Беларускія праваабаронцы падрыхтавалі даклад аб выкананьні правоў чалавека ў працоўнай сфэры і зьвярнуліся ў МАП

Сымболіка Міжнароднай арганізацыі працы (МАП)
Сымболіка Міжнароднай арганізацыі працы (МАП)

Аўтары дакладу адзначаюць, што ў Беларусі назіраюцца сыстэмныя і маштабныя парушэньні працоўных правоў, што закранаюць шырокае кола працаўнікоў.

Даклад за апошнія некалькі гадоў падалі спэцыяльнаму дакладчыку ААН з нагоды пачатку ў Жэнэве 113-й сэсіі канфэрэнцыі Міжнароднай арганізацыі працы (МАП).

Даклад падрыхтавалі Беларускі кангрэс дэмакратычных прафсаюзаў, Асацыяцыя беларускага бізнэсу за мяжой, Беларускі дом правоў чалавека імя Барыса Звоскава, Беларускі Хэльсынскі Камітэт, Lawtrend, Офіс правоў людзей з інваліднасьцю, Беларускі ПЭН, праект «Права на абарону», «Рабочы рух», Праваабарончы цэнтар «Вясна». Агульную каардынацыю рыхтаваньня дакладу ажыцьцяўляў Беларускі кангрэс дэмакратычных прафсаюзаў.

Кааліцыя беларускіх НДА расказала пра сытуацыю ўва ўсім спэктры працоўных правоў у Беларусі і прапанавала рэкамэндацыі, якія варта адрасаваць уладам Беларусі ды міжнароднай супольнасьці з гледзішча працоўных стандартаў і правоў чалавека, піша Праваабарончы цэнтар «Вясна».

Асноўныя праблемы — фактычная ліквідацыя свабоды аб’яднаньня шляхам ліквідацыі ўсіх незалежных прафсаюзаў, перасьлед актывістаў грамадзянскай супольнасьці ды сяброў незалежных прафсаюзаў, масавыя звальненьні й ціск на неляяльных уладам працаўнікоў, у тым ліку з палітычных матываў.

Праваабаронцы таксама расказалі, што былыя палітычныя зьняволеныя, адвакаты, жанчыны, асобы з інваліднасьцю ды іншыя ўразьлівыя групы цярпяць ад дыскрымінацыі ў працаўладкаваньні, а таксама на працоўным месцы. Шырока выкарыстоўваецца прымусовая праца ў пэнітэнцыярнай сыстэме, лячэбна-працоўных прафілякторыях, у форме абавязковых суботнікаў і «грамадзка-карысных працаў».

На дзяржаўных прадпрыемствах Беларусі распаўсюджаная палітызацыя кадравай сфэры: існуюць пасады намесьнікаў у ідэалёгіі — супрацоўнікаў КДБ, пішуць аўтары дакладу, адбываюцца ператрусы й арышты проста на працоўных месцах. Працадаўцы таксама прымушаюць супрацоўнікаў падпісваць абавязаньні аб «неляяльнасьці да экстрэмісцкай дзейнасьці».

Пры гэтым падкантрольная дзяржаве Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі й прадзяржаўныя прафсаюзы, якія ўваходзяць у яе склад, захоўваюць маўчаньне аб парушэньнях і актыўна ўзаемадзейнічаюць з афіцыйнымі ўладамі ў рэпрэсіях супраць працаўнікоў, зазначаюць у дакладзе.

Даклад нагадвае міжнародныя абавязаньні Рэспублікі Беларусь — добрасумленна выконваць рэкамэндацыі інстытутаў ААН у пытаньні аб свабодзе асацыяцыяў, мірных сходаў, выказваньня думак; заклікае цалкам выканаць рэкамэндацыі Камісіі МАП, у тым ліку ў рамках арт. 33 Статуту МАП у дачыненьні да свабоды абʼяднаньняў.

Аўтары патрабуюць:

  • спыніць рэпрэсіі супраць працаўнікоў, актывістаў грамадзянскай супольнасьці, НДА і незалежных прафсаюзаў;
  • вызваліць незаконна пазбаўленых волі актывістаў і аднавіць несправядліва звольненых працаўнікоў з выплатай ім кампэнсацый.
  • скасаваць прымусовую працы ў пэнітэнцыярнай сыстэме Беларусі, падаўшы пацярпелым эфэктыўныя сродкі прававой абароны,
  • патрабуюць неадкладна спыніць усе палітычна матываваныя звальненьні,
  • скасаваць чорныя сьпісы, якія абмяжоўваюць доступ да прафэсіяў,
  • перагледзець заканадаўства, якое дазваляе звальненьні з прычыны палітычных поглядаў.
  • рэалізацыі права ствараць прафсаюзы і ўваходзіць у іх з уласнага выбару, аднавіць прымусова зьліквідаваныя незалежныя прафсаюзы, забясьпечыць ім спрыяльныя ўмовы для працы і спыніць умяшаньне ў іх дзейнасьць (судовы перасьлед, ператрусы, замарожваньне актываў і дыскрэдытацыю),
  • вызначыць у законе парадак свабоднага правядзеньня страйкаў.

Беларусь не ратыфікавала Факультатыўны пратакол да Міжнароднага пакту аб эканамічных, сацыяльных і культурных правах, які вызначае працэдуру падачы скаргаў аб працоўных правах, абароненых пактам.

8 лютага 2023 году Беларусь выйшла з Факультатыўнага пратаколу да Міжнароднага пакту аб грамадзянскіх і палітычных правах, які дае асобам права падаваць скаргі ў Камітэт правоў чалавека ААН.

Доўгі час Беларусь уваходзіць у лік найгоршых у сьвеце краін у выкананьні правоў працоўных, згодна з глябальным індэксам правоў чалавека, апублікаваным Міжнароднай канфэдэрацыяй прафсаюзаў (МКП). У справаздачах за 2023 і 2024 гады Беларусь увайшла ў дзясятку краін з найгоршымі ўмовамі працы разам з Банглядэш, Эгіптам, Мʼянмай.

«Беларусь сыстэматычна, больш за 20 гадоў, не выконвае сваіх абавязаньняў перад Міжнароднай арганізацыяй працы (МАП), ігнаруючы рэкамэндацыі яе камісіі расьсьледаваньняў, створанай у 2004 годзе ў сувязі з парушэньнямі свабоды абʼяднаньняў і працоўных правоў», — адзначаюць аўтары.

Аўтары дакладу заклікалі ўдзельнікаў канфэрэнцыі МАП праявіць салідарнасьць зь незаконна звольненымі і пазбаўленымі волі працоўнымі ў Беларусі.

«У ХХІ стагодзьдзі няма месца рабству і дыскрымінацыі паводле прафсаюзнай, палітычнай і гендэрнай прыналежнасьці! Дзяржавы мусяць добрасумленна ўдзельнічаць у сацыяльным дыялёгу, а не выбіраць яго бакі шляхам кантраляваных імі ўтварэньняў — такіх як Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі, і зьнішчэньня апанэнтаў — незалежных прафсаюзаў», — заявіла кааліцыя беларускіх НДА і Беларускага кангрэсу дэмакратычных прафсаюзаў.

17 актывістаў за кратамі, 8 выйшлі на волю

У беларускіх вязьніцах застаюцца 17 лідэраў і актывістаў незалежных прафсаюзаў і рабочага руху, якія пацярпелі ад рэпрэсіяў пасьля 2020 году.

Гэта Вацлаў Арэшка, Аляксандар Ярашук, Генадзь Фядыніч, Вольга Брыцікава, Андрэй Ханевіч, Арцём Жарнак, Аляксандар Кандрацюк, а таксама Ганна Аблаб, Аляксандар Гашнікаў, Сяргей Дзюба, Уладзімер Жураўка, Аляксандар Капшуль, Ігар Мінц, Андрэй Пагерыла, Валянцін Цераневіч, Сяргей Шамецька, Сяргей Шэлест.

Паводле «Вясны», цалкам адбылі пакараньне і вызваліліся актывісты незалежнага прафсаюзнага руху былыя палітвязьні Сяргей Антусевіч, Ірына Бут-Гусаім і Зінаіда Міхнюк.

Васіль Берасьнеў выйшаў на волю праз памілаваньне.

Адбылі «хатнюю хімію» актывісты Міхаіл Громаў, Аляксандар Мялешка, Галіна Сьмірнова і Сьвятлана Саковіч.

​
XS
SM
MD
LG