На пазачарговым пасяджэньні парлямэнту Эстоніі выслухалі выступ кіраўніцы дэлегацыі ўкраінскага парлямэнту Алены Шуляк.
Яна заявіла, што сёньняшняе галасаваньне гістарычна важнае для Ўкраіны. Паводле слоў Шуляк, прызнаньне дзеяньняў Расеі генацыдам супраць украінскага народу важнае для памяці дзясяткаў тысяч ахвяр, а таксама для тых, хто зазнаў катаваньні і згвалтаваньні, чые дамы разбураныя, і тых, каго прымушаюць хавацца ў Марыюпалі.
Пасьля выступу Алены Шуляк эстонскі парлямэнт аднагалосна прыняў заяву аб ваенных злачынствах і генацыдзе Расеі ва Ўкраіне.
У заяве Эстоніі гаворыцца, што Расея зьдзейсьніла акты генацыду, у тым ліку масавыя зьверствы, у адносінах да мірнага насельніцтва на часова акупаваных тэрыторыях — у прыватнасьці, у Бучы, Барадзянцы, Гастомелі, Ірпяні і Марыюпалі.
«[Акты генацыду] заключаюцца ў забойствах, выкраданьні людзей, дэпартацыі, пазбаўленьні волі, катаваньнях, гвалтаваньні, а таксама апаганьваньні трупаў», — гаворыцца ў заяве.
Заяву аб агрэсіі і ваенных злачынствах Расеі ва Ўкраіне прыняў і Сойм Латвіі.
За яе прагаласавалі 83 дэпутаты з усіх фракцый парлямэнту. Тых, хто ўстрымаўся і прагаласаваў супраць, не было.
Латвія ў сваім дакумэнце ўказала на значныя доказы масавых жорсткіх злачынстваў, учыненых арміяй Расеі, і асудзіла злачынствы супраць чалавецтва і генацыд, адзначыўшы свой абавязак «прызнаваць іх і гарантаваць, што яны не паўторацца».
У заяве Сойму, сярод іншага, асуджаюцца спробы расейскіх прадстаўнікоў улады хаваць ваенныя злачынствы.
Дэпутаты зьвяртаюць увагу на тое, што ад пачатку ваеннага ўварваньня Расеі дзесяць мільёнаў украінцаў былі вымушаныя пакінуць свой дом, а больш як чатыры мільёны чалавек мусілі выехаць з Украіны.
У заяве Сойму таксама згаданыя ахвяры расейскай агрэсіі ва Ўкраіне.
«У тактыцы, якую Расея ажыцьцяўляе ва Ўкраіне, бамбуючы жылыя раёны гарадоў, грамадзкія цэнтры, пасажырскія вакзалы і цывільную інфраструктуру, а таксама забіваючы мірных жыхароў, відавочныя прыкметы ваенных злачынстваў і нават злачынстваў супраць чалавецтва», — гаворыцца ў заяве.
Таксама сёньня Сойм Латвіі прыняў папраўкі ў закон, якія прадугледжваюць магчымасьць пазбаўляць грамадзянства за падтрымку ваенных злачынстваў.
Гэтыя правілы будуць дзейнічаць у адносінах да асоб, якія маюць падвойнае грамадзянства.
Агрэсію Расеі супраць Украіны таксама тыдзень таму назваў «генацыдам» і прэзыдэнт Калюмбіі Іван Дуке.
Раней прэзыдэнт Злучаных Штатаў Джо Байдэн гэтак жа сама назваў дзеяньні прэзыдэнта РФ Уладзіміра Пуціна ва Ўкраіне.
Прэм’ер-міністар Канады Джастын Трудо таксама лічыць, што расейскую агрэсію супраць Украіны «правільна» называць «генацыдам».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.