Як паведамілі Свабодзе ва ўкраінскім праекце «Хачу жыць», які рэалізуе Каардынацыйны штаб Украіны ў пытаньнях абыходжаньня з ваеннапалоннымі, да кантракту з расейскай арміяй ён жыў у пасёлку Тайцы Гатчынскай акругі Ленінградзкай вобласьці Расеі.
Згодна з інфармацыяй украінскага боку, Сяргей Аляксандравіч Мірончык нарадзіўся 22 ліпеня 1982 году, жанаты. Жонка Кацярына жыве ў Расеі, імаверна, у Санкт-Пецярбургу.
Імя Сяргея Мірончыка было ў раней апублікаваных украінскім праектам «Хачу жыць» сьпісах грамадзян Беларусі, якія ваююць на баку Расеі, але імя па бацьку ў тых сьпісах іншае — Анатолевіч. Ва ўкраінскім праекце не выключаюць, што адбылася памылка.
Свабода пры дапамозе «Кібэрпартызанаў» знайшла грамадзяніна Беларусі Мірончыка Сяргея Аляксандравіча. Яго дата народзінаў супадае з пазначанай украінскім праектам. Гэта чалавек сапраўды мае беларускі пашпарт.
Вядома, што ён нарадзіўся ў вёсцы Лукомль Віцебскай вобласьці.
Зь Беларусі ён мог зьехаць пасьля 2012 году, бо пасьля ў гэтага часу запісаў аб месцах яго працы ў Беларусі няма. Апошні запіс пра працоўнае месца датаваны 29-м верасьня 2012 году — тады Сяргей Мірончык працаваў на прыватным прадпрыемстве «Лукомльрамбуд» («Лукомльремстрой»). Вядома таксама, што на сьнежань 2020 году ў Беларусі ён лічыўся беспрацоўным.
У Беларусі Сяргей Мірончык меў адміністратыўку за знаходжаньне ў грамадзкім месцы ў нецьвярозым стане, а таксама два крымінальныя артыкулы. Першае крымінальнае абвінавачваньне ён атрымаў у 1998 годзе (выглядае, што справу перадалі ў камісію па справах непаўналетніх), а другое ў 1999-м. У другім выпадку яму інкрымінавалі арт. 42, 44-1 УК РБ «Злачынаства, зьдзейсьненае па неасьцярожнасьці», «Давядзеньне да самагубства». Тады Мірончык атрымаў адтэрміноўку на 1,5 гады.
Меў беларускі пашпарт, дзейны да 22.07.2027.
Паводле праекта «Хачу жыць», у Расеі Сяргей Мірончык служыў у падразьдзеле «Шторм V», адным з двух ва Ўзброеных сілах Расеі, якія фармавалі зь зьняволеных ў расейскіх турмах. У згаданым пасёлку Тайцы знаходзяцца тры калёніі — № 2, № 5 і № 6, у якіх адбываюць пакараньне за цяжкія і асабліва цяжкія злачынствы. У якой зь іх завэрбавалі Мірончыка і за якія злачынствы яго асудзілі ў Расеі — невядома.
Сёлета 19 траўня Сяргея Мірончыка ўключылі ў базу цэнтру «Міратворац», які з 2014 году зьбірае інфармацыю пра асобаў, датычных да злачынстваў супраць Украіны. Яго ідэнтыфікавалі як «вайсковага злачынцу і замежнага найміта-тэрарыста», датычнага «да генацыду ўкраінскага народу шляхам вядзеньня баявых дзеяньняў супраць цывільнага насельніцтва, цывільных аб’ектаў і аб’ектаў інфраструктуры» і сьвядомага парушэньня дзяржаўнай мяжы Ўкраіны.
Сяргей Мірончык стаў сёмым грамадзянінам Беларусі, які быў ва ўкраінскім палоне і якога перадалі ў межах абмену з Расеяй: у 2020 годзе перадалі Дзьмітрыя Новікава, у 2024-м — Андрэя Герыловіча, Максіма Зязюльчыка і Максіма Запеку, у 2025-м — Дзьмітрыя Ананчыка і Аляксея Чарнышова.
Іншых замежнікаў, якія ваявалі на расейскім баку і цяпер знаходзяцца ва ўкраінскім палоне, Расея не ўключала ў сьпісы для абмену. Беларускія грамадзяне — адзіныя з іншаземных наймітаў, якія вярнуліся з палону.
Цяпер ва ўкраінскім палоне застаюцца яшчэ 7 грамадзян Беларусі:
- Іван Шабунька, нарадзіўся 17 траўня 1977 году, паходзіць з Мастоў Горадзенскай вобласьці. Падпісаў кантракт з расейскай арміяй 10 чэрвеня 2024 году.
- Сяргей Шустаў, нарадзіўся 12 студзеня 1981 году. Як вынікала зь ягонага аповеду, яго сем разоў судзілі за крадзяжы, апошні раз ён, імаверна, сядзеў у Расеі, і яго забралі ў расейскае войска з калёніі. У палон беларус трапіў пад Тарэцкам у Данецкай вобласьці празь сем дзён пасьля таго, як пачаў ваяваць.
- Андрэй Лапатнёў зь Віцебску меў праблемы з законам праз наркотыкі, і, каб унікнуць перасьледу, вырашыў зьехаць праз Расею ў Польшчу. У Маскве яго затрымалі і прымусілі падпісаць кантракт зь Міністэрствам абароны Расеі. 2 красавіка 2024 году ён падпісаў кантракт на службу ў 123-й мотастралковай брыгадзе і падаў заяву на расейскае грамадзянства. У пачатку сакавіка ён трапіў ва ўкраінскі палон таксама ў Данецкай вобласьці.
- Яўген Камянькоў з Бабруйску нарадзіўся 17 сакавіка 1999 году. Падпісаў кантракт з Узброенымі сіламі Расеі ў канцы красавіка 2024 году, знаходзячыся ў расейскім «спэцпрыёмніку», трапіў ва ўкраінскі палон вясной 2024-га. У Беларусі абвяшчалі яго вышук у ліпені 2022 году, пасьля таго, як ён разам з 13-гадовым падлеткам уцёк зь берасьцейскага Афанасьеўскага манастыра ў Расею.
- Артур Яфрэмаў паходзіць з Касьцюковічаў Магілёўскай вобласьці, чатыры разы суджаны за крадзяжы. Апошні раз быў затрыманы ў Расеі. Трапіў ва ўкраінскі палон у сьнежні 2024 году, імаверна, пад Купянскам Харкаўскай вобласьці.
- Міхаіл Шалгун родам з Ушацкага раёну Віцебскай вобласьці, ён нарадзіўся 10 сакавіка 1974 году, ваяваў у штурмавым палку, служыў кантрактнікам у палявой частцы, прыпісанай да Каменкі Ленінградзкай вобласьці. Чатыры разы асуджаны за хуліганства, разбойны напад і крадзяжы. Да адпраўкі ва Ўкраіну праходзіў рыхтаваньне ў Белгарадзкай вобласьці. Абвестку аб яго пошуках апублікавалі сёлета ў лютым у расейскай сацыяльнай сетцы «ВКонтакте»..
- Мікалай Жураўлёў нарадзіўся 27 траўня 1982 году. Ягонага імя бракуе ў раней апублікаваных сьпісах беларусаў, якія ваююць на баку Расеі супраць Украіны. Згодна з інфармацыяй беларускай ініцыятывы «Кібэрпартызаны», Мікалай нарадзіўся пад Віцебскам. Пасьведчаньне аб нараджэньні яму выдалі ў Бабініцкім сельскім савеце, а пашпарт — у 1999 годзе ў Віцебскім РАУС. Хутчэй за ўсё нежанаты, бо зьвестак пра шлюб на 2021 год у дакумэнтах няма. Мае сярэднюю спэцыяльную адукацыю — у 2005 годзе скончыў ПТВ-57. Працаваў на розных будаўнічых і сельскагаспадарчых прадпрыемствах, на Смаленскім рынку ў Віцебску. З 2011 па 2013 год быў беспрацоўным. У 2013 годзе працаваў у віцебскіх папраўчай калёніі № 3 і ў лячэбна-працоўным прафілякторыі № 4. Ад 2014 году значыцца зноў беспрацоўным. Ніякіх зьвестак пра ягоную актыўнасьць у Беларусі, пачынаючы з 2014 году, няма.
Сваякі яшчэ двух грамадзян Беларусі, якія пайшлі ваяваць на баку Расеі, заявілі аб іхным зьнікненьні бязь вестак. Гэта Яўген Ільін і Андрэй Кулага. Яшчэ адзін беларус — Ігар Хасанаў, якога шукалі сваякі, пазьней знайшоўся з раненьнем у адным з шпіталяў у акупаванай частцы Луганскай вобласьці.
У перамовах Расеі і Ўкраіны пра абмен палоннымі ўдзельнічаюць дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Ірына Касьцевіч і афіцэр КДБ, колішні супрацоўнік амбасады Беларусі ва Ўкраіне Валеры Сьцепановіч.
Пасьля таго, як украінскія войскі пачалі курскую апэрацыю, абмен палоннымі перанесьлі на тэрыторыю Беларусі.
Расея і Ўкраіна з 23 траўня ў тры этапы на парытэтнай аснове абмянялі па 1 тысячы ваеннапалонных і цывільных асобаў.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум