Амэрыканская публіцыстка Энн Эплбаўм, аўтарка кніг «ГУЛАГ», «Чырвоны голад: вайна Сталіна супраць Украіны», у інтэрвію BBC выказала перакананьне, што дапамога Захаду Ўкраіне не аслабне, нягледзячы на падзеньне цікавасьці да яе ў заходніх СМІ.
Яна таксама патлумачыла, што «рашызм» лепш апісвае ідэалёгію і мэтады дзеяньняў пуцінскай Расеі ва Ўкраіне, чым «фашызм».
«Мне не падабаецца тэрмін „фашызм“ у расейскім кантэксьце. Толькі з адной прычыны: таму што гэта нагадвае большасьці людзей у сьвеце пра Галакост і масавае забойства габрэяў. Гэта адцягвае ўвагу.
Тут больш дарэчы слова „рашызм“, бо яно сьведчыць пра тое, што мы маем справу з адмысловым расейскім варыянтам ідэалёгіі вынішчэньня — і таму гэты тэрмін канкрэтнейшы і карысьнейшы. У сапраўднасьці мы маем справу з гіпэрімпэрыялізмам.
А яшчэ лепш — каляніялізмам. Гэта дзяржава, якая лічыць сябе настолькі вышэйшай за сваіх суседзяў, прынамсі калі гаварыць пра яе эліту, што думае, што мае права сьцерці іх з твару зямлі, з мапы сьвету, зьнішчаць на ўласнае жаданьне, забіваць іхных мірных жыхароў, а ня толькі салдатаў.
Ідэалёгія, якая дае ім апраўданьне для такіх дзеяньняў, — гэта свайго роду імпэрыялізм. „Мы дзяржава, якая мае права на існаваньне, а яны дзяржава, якая ня мае права на існаваньне“. Такім чынам, якое б слова мы ні выбралі для апісаньня гэтай ідэалёгіі, мы маем справу з імпэрскай і генацыднай ідэалёгіяй зьнішчэньня».
«Цяжка параўноўваць Пуціна са Сталіным — бо гаворка не ідзе пра масавага забойцу, адказнага за гібель многіх мільёнаў. Такім чынам, ён ужо ад пачатку належыць да зусім іншай катэгорыі. Акрамя таго, тэхналёгіі і характар пуцінскага рэжыму адрозьніваюцца ад сталінскага.
Вядома, Пуцін цяпер зьяўляецца адным з найбольшых ваенных злачынцаў ХХІ стагодзьдзя. Гаварыць пра яго ў гэтым кантэксьце — патрэбна. Ён разьвязаў неабгрунтаваную вайну супраць суседзяў з генацыднымі намерамі. І гэта адразу выводзіць яго ў новую катэгорыю.
Бо дагэтуль ён лічыўся мякка аўтарытарным палітыкам. Цяпер ён дакладна стаў адным з найбольшых ліхадзеяў нашага часу.
Але Пуціну і не патрэбен быў нейкі філёзаф ці дарадца, каб у яго ўзьнікла ідэя, што Расея асаблівая. І што Расея нібыта мае права панаваць над сваімі суседзямі. Таму што гэта вядучая тэма гісторыі Расеі цягам многіх стагодзьдзяў.
Таму гэтаксама лёгка ён мог знайсьці апраўданьне сваім дзеяньням у Сталіна, у царскі пэрыяд. Бо гісторыя расейскага дамінаваньня над суседзямі — даўняя».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.