Пазыцыя Кіева
Агенцтва Reuters публікуе дэталі мірных прапановаў Украіны, якія 2 чэрвеня ўкраінская дэлегацыя плянуе падаць на перамовах з Расеяй у Стамбуле.
Як гаворыцца ў публікацыі, дакумэнт, зь якім азнаёміліся журналісты, уключае пяць параграфаў:
- «Ключавыя прынцыпы пагадненьня і працэсу перамоваў»,
- «Наступны крок — узгадненьне спыненьня агню і парадку дня сустрэчы лідэраў»,
- «Спыненьне агню»,
- «Захады для ўмацаваньня даверу»,
- «Сустрэча лідэраў».
У першым параграфе названыя прынцыпы перамоваў. У прыватнасьці, гэта поўнае і безумоўнае спыненьне агню ў паветры, на сушы і на моры прынамсі на 30 дзён. Чакаецца, што маніторынг выкананьня перамір’я будзе весьціся пад кіраўніцтвам ЗША пры ўдзеле трэціх краін.
У дакумэнце таксама ёсьць прапанова абмену палоннымі ў фармаце «ўсіх на ўсіх».
Акрамя таго, як сьцьвярджае Reuters, у тэксьце згадваецца адмова Кіева ад захаваньня нэўтралітэту і прадугледжваецца магчымасьць уступу Ўкраіны ў Эўразьвяз і NATO, адсутнасьць абмежаваньняў на колькасьць і разьмяшчэньне арміі, а таксама прысутнасьць на тэрыторыі краіны замежных войскаў. Супраць гэтых пазыцый, як вядома, выступае Расея.
Дакумэнт прапануе абмяркоўваць тэрытарыяльныя пытаньні толькі пасьля поўнага спыненьня агню. Міжнародная супольнасьць пры гэтым ня будзе прызнаваць расейскую юрысдыкцыю над страчанымі зь лютага 2014 году тэрыторыямі Ўкраіны.
Кіеў таксама дапускае паэтапнае зьняцьце з Расеі санкцыяў з магчымасьцю іх аднаўленьня і замарожваньне сувэрэнных расейскіх актываў да поўнай выплаты рэпарацыяў.
Сустрэча лідэраў дзьвюх краін называецца ўмовай для ўзгадненьня ключавых пунктаў канчатковага мірнага ўрэгуляваньня.
Пазыцыя Масквы
Масква не падавала праекту сваіх прапановаў, чакаецца, што яна агучыць праект непасрэдна за перамоўным сталом. МЗС Расеі сярод сваіх умоваў раней згадваў нэўтральны і пазаблёкавы статус Украіны, а таксама скасаваньне законаў, якія датычаць выкарыстаньня ва Ўкраіне расейскай мовы.
Акрамя таго, Расея настойвае на прызнаньні свайго кантролю над анэксаваным Крымам і занятымі расейскім войскам тэрыторыямі Данецкай, Луганскай, Херсонскай і Запароскай вобласьцяў.
Першы раўнд прайшоў 16 траўня, у яго выніку бакі правялі найбуйнейшы з пачатку вайны абмен палоннымі ў фармаце 1000 на 1000. Зрухаў да спыненьня баявых дзеяньняў на перамовах не было.
Перамовы расейскай і ўкраінскай дэлегацыяў прызначаныя на панядзелак 2 чэрвеня ў Стамбуле. Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі пацьвердзіў, што Кіеў прыме ўдзел у сустрэчы. Расейская дэлегацыя, паводле зьвестак ТАСС, у нядзелю вечарам прыбыла ў Турэччыну для ўдзелу ў сустрэчы.
Паводле інфармацыі агенцтва, сустрэча плянуецца ў 13:00 менскага часу ў палацы Чыраган.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум