Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Дзе ўзяў грошы — гэта мая справа». Навошта ствараецца дабрачынны «Фонд Першага»


Новая рэзыдэнцыя Лукашэнкі, кадар з расьсьледаваньня BelPol
Новая рэзыдэнцыя Лукашэнкі, кадар з расьсьледаваньня BelPol

Можна не сумнявацца, што грошы на рахунку «Фонду Першага», які цяпер ствараецца, зьявяцца хутка. Ахвяраваць будуць «добраахвотна-прымусовым» парадкам.

Пералічэньне туды фінасавых рэсурсаў будзе маркерам палітычнай ляяльнасьці. А выдаткоўваць адтуль грошы будзе асабіста Лукашэнка паводле палітычнай мэтазгоднасьці.

Сьцісла:

  • Лукашэнка патлумачыў, што ўсе дабрачынныя фонды, якія існавалі ў Беларусі, пасьля 2020 году зьліквідаваныя, бо яны, паводле ягонай вэрсіі, былі неяк датычныя да пратэстаў.
  • Існаваньне паралельнай дзяржаве сыстэмы дабрачыннасьці, гуманітарнай дапамогі прынцыпова супярэчыць сфармаванай Лукашэнкам сацыяльнай мадэлі, у якой адзіным дабрадзеем можа быць толькі ўзначаленая ім улада.
  • Лукашэнка заўсёды хацеў мець акрамя бюджэтных грошай, якіх найчасьцей не хапае, пазабюджэтныя рэсурсы дзеля розных палітычных і прыватных мэтаў.

Пра дабрачынны фонд Аляксандар Лукашэнка расказаў у зьвязку з скандалам, які выбухнуў пасьля зьяўленьня інфармацыі аб яго новай рэзыдэнцыі ў цэнтры Менску, у будынку на вуліцы Чырвонаармейскай, 15. Апраўдваючыся, ён заявіў, што, маўляў, «на верхнім паверсе даручыў усе дабрачынныя фонды, якія мы закрылі (сабачак лячылі, катоў і гэтак далей) сабраць пад адным дахам».

Потым высьветлілася, што папраўдзе пад гэтым адрасам яшчэ год таму, 25 кастрычніка 2022 году, зарэгістраваны «Фонд Першага». У выпісцы з рэгістру няма ніякіх кантактных зьвестак ці інфармацыі пра заснавальнікаў фонду. Вядома, што даручэньне стварыць «адзіны нацыянальны фонд» Лукашэнка даў падчас нарады 22 жніўня таго ж году. Прычым даручэньне адрасавалася «былому кіраўніку справаў прэзыдэнта». Можна меркаваць, што ішлося пра Віктара Шэймана, які займаў гэтую пасаду да 2021 году.

Зь інфармацыі, якою падзяліўся Лукашэнка падчас паездкі ў Берасьцейскую вобласьць 6 кастрычніка, вядома, што на рахунку фонду грошай няма, як няма і кіраўніка. Толькі зразумела, што ён ствараецца пад эгідай кіраўніцтва справамі прэзыдэнта.

Лукашэнка патлумачыў, што ўсе дабрачынныя фонды, якія існавалі ў Беларусі, пасьля 2020 году зьліквідаваныя, бо яны, паводле ягонай вэрсіі, былі неяк датычныя да пратэстаў. Аднак рэч ня толькі ў гэтым.

Больш важна, што існаваньне паралельнай дзяржаве (і больш эфектыўнай, чым дзяржава) сыстэмы дабрачыннасьці, гуманітарнай дапамогі, якая ахоплівае дзясяткі тысяч чалавек, прынцыпова супярэчыць сфармаванай Лукашэнкам сацыяльнай мадэлі, у якой адзіным дабрадзеем можа быць толькі ўзначаленая ім улада. Таму з самага пачатку сваёй прэзыдэнцкай дзейнасьці ён пачаў барацьбу з дабрачыннымі фондамі («Дзецям Чарнобыля» і інш.) «На гуманітарнай дапамозе былі створаныя грамадзкія і іншыя жульніцкія арганізацыі», — казаў Лукашэнка, тым самым прыраўняўшы добраахвотныя грамадзкія ініцыятывы да крыміналу.

Другі важны чыньнік. Лукашэнка заўсёды хацеў мець акрамя бюджэтных грошай, якіх найчасьцей не хапае, пазабюджэтныя рэсурсы дзеля розных палітычных і прыватных мэтаў. За іх ня трэба рабіць справаздачу, пры іх выдаткаваньні няма лімітаў. Уласна, дзеля гэтага кіраўніцтва справамі прэзыдэнта было ператворана ў камэрцыйную арганізацыю.

З самага пачатку сваёй дзейнасьці Лукашэнка стварыў не прадугледжаны ніякім заканадаўствам спэцыяльны прэзыдэнцкі фонд, якім ён асабіста і бескантрольна распараджаўся. Паводле ацэнак экспэртаў, аб’ём гэтага фонду ў пэўныя пэрыяды быў роўны дзяржаўнаму бюджэту. Напрыклад, той факт, што грошы ад гандлю зброяй ідуць не ў дзяржаўны скарб, у свой час прызнаў міністар фінансаў Беларусі Мікалай Корбут, адказваючы ў парлямэнце на пытаньні дэпутатаў.

Сам Лукашэнка спачатку асабліва не хаваў існаваньня ценевага бюджэту:

«У Лукашэнкі ёсьць пазабюджэтныя грошы. Так, ёсць. Але яны не мае асабістыя...»; «Ёсьць у прэзыдэнта невялікія рэзэрвы — на чорны дзень, я іх не аддам!»

Пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2001 году Лукашэнка аддзячыў кіраўнікам вэртыкалі за атрыманыя вынікі тым, што даў кожнаму зь іх «Мэрсэдэс», а ў адказ на крытыку апазыцыі і незалежных СМІ адказаў так:

«Ну я што, зь бюджэту гэтыя грошы ўзяў? Ды ні капейкі зь бюджэту ня ўзяў. Дзе ўзяў — гэта мая справа».

Можна не сумнявацца, што грошы на рахунку «Фонду Першага» зьявяцца хутка. Ахвяраваць будуць «добраахвотна-прымусовым» парадкам. Пералічэньне туды фінасавых рэсурсаў будзе маркерам палітычнае ляяльнасьці.

А разьмяркоўваць адтуль грошы будзе асабіста Лукашэнка паводле палітычнай мэтазгоднасьці. Ці то на дапамогу самым сацыяльна неабароненым беларусам, ці то на «Мэрсэдэсы» для кіраўнікоў вэртыкалі адпаведна вынікам выбарчай кампаніі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Калі вы ў Беларусі, любы камэнтар можа быць падставай для перасьледу з боку ўладаў

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава Андрэй Кузьнечык
XS
SM
MD
LG