31-гадовая Алена, яе муж, дзьве дачкі, а таксама бацькі загінулі 9 сакавіка пасьля ўдару па жылой пяціпавярхоўцы. Усяго ж у гэтым доме, па сьведчаньні мясцовых, загінулі каля паўсотні чалавек, расказвае ўкраінскі тэлеканал «Суспільне».
Сям’я Алены Стаўпаковай жыла ў Ізюме на вуліцы Першамайскай, 2 шмат гадоў: у адным пад’езьдзе, але на розных паверхах жылі бацькі Алены і яна з мужам Дзьмітром і дзьвюма дочкамі — Сашай ды Алесяй, расказвае аднаклясьніца Алены Анастасія.
«Яна была крэатыўнай дзяўчынай заўсёды: любіла сьпяваць і танчыць, у школе мы заўсёды ладзілі танцы ці нейкія іншыя падзеі, і Лена заўсёды ўдзельнічала: ставіла танцы ці сьпявала. Яшчэ яна была актывісткай, любыя імпрэзы ў горадзе безь яе не праходзілі. У яе было вельмі шмат сяброў. Яна была вельмі ўпэўненай у сабе, разумнай і шчырай», — успамінае сяброўку Анастасія.
Малодшая дачка Алены Алеся сёлета зьбіралася ісьці ў першую клясу — у красавіку ёй павінна было споўніцца 6 гадоў, старэйшая Аляксандра ў жніўні мусіла сьвяткаваць дзявяты дзень нараджэньня. Муж Алены захапляўся футболам, і яна заўсёды ў якасьці заўзятаркі прысутнічала на трыбуне.
Алена, яе муж, дочкі і бацькі загінулі, калі хаваліся ад абстрэлаў у падвале.
— Гэта быў звычайны шматпавярховік. Алена жыла разам з бацькамі ў адным пад’езьдзе, але на розных паверхах, таму яны і апынуліся ў адным падвале. Адзін хлопчык казаў, што якраз напярэдадні ён прапанаваў бегчы з дому на другі бок ракі, таму частка людзей усё ж такі пакінулі гэты падвал, а другая, дзе знаходзілася Алена, не захацелі, і ў той жа дзень іх абстралялі, — расказвае аднаклясьніца.
Яна кажа, што да апошняга ня верыла ў гібель Алены і яе сям’і, пакуль іх аднаклясьнік не расказаў, што выцягнуў яе з-пад завалаў і пахаваў.
Сусед Алены па доме Аляксандар Чвалун, які 9 сакавіка быў на лецішчы, кажа, што калі сталі раскопваць завалы, першымі знайшлі целы дзяцей Алены і малых з іншай сям’і, якія таксама загінулі ў гэтым падвале.
— Калі раскопвалі, даставалі мёртвых людзей, а я іх знаю, мяне клікалі іх апазнаць. Я быў на мяжы зрыву, — кажа мужчына.
У доме № 2 на вуліцы Першамайскай ацалелі два крайнія пад’езды, іншыя разбураныя дашчэнту. На ўвесь дом заставалася адна жыхарка. Усе кватэры — бяз вокнаў і дзьвярэй, не разбураныя выбухамі разрабавалі бураты і вайскоўцы самаабвешчаных рэспублік Данбасу.
— Мы іх называлі «лугандосы». Гэта марадэры з марадэраў, інакш не скажу. Яны залазілі ў кватэры, з вокнаў выкідалі дываны, коўдры, падушкі, — расказвае Аляксандар. Паводле яго, бураты часта напіваліся і таксама марадэрылі.
У доме загінулі ня толькі тры пакаленьні сям’і Алены Сталпаковай, але і іншыя сем’і зь дзецьмі, расказвае іх суседка Тацяна, маці якой таксама хавалася ў тым падвале ад бомбаў і загінула.
— Была сям’я Краўчанак, іх загінула сямёра, Вольга і Віталь былі маладымі бацькамі, яны з траімі дзецьмі загінулі. Іх маці, бабуля таксама загінулі. Яны ўсе загінулі разам з маёй мамай. Мы ня ведаем дакладна, але каля 50 чалавек тады загінулі, — кажа Тацяна.
Мэр Ізюму Валерый Марчанка 18 верасьня сказаў, што эксгумацыя целаў са стыхійных могілак у Ізюме, дзе былі пахаваны Алена і яе родныя, працягнецца каля двух тыдняў.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.