Мюнхэнская акцыя стала часткай сусьветнага дня дзеяньняў, абвешчанага Рэзам Пэхлеві, малодшым сынам шаха Ірану, зрынутага падчас ісламскай рэвалюцыі 1979 года.
Адзін з шматлікіх прадстаўнікоў разьяднанай іранскай апазыцыі ў выгнаньні, Пэхлеві сустрэлі на мітынгу гучнымі воплескамі.
«Сёньня вы бачыце гарызонт перамогі бліжэй, чым калісьці», — сказаў ён натоўпу, які, паводле яго слоў, стаў адным з найбуйнейшых сходаў іранцаў у сьвеце. Іншыя масавыя акцыі адбыліся ў Лос-Анжэлэсе і Таронта.
Людзі прыехалі ў Мюнхэн з усёй Эўропы, абураныя крывавым разгонам дэманстрантаў у Іране ў студзені. Падчас пратэстаў сілы бясьпекі забілі тысячы людзей.
«Я так рада, што яны прачынаюцца»
«Вельмі сумна казаць, але яны, мы, плацім цану, вядома, гэтыя маладыя людзі, якія гінуць кожны дзень. Гэтая кроў — гэта так сумна», — сказала Радыё Свабода жанчына па імені Атэна. Як і іншыя ўдзельнікі пратэсту, Атэна, якая прыехала ў Мюнхэн з Міляна (Італія), адмовілася назваць сваё поўнае імя.
Адзначыўшы, што ў яе ёсьць стрыечныя браты, сёстры і сябры ў Тэгеране і іншых гарадах, Атэна сказала, што студзеньскія пратэсты ў Іране далі ёй надзею, нягледзячы на дзеяньні сілавікоў.
«Я так рада, што яны прачынаюцца і патрабуюць зьменаў… Гэтым разам [зьмены] адбудуцца», — сказала яна.
Іншы ўдзельнік дэманстрацыі, Расул, паведаміў Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода, што прыехаў зь Нідэрляндаў, каб далучыцца да акцыі ў Мюнхэне.
«Я раззлаваўся, засмуціўся, таму што мае браты і сёстры, нашы бацькі знаходзяцца ў небясьпечнай сытуацыі. Яны пакінулі сваё жыцьцё на вуліцы дзеля свабоды», — сказаў Расул.
«Гэты рэжым цяпер самы слабы за ўвесь час. Таму, калі ЗША і Эўропа дапамогуць нам ваенным умяшаньнем, людзі змогуць завяршыць тое, што пачалі», — дадаў ён.
Заклікі да ваенных дзеяньняў ЗША
Словы Расула паўтаралі лёзунгі на многіх банэрах з заклікамі да ваенных дзеяньняў з боку ЗША супраць Ірану.
Ваенна-марскія сілы ЗША ў Пэрсідзкай затоцы застаюцца ў стане гатовасьці на ўдарнай адлегласьці ад Ірану — у межах аднаго з найбуйнейшых за апошнія гады нарошчваньняў амэрыканскай вайсковай прысутнасьці ў рэгіёне. Прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп выказаў падтрымку іранскім пратэстоўцам і даў зразумець, што амэрыканскія сілы могуць умяшацца, каб абараніць іх.
Аднак перамовы паміж амэрыканскім і іранскім бакамі, выглядае, больш засяроджаныя на іншых пытаньнях, такіх як ядзерная і ракетная праграмы Ірану, а таксама яго сетка проксі-сіл у Лібане, Іраку і Емэне.
Выступаючы на прэс-канфэрэнцыі раней 14 лютага, Пэхлеві заклікаў Трампа дзейнічаць.
«Іранскі народ пачуў, як вы сказалі: „Дапамога ўжо ў дарозе“, і яны вераць вам. Дапамажыце ім — і гісторыя запіша вас побач ня толькі з найвялікшымі героямі іранскай нацыі, але і ўсяго сьвету», — сказаў ён.
Прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што зьмена рэжыму — гэта «лепшае, што можа адбыцца» ў Іране і пацьвердзіў, што другі авіяносец неўзабаве далучыцца да вялікай «амэрыканскай армады» ў Аравійскім моры на тле высокай напружанасьці ў рэгіёне.
«Здаецца, гэта было б лепшае, што магло б адбыцца», — сказаў Дональд Трамп журналістам 13 лютага на вайсковай базе ў Паўночнай Караліне, калі яго спыталі, ці імкнецца ён да «зьмены рэжыму» ў Тэгеране.
«47 гадоў яны казалі, казалі і казалі. Тым часам мы страцілі шмат жыцьцяў, пакуль яны казалі», — дадаў ён у сваім самым прамым закліку да падзеньня жорсткага рэжыму Ірана.
Трамп не сказаў, каго б ён хацеў бачыць уладай у выпадку падзеньня іранскага ўраду, толькі сказаў, што «ёсьць людзі».
Напярэдадні мюнхэнскай акцыі пратэсту Рэза Пэхлеві сустрэўся з прэзыдэнтам Украіны Ўладзімірам Зяленскім — надзвычай рэдкая сустрэча такога ўзроўню для былога спадчыннага прынца.
На відэа, зьнятым украінскім грамадзкім тэлебачаньнем, бачна, як двое мужчын паціскаюць адзін аднаму рукі ў залі з драўлянымі панэлямі, пасьля чаго сядаюць за стол. Пэхлеві падзякаваў Зяленскаму за падтрымку іранскіх пратэстоўцаў, выказаную падчас яго выступу на нядаўнім Сусьветным эканамічным форуме ў Давосе (Швэйцарыя).
Аднак, нягледзячы на падтрымку іранскіх пратэстоўцаў з боку Злучаных Штатаў, Вашынгтон не падтрымаў ані Пэхлеві, ані іншых лідараў у выгнаньні — хоць Пэхлеві неаднаразова заклікаў прэзыдэнта ЗША Дональда Трампа да ўмяшаньня ў Іране.
Сэнатар-рэспубліканец ад Паўднёвай Караліны Ліндсі Грэм выступіў на мюнхэнскай акцыі пратэсту. «Я абраў іранскі народ, а не аятол. Я веру, што яны могуць стаць добрымі саюзьнікамі Злучаных Штатаў і павесьці рэгіён да сьвятла», — сказаў ён.
Іншыя іранскія апазыцыйныя групы ў выгнаньні таксама абвясьцілі, што правядуць у Мюнхэне альтэрнатыўныя дэманстрацыі 13–14 лютага — у той час як сусьветныя лідэры зьбіраліся ў горадзе на штогадовую канфэрэнцыю ў бясьпецы.
13 лютага Нацыянальная рада супраціву Ірана правяла значна менш маштабную акцыю пратэсту, падчас якой асудзіла як цяперашнія іранскія ўлады, гэтак і ідэю манархічнага кіраваньня.
Форум