Мы ў адным з «гарачых пунктаў» краіны. Праз Бучу ідзе траса на Кіеў. Паралельна, на поўдні — яшчэ адна траса: адтуль мы таксама чуем гул артылерыі. Кватэра, у якой нам далі прытулак — у «ціхім» квартале. Але адзін са снарадаў даляцеў і сюды. У дом з самага краю. Жыхары тут заціснутыя з усіх бакоў. Ня выехаць ні ў сталіцу, ні на захад.
*
Дзень сёмы. Сёньня ўласьнікі прадуктовай крамы раздавалі людзям бясплатна ўсё, што засталося. Не было ні «штурму», ні бойкі, ні нават мацюкоў. Але на імгненьне заўважыў у кагосьці ў вачах гэты першабытны інстынкт «выжывае мацнейшы». Маленькая прыватная крама каторы дзень распрадае рэшткі. Яшчэ трошкі, апусьцее і яна. Надзея ў людзей застанецца толькі на валянтэраў. Ваду, калі яе вырубілі падчас першых абстрэлаў, мы хадзілі набіраць да суседняй будоўлі, дзе яе пампуюць са сьвідравіны і разьліваюць са шлянга. Побач — кампактны недабудаваны жыльлёвы комплекс з некалькіх шматпавярховікаў. Цяпер невядома, ці дачакаюцца ўласьнікі кватэр навасельля. І ці «дажывуць» будынкі да канца вайны. Бо ў суседні — жылы — снарад ужо трапіў.
*
Таго, звычайнага, жыцьця ня тое што няма — яго ўжо і ня будзе. І цябе «ранейшага» ня будзе. Усьведамленьне гэтага факту чым далей, тым болей адкрывае маштаб трагедыі. З тваёй першай (акупаванай ворагам) радзімы запускаюць ракеты па другой радзіме. Твае бацькі і ўсе родныя — там, ты — тут. Твой сын у свае 4 яшчэ ня ўмее чытаць, але ўжо мае першыя ўрокі выжываньня.
*
У кнігах пра вайну заўжды ўражвала, як людзі падчас сусьветнай катастрофы спакойна пасьвяць коней, езьдзяць на трамваі, гатуюць каву… Сёньня, пасьля адлігі, выпаў сьнег. Выйшлі з сынам на вуліцу і пакідаліся сьнежкамі на пустой дзіцячай пляцоўцы. Тумблер мозгу пераключаецца не да канца, толькі напалову: ты «завісаеш» між гульнёй і рэчаіснасьцю. І пры першым гуле снарадаў бяжыш з малым у сховішча.
*
Восьмы дзень вайны. З ранку да вечара зачышчалі ад расіян горад. Пастаянная беганіна з пакою ў бамбасховішча, ролю якога ў нас выконвае ванны пакой.
*
Дзень дзявяты. Пасьля ўчорашніх перамоваў зьявілася інфармацыя, што будуць эвакуаваць дзяцей, жанчын і пажылых людзей. Сяброўка зь дзецьмі і жонка з сынам сядзяць на торбах. Мінула пара гадзін — інфармацыя аказалася фэйкам. На вуліцах зноў кадыраўцы, танкі прасунуліся бліжэй да цэнтру, на вуліцу Хмяльніцкага. Зноў моцныя выбухі, страляніна. Кажуць, кадыраўцы ўначы разграмілі супэрмаркет і банкетавалі. У адным з пад’ездаў у іншым канцы гораду ўскрылі дзьверы і забілі мужчыну. Кажуць, ягонае цела дагэтуль ляжыць у двары.
Напад Расеі на Ўкраіну
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.