Хоць страта саюзьніка ў Лацінскай Амэрыцы можа лічыцца ўдарам для Расеі, яна можа спадзявацца, што амэрыканскае ўмяшаньне ў Вэнэсуэле дазволіць Маскве рабіць тое, чаго яна хоча, у сваёй «сфэры ўплыву», асабліва ва Ўкраіне. Аднак на практыцы няма гарантыі, што гэта прывядзе да істотных зьменаў у вайне і агулам у рэгіёне, піша аглядальнік Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода Стывэн Гутэрман.
Для Крамля найбольш відавочнай высновай з захопу і вывазу з Вэнэсуэлы Нікаляса Мадура Злучанымі Штатамі можа быць тое, што гэта ўдар па рэгіянальным уплыве Расеі і па гонары Ўладзіміра Пуціна. Саюзьнік, які ў траўні заключыў пакт аб «стратэгічным партнэрстве» з прэзыдэнтам Расеі, нечакана пазбавіўся ўлады і сядзіць у турме ў Нью-Ёрку.
Захоп Мадура адбыўся крыху больш чым праз год пасьля падзеньня Башара Асада, сырыйскага лідэра, які даваў Расеі трывалую пазыцыю на Блізкім Усходзе ў абмен на вырашальную падтрымку ў вайне супраць яго апанэнтаў. Гэта яшчэ адзін вялікі ўдар па намаганьнях Пуціна аднавіць прысутнасьць Масквы па ўсім сьвеце пасьля адступленьня, якое адбылося пасьля распаду СССР.
Больш за тое, рэйд ЗША ў Вэнэсуэлу 3 студзеня за некалькі гадзін дасягнуў таго, чаго Расея не змагла зрабіць за амаль чатыры гады з таго часу, як Пуцін пачаў поўнамаштабнае ўварваньне ва Ўкраіну, і што лічылася адной зь яго ключавых мэтаў: прыбраць лідэра краіны.
Але засяроджанасьць Расеі на вайне супраць Украіны азначала, што абарона Мадура была б нерэальнай, нават калі б Масква хацела гэта зрабіць, а карыснасьць Вэнэсуэлы для Расеі зьнізілася, прынамсі, у эканамічным пляне, праз санкцыі і іншыя фактары, якія прывялі да зьніжэньня здабычы нафты — сэктару, у якім Расея мае істотны інтарэс.
У гэтай падзеі Расея можа пабачыць і станоўчыя для сябе бакі. Па-першае, Масква можа спасылацца на апэрацыю ЗША як на доказ таго, што Вашынгтон імкнецца навязаць сваю волю іншым краінам і парушае міжнароднае права, калі лічыць патрэбным — аргумэнт, пераканаўчы для некаторых, нягледзячы на вайну Масквы супраць Украіны.
У заявах 3 студзеня Міністэрства замежных справаў Расеі выказвала занепакоенасьць тым, што яно назвала «актам узброенай агрэсіі супраць Вэнэсуэлы», і заклікала Злучаныя Штаты «вызваліць законна абранага прэзыдэнта сувэрэннай краіны і яго жонку».
Але, паводле аналітыкаў, для Крамля важнейшая за ўмацаваньне такога іміджу Злучаных Штатаў надзея на тое, што дзеяньні Вашынгтону ў Вэнэсуэле і ўвага прэзыдэнта ЗША Дональда Трампа да Заходняга паўшар’я дадуць Маскве больш свабоды дзеяньняў — як у маральным, так і ў ваенным пляне — рабіць тое, што яна хоча, у тым, што яна лічыць сваёй сфэрай уплыву, асабліва ва Ўкраіне.
«Незалежна ад рашэньняў, якія прымае Ўладзімір Пуцін ва Ўкраіне, становіцца ўсё цяжэй асуджаць пэўныя дзеяньні толькі на падставе міжнароднага права», — заявіла ў інтэрвію Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода Аляксандра Сіценка, бэрлінская экспэртка па сувязях Расеі з Лацінскай Амэрыкай і іншымі рэгіёнамі.
«Тое, што робяць вялікія дзяржавы»
Шырока распаўсюджанае меркаваньне, што апэрацыя ЗША парушыла міжнароднае права, «не зьяўляецца дрэннай рэччу для больш шырокага расейскага наратыву», — заявіў у сваім падкасьце 4 студзеня Марк Галеоці, аналітык па Расеі і ганаровы прафэсар Школы славянскіх і ўсходнеэўрапейскіх дасьледаваньняў Унівэрсытэцкага каледжа Лёндану.
«Урэшце, погляд Пуціна заключаецца ў тым, што менавіта так робяць вялікія дзяржавы і што вялікія дзяржавы маюць сфэры ўплыву. І калі мы зьбіраемся дазволіць Амэрыцы мець сваю лацінаамэрыканскую сфэру ўплыву, то вынікае, што нам павінна быць дазволена наша славянская», — сказаў Галеоці.
Падобную думку выказаў і Сэм Грын, прафэсар Інстытуту Расеі ў Каралеўскім каледжы Лёндану:
«Любое расчараваньне з нагоды зрынаньня Мадура Вашынгтонам зьмякчыцца абяцаньнем глябальнай дамоўленасьці, у якім Масква атрымае права рабіць тое ж самае ў сваім уласным навакольлі».
Ёсьць доказы таго, што Расея шукала такога кшталту дамову «паслуга за паслугу» задоўга да таго, як пачала сваю татальную вайну супраць Украіны ў лютым 2022 году.
Падчас супрацьстаяньня, у якім Расея дапамагала абараняць Мадура на фоне спробаў падтрыманага ЗША лідэра апазыцыі зрынуць яго, «расейцы... вельмі выразна сыгналізавалі, што хочуць неяк заключыць нейкую вельмі дзіўную дамоўленасьць пра абмен Вэнэсуэлы на Ўкраіну», — заявіла Фіёна Гіл, якая была галоўным дарадцам па Расеі і Эўропе ў Радзе нацыянальнай бясьпекі Трампа з красавіка 2017 году па ліпень 2019 году, камітэту Кангрэса ЗША ў кастрычніку 2019 году.
Сэнс расейскага пасланьня быў наступным: «Вы хочаце, каб мы выйшлі з вашага двара. Ну, ведаеце, у нас ёсьць свая вэрсія гэтага. Вы знаходзіцеся ў нашым двары ва Ўкраіне», — сказала Гіл.
Фактар Украіны
На гэты раз падыход Расеі і яе адносна стрыманая рэакцыя на захоп Мадура зьяўляюцца часткай сэрыі падзей, якія паказваюць, «наколькі жаданьне Расеі падпарадкаваць Украіну дыктуе рэшту яе вонкавай палітыкі», — напісала ў сацыяльнай сетцы X Ганна Нотэ, дырэктарка па Эўразіі амэрыканскага Цэнтру дасьледаваньняў нераспаўсюджваньня зброі масавага зьнішчэньня імя Джэймса Марціна.
«Пуцін адмаўляўся ад супрацоўніцтва з [былым прэзыдэнтам ЗША Джо] Байдэнам, каб прымусіць яго адмовіцца ад Украіны. За апошні год ён спрабаваў захаваць сымпатыю Трампа, але гэтым разам прывабіць яго стаць на бок Расеі супраць Украіны», — напісала Нотэ.
«Незалежна ад таго, ці аказвае яна ціск, ці хваліць лідара ЗША, канчатковая мэта Расеі засталася нязьменнай: убіць клін паміж ЗША і Ўкраінай».
Нягледзячы на тое, што тон і зьмест дыпляматыі па Ўкраіне могуць хутка зьмяняцца, пакуль што няма ніякіх прыкмет істотных зьменаў у пазыцыі ЗША пасьля захопу Мадура, які адбыўся на фоне некалькіх раўндаў перамоваў з удзелам ЗША, Украіны, Эўропы і Расеі ў розных канфігурацыях, паколькі адміністрацыя Трампа імкнецца да спыненьня вайны.
На прэс-канфэрэнцыі празь некалькі гадзін пасьля апэрацыі ў Каракасе Трамп заявіў, што ён «не ў захапленьні ад Пуціна. Ён забівае занадта шмат людзей». А 4 студзеня Трамп паўтарыў выснову ЦРУ, сказаўшы, што ён ня верыць, што Ўкраіна нанесла ўдар бесьпілётнікам па адной з рэзыдэнцый Пуціна ў канцы мінулага месяца. Раней прэзыдэнт ЗША, выглядала, пагадзіўся зь цьверджаньнямі, якія, паводле яго, расейскі прэзыдэнт агучыў у тэлефоннай размове.
Ці азначае ўвага да Вэнэсуэлы і заходняга паўшарʼя «што ўвага Злучаных Штатаў будзе адцягнутая?» — спытаў Галеоці.
Ягоны адказ: «Вядома, можна задацца пытаньнем, як можна ўвасобіць у жыцьцё заяву пра тое, што яна будзе кіраваць Вэнэсуэлай. Але зь іншага боку, звышдзяржава сапраўды можа хадзіць і жаваць жуйку адначасова. Я ня думаю, што гэта будзе мець нейкі асаблівы ўплыў на тое, што адбудзецца з Украінай».
Грын выказаў здагадку, што калі Крэмль спадзяецца на шырокае ўзаемаразуменьне паміж буйнымі дзяржавамі і палёгку ў пытаньнях Украіны, ён будзе расчараваны.
«[К]алі карт-блянш на дзеяньні ва Ўкраіне ня зьявіцца ў найбліжэйшы час, Масква зафіксуе гэта як стандартную амэрыканскую крывадушнасьць, што, верагодна, гіпатэтычную кааліцыю глябальнай гегемоніі паміж Пуціным, Трампам і [прэзыдэнтам Кітая] Сі [Дзіньпінам]», — напісаў ён.
Форум