Брытанская газэта Guardian расказвае гісторыю расейскага вайскоўца, які быў накіраваны на вайну ва Ўкраіну, але здолеў уцячы і папрасіў прытулку ў Гішпаніі.
Па словах 27-гадовага Мікіты Чыбрына, больш за чатыры месяцы ён правёў ва Ўкраіне ў складзе 64-й асобнай гвардзейскай мотастралковай брыгады — таго самага падразьдзяленьня, якое абвінавачваецца ў ваенных злачынствах, учыненых пад Кіевам у сакавіку гэтага году.
У тэлефоннай размове з карэспандэнтам выданьня ён заявіў, што ня мае дачыненьня да ваенных злачынстваў, у якіх абвінавачваюць яго атрад, і сказаў, што сам ва Ўкраіне нават ня стрэліў.
Паводле яго слоў, ён поўны рашучасьці даць паказаньні ў міжнародным судзе пра ўсё, што яму давялося бачыць ва Ўкраіне. «Мне няма чаго хаваць», — сказаў ён.
«Гэта злачынная вайна, якую разьвязала Расея. Я хачу зрабіць усё, што ад мяне залежыць, каб яе спыніць».
Інтэрвію Чыбрына праваабарончаму праекту Gulаgu.nеt:
Чыбрын сказаў, што вырашыў уцячы з Расеі пасьля таго, як у чэрвені дэзэртаваў з часьці. Паводле яго слоў, яшчэ 24 лютага ён заявіў камандзірам, што супраць вайны.
Кажа, што пасьля агучваньня такой пазыцыі яго зьнялі з часьці, дзе ён служыў мэханікам, і накіравалі на фізычную працу.
«Мне пагражалі турмой, — расказвае Чыбрын, — урэшце камандзіры вырашылі выкарыстаць мяне ў якасьці прыбіральшчыка і грузчыка. Мяне адправілі ў тыл».
Мікіта Чыбрын родам з Якуцку. Паводле яго слоў, у войска пайшоў летам 2021 году, бо меў фінансавыя цяжкасьці. Ён не меркаваў, што яму давядзецца ўдзельнічаць у якой-небудзь вайне.
На тэрыторыі Ўкраіны ён апынуўся ў першы ж дзень вайны, ехаў туды празь Беларусь: паводле ягоных словаў, ім ніхто не казаў, куды і навошта іх вязуць.
Яго атрад знаходзіўся ў вёсцы Ліпаўка, што за 45 кілямэтраў ад Кіева, непадалёк ад Бучы і Андрыеўкі, дзе адбываліся масавыя расправы над мірным насельніцтвам. Вінавацяць у гэтым 64-ю брыгаду, дзе служыў Чыбрын. Пасьля таго як Буча стала вядомая ўсяму сьвету, Пуцін прысвоіў гэтай брыгадзе званьне гвардзейскай.
Па словах Чыбрына, сам ён ня бачыў расстрэлаў мірных жыхароў. Але калі быў у Ліпаўцы, пастаянна хадзілі чуткі пра забойствы і згвалтаваньні, а рабаваньне ўкраінскіх дамоў было цалкам звычайнай рэччу.
«Кралі ўсё што можна: пральныя машыны, электроніку, усё», — кажа ён.
Чыбрын кажа, што яму ўдалося ўцячы 16 чэрвеня, схаваўшыся ў грузавіку, які ехаў у Расею папаўняць харчовыя запасы. Празь некаторы час ён зьвязаўся з праваабаронцамі, якія дапамаглі яму пакінуць краіну. Заснавальнік праваабарончай арганізацыі Gulagu.net Уладзімір Асечкін падчас размовы з Guardian пацьвердзіў, што сапраўды дапамагаў Чыбрыну пакінуць Расею.
Як піша выданьне, Чыбрын прыляцеў у Мадрыд у гэты аўторак. Ён быў вызвалены з іміграцыйнага ізалятара ўвечары ў чацьвер і атрымаў часовае жыльлё, пакуль разглядаецца яго хадайніцтва аб прытулку.
Газэта адзначае, што ня мае незалежнага пацьверджаньня гісторыі, расказанай салдатам. Але ён прадставіў дакумэнты і фатаграфіі, якія сьведчаць, што ён быў у складзе 64-й мотастралковай брыгады ва Украіне.
Чыбрын — другі вядомы расейскі вайсковец, які ўцёк з Расеі пасьля вайны ва Ўкраіне. Улетку гэтага году былы расейскі дэсантнік Павел Філацьеў, які таксама ўдзельнічаў ва ўварваньні, пакінуў Расею і выдаў кнігу «ЗОВ», дзе расказаў, што зь ім здарылася падчас вайны.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.