляксандры Чаховіч прысуд паводле часткі 1 артыкулу 361‑4 Крымінальнага кодэксу («садзейнічаньне экстрэмісцкай дзейнасьці»). Імаверна, ёй прысудзілі «хатнюю хімію», піша «Наша Ніва».
Аляксандра Чаховіч родам з Асіповічаў. Апошнімі гадамі яна жыла ў Менску: зь яе сацыяльных сетак вядома, што яна працавала ў мэдычнай сфэры.
Прадалі машыну беларуса, якога асудзілі, калі ён прыехаў памяняць пашпарт
Сталі вядомыя новыя дэталі справы палітвязьня Аркадзя Кайчурэнкі, асуджанага на пяць гадоў пазбаўленьня волі пасьля вяртаньня на радзіму.
Паводле праваабарончага цэнтру «Вясна», мужчыну інкрымінавалі 4 артыкулы Крымінальнага кодэксу ўключна з «абразай прадстаўніка ўлады» ( арт. 369 КК) і «абразай Лукашэнкі» (ч. 1 арт. 368 КК). Суд адбыўся ў кастрычніку 2025 году. У ліпені 2026 году на таргах у Горадні за 33 178 рублёў прадалі аўтамабіль Кайчурэнкі Lada Vesta, паведаміла крыніца Zerkalo.io.
Аркадзю Кайчурэнку 52 гады. Яго затрымалі ў кастрычніку 2024 году, калі ён вярнуўся ў Беларусь з-за мяжы замяніць пашпарт. Праваабаронцы прызналі Аркадзя Кайчурэнку палітычным зьняволеным.
Чаму гэта важна
У Беларусі жорсткія рэпрэсіі пачаліся пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году, калі па ўсёй краіне прайшлі масавыя акцыі пратэсту супраць фальсыфікацыі іх вынікаў. Пад палітычна матываваны перасьлед трапілі ўдзельнікі пратэстаў, цэлыя прафэсійныя групы і грамадзкія арганізацыі.
Згодна з дасьледаваньнем ініцыятывы BelPol, агульная колькасьць рэпрэсаваных у Беларусі з траўня 2020 году, калі пачалася прэзыдэнцкая выбарчая кампанія, па красавік 2026 году складае ня менш за 500 тысяч.
Паводле зьвестак праваабаронцаў, за кратамі ў Беларусі знаходзяцца больш за 850 палітычных зьняволеных. Кожны месяц такі статус атрымліваюць па 30–50 новых вязьняў.
Як рэжым Лукашэнкі выкарыстоўвае ярлык «экстрэмізму», каб душыць свабоду слова і змагацца з палітычнымі апанэнтамі
Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.
Улады заблякавалі сайты незалежных мэдыя і спынілі публікацыю непадкантрольных друкаваных выданьняў, пазбавілі акрэдытацыі журналістаў іншаземных мэдыя і разграмілі офісы самых уплывовых СМІ. Сотні беларускіх рэпартэраў прайшлі праз арышты, дзясяткі застаюцца ў турмах. Усе незалежныя мэдыя, якія асьвятляюць грамадзка-палітычны парадак дня ў Беларусі, цяпер працуюць выключна з-за мяжы.
Ад 2021 году ўлады пачалі масава абвяшчаць вэб-сайты і асобныя ўліковыя запісы ў сацыяльных сетках незалежных мэдыя, палітычных і грамадзкіх арганізацый, ініцыятыў і проста блогераў «экстрэмісцкімі матэрыяламі», а іх аўтараў «экстрэмісцкімі фармаваньнямі» — часта без судовага разгляду.
Рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў вядзе Міністэрства інфармацыі Беларусі. На дадзены момант у сьпісе на 1469 старонках пералічаны тысячы «экстрэмісцкіх матэрыялаў», за выкарыстаньне якіх прадугледжаная адказнасьць. У сьпісе — сайты, тэлеграм-каналы, акаўнты, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаролікі і артыкулы ў інтэрнэце, маркі, значкі, CD-дыскі, а таксама кнігі, у тым ліку мастацкія.
На канец 2024 году больш за 6500 онлайн-рэсурсаў былі забароненыя такім чынам. За любое ангажаваньне з уключанымі ў экстрэмісцкі сьпіс рэсурсамі — ці гэта «падабайка», ці камэнтар, ці падпіска на канал — у Беларусі пагражае крымінальная адказнасьць. Удзел у «экстрэмісцкім фармаваньні» можа карацца турэмным зьняволеньнем да 10 гадоў.
Ужо тысячы беларусаў прайшлі праз штрафы, арышты і турэмнае зьняволеньне за «экстрэмізм».
Паводле ацэнкі Ўпраўленьня Вярхоўнага камісара ААН у правах чалавека, улады Беларусі «выкарыстоўваюць ярлык „экстрэмізм“ для падаўленьня іншадумства, адвольна клясыфікуючы дзеяньні, апісаныя як распаўсюд ілжывай інфармацыі, абразу службовых асобаў, дыскрэдытацыю інстытутаў, арганізацыю масавых беспарадкаў, заклікі да санкцый і распальваньне сацыяльнай варожасьці, як „экстрэмісцкія“, якія падлягаюць крымінальнаму перасьледу».