Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Беларускі Хэльсынскі камітэт стаў кансультантам аднаго з галоўных органаў ААН, нягледзячы на пазбаўленьне яго рэгістрацыі


Паседжаньне ECOSOC, архіўнае фота
Паседжаньне ECOSOC, архіўнае фота

Кіраўнік Беларускага Хэльсынскага камітэту Алег Гулак патлумачыў Свабодзе, што азначае новы статус арганізацыі, якую раней забаранілі ўлады ў Беларусі.

Эканамічная і сацыяльная рада ААН (ECOSOC) — адзін з шасьці асноўных органаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Рада каардынуе супрацоўніцтва ў эканамічнай, сацыяльнай галінах ААН і яе спэцыялізаваных устаноў. Рэспубліка Беларусь далучылася да ECOSOC у 2015 годзе. Цяпер Беларускі Хэльсынскі камітэт атрымаў кансультацыйны статус пры Радзе.

БХК — першая і пакуль адзіная няўрадавая арганізацыя зь Беларусі, якая атрымала гэты статус. Аднак яшчэ ў 2021 годзе ўлады Беларусі пасьля «зачысткі», абвешчанай кіраўніком МЗС Уладзімерам Макеем, зьліквідавалі ўсе незалежныя праваабарончыя арганізацыі краіны, у тым ліку і БХК.

Алег Гулак
Алег Гулак

Ці паўплывае статус, атрыманы пры адным зь вядучых органаў ААН, на дзейнасьць у Беларусі? Што наагул дае гэты статус арганізацыі і ці можна зь яго дапамогай вырашаць сапраўды вострыя праблемы беларускага грамадзтва? Пра гэта Свабода запыталася ў кіраўніка БХК Алега Гулака.

Спадар Алег, што дае БХК кансультацыйны статус пры ECOSOC?

— Цяпер мы можам ставіць на канфэрэнцыях і сустрэчах усе пытаньні, якія на форумах звычайна выносяцца. Гаворка ідзе пра тое, што для доступу на мерапрыемствы, якія праводзяцца на глябальных пляцоўках ААН у Жэнэве, Нью-Ёрку, патрэбен якраз такі кансультацыйны статус. Максымальна шырокае кола пытаньняў, датычных правоў чалавека, разглядаецца на такіх сустрэчах. Мы і раней карысталіся магчымасьцю задаць нейкае пытаньне ці выказаць сваю пазыцыю, але тады мусілі зьвяртацца да партнэраў, якія такі статус мелі, каб нам дазволілі ўдзел. А гэта ўсё ж зацягваньне часу.

Акрамя таго, новы статус — прызнаньне якасьці нашай працы і прэстыж самой арганізацыі. Умацоўваецца давер да БХК, нашай дзейнасьці. Але зьменшыць абгрунтаванасьць матэрыялаў гэта нам не дае права. Тут трэба стабільна паказваць прафэсіяналізм.

— Вы згадалі партнэраў, празь якіх зьвярталіся да пляцовак ААН, каб удзельнічаць у форумах і сустрэчах. Хто яны?

— Мы даўно і шчыльна працуем з рознымі буйнымі міжнароднымі праваабарончымі няўрадавымі арганізацыямі. Ня толькі мы, але і іншыя беларускія праваабаронцы. Сярод міжнародных арганізацый былі Human Rights Watch, Міжнародная фэдэрацыя правоў чалавека, куды ўваходзіць «Вясна», Міжнародная Хэльсынская фэдэрацыя, якая ўжо спыніла дзейнасьць, і іншыя. Цяпер будзем зьвяртацца ад свайго імя, і гэта зрабіць прасьцей, можна выступаць больш грунтоўна. Імідж таксама важная рэч. Не галоўная, але важная.

— У Беларусі арганізацыя забароненая. Ці зьяўляюцца з новым статусам нейкія шляхі для легальнай дзейнасьці БХК на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь?

— Я таксама апошнім часам задаюся гэтым пытаньнем, якім чынам Міністэрства юстыцыі і іншыя органы будуць цяпер глядзець на нас? Гэта падкрэсьлівае незаконнасьць самой забароны, і тым больш крымінальнай адказнасьці за «дзейнасьць ад імя незарэгістраванай арганізацыі». ААН паказвае прыклад, даючы нам кансультацыйны статус пры ECOSOC, што нас прызнаюць, што можна працаваць і без рэгістрацыі. Усё ж ECOSOC — самая аўтарытэтная палітычная пляцоўка сярод тых, што ёсьць.

Уключаючы нас туды, у ААН не прызнаюць незаконнага пазбаўленьня рэгістрацыі, выступаюць супраць рэпрэсій. Пры іншай сытуацыі я бы не сумняваўся ў перамозе і ў беларускім судзе, але цяпер разьлічваць на прававое рашэньне там не выпадае. Калізія, вядома, ствараецца вельмі цікавая. Хаця небясьпека нікуды не падзелася.

— Калі зірнуць аб’ектыўна: забаронай дзейнасьці БХК цяперашні рэжым сапраўды здолеў моцна «закрыць шлюзы» і абрэзаць юрыдычную і іншую дапамогу беларусам, якую раней аказваў Камітэт?

— Я б сказаў, што першае, чаго дамагаюцца ўлады пазбаўленьнем рэгістрацыі — гэта хутчэй сыгнал чыноўнікам, што гэта «ня наш лягер», клясычная прыкмета «свой-чужы». Цалкам забараніць дзейнасьць арганізацыі ўсё адно немагчыма. Многія забароненыя ў Беларусі арганізацыі сур’ёзна зьменшылі маштабы сваёй дзейнасьці, адбыліся зьмены і ў нас. Ня ўсе людзі засталіся, ня кожны дзейнічае так актыўна, як раней... Але гэта ня значыць, што БХК не працуе. Праца зь людзьмі працягваецца, з ахвярамі рэпрэсій; ня спынена сыстэмная праца зь міжнароднымі структурамі. Мы па-ранейшаму робім аналітычныя даклады, задзейнічаем міжнародныя інструмэнты.

Застаецца пэўная грамадзянская супольнасьць, новыя і старыя структуры, ёсьць з кім працаваць. Дапамагаем адстойваць правы чалавека тым арганізацыям, якія яшчэ ня маюць дастаткова досьведу. Наш новы статус — пэўная дапамога для новых арганізацый у працы зь міжнароднымі органамі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Калі вы ў Беларусі, любы камэнтар можа быць падставай для перасьледу з боку ўладаў

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава Андрэй Кузьнечык
XS
SM
MD
LG