Расейская служба ВВС сабрала вэрсіі экспэртаў аб тым, як такі выбух наогул мог быць магчымы і да якіх наступстваў ён прывядзе.
«Шмат выбухоўкі»
Старэйшы экспэрт па выбуховых рэчывах брытанскага войска ў адстаўцы называе падрыў Керчанскага мосту «шэдэўрам таемнай дывэрсіі».
«Адсутнасьць відавочных выбуховых/аскепкавых пашкоджаньняў на дарожным палатне сьведчыць аб тым, што авіяцыйная зброя не прымянялася», — адзначыў ён у размове з карэспандэнтам ВВС Полам Адамсам.
На думку экспэрта, прычынай выбуху магла стаць «атака зьнізу» моста. Ён мяркуе, што выбухі на аўтамабільным мосьце і чыгуначных пуцях «былі ініцыяваныя амаль адначасова з дапамогай кадаванай радыёкаманды».
Генэрал аўстралійскай арміі ў адстаўцы Мік Раян напісаў у сваім Твітэры, што для падобнага абвальваньня мосту неабходна шмат выбухоўкі — некалькі чалавек не змаглі б прынесьці столькі на сабе. Для гэтага таксама спатрэбіўся добра прадуманы плян выбуху, зазначае экспэрт, паколькі жалезабэтонныя масты — самыя ўстойлівыя з усіх.
«Некалькі грузавікоў або ракет/бомб змаглі б дасягнуць гэтай мэты, калі іх дакладна накіраваць у патрэбныя ўчасткі мосту», — лічыць Раян.
Афіцыйная расейская вэрсія здарэньня заяўляе, што на мосьце выбухнуў грузавік. Гэта прывяло да ўзгараньня сямі паліўных цыстэрнаў цягніка і да частковага абвальваньня двух аўтамабільных пралётаў, гаворыцца ў заяве Нацыянальнага антытэрарыстычнага камітэту Расеі.
Аднак на мосьце, прынамсі афіцыйна, дзейнічае строгая сыстэма бясьпекі. Любы грузавік, які заяжджае на Крымскі мост, правяраецца на наяўнасьць выбухоўкі. На ўездах разьмешчаныя стацыянарныя інспэкцыйна-надглядныя радыётэхнічныя комплексы СТ-6035, якія правяраюць машыны на наяўнасьць выбуховых рэчываў.
Праверкай займаецца ФДУП «Упраўленьне ведамаснай аховы мінтранса Расеі» — у яго ёсьць дзяржаўны кантракт на ахову мосту на дзясяткі мільёнаў рублёў у год.
Гэты ж ФДУП ахоўваў аэрадром у Таганрогу, дзе стаяў на рамонце Іл-80 — адзін з самых сакрэтных ваенных самалётаў Расеі, прызначаны для кіраваньня войскамі ў выпадку ядзернага канфлікту (экспэрты назвалі яго «самалётам Суднага дня»). У сьнежні 2020 году высьветлілася, што нехта пракраўся ў самалёт і выкраў сакрэтнае абсталяваньне на суму больш за 2,5 млн рублёў. Вінаватымі ў крадзяжы былі прызнаныя і асуджаныя беспрацоўны жыхар Таганрога і яго саўдзельнік.
«Вэрсія грузавіка лягічная тым, што вырашае праблему дастаўкі вялікай колькасьці выбуховага рэчыва», — кажа ў камэнтары для ВВС ізраільскі ваенны экспэрт Давід Гендэльман.
Украіна афіцыйна не заяўляла аб сваёй датычнасьці да гэтага выбуху. Аднак яго пракамэнтаваў у сваім Твітэры дарадца кіраўніка Офіса прэзыдэнта Ўкраіны Міхаіл Падаляк: «Крым, мост, пачатак. Усё незаконнае павінна быць разбуранае, усё скрадзенае — вернутае Ўкраіне, усё расейскае акупацыйнае — выгнанае».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.