Аляксандар выехаў зь Менску пасьля перасьледу ў 2020 годзе. Адразу паехаў у Санкт-Пецярбург. Потым перабраўся ва ўкраінскі Ірпень.
«Я там адкрыў свой бізнэс — станцыю тэхнічнага агляду. Мне там вельмі падабалася. Я знайшоў ва Ўкраіне шмат сяброў. Я разумею, што не змагу знайсьці больш такой добрай кампаніі, сяброў, знаёмых. Таму я хачу за гэта ваяваць», — кажа суразмоўца.
Ад пачатку вайны беларусы Ірпяня сабраліся і вырашылі, што мужчыны пойдуць у тэрытарыяльную абарону. На Аляксандру была задача вывезьці ў Польшчу «жаночае насельніцтва». Шлях у Польшчу быў цяжкі, як і ва ўсіх уцекачоў. У цягніку, які звычайна едзе паўтары гадзіны з Львова ў Перамышль, ехалі дзевяць гадзін стоячы.
«У Польшчы знайшоў аднадумцаў і ня толькі — яшчэ і грошы. Уявіце — мы за чатыры гадзіны сабралі 30 тысяч эўра! Частку даў швайцарскі банк, частку накідалі дыяспары Беларусі і Ўкраіны, якія жывуць у Эўропе. На гэтыя грошы мы купілі неабходны для вайскоўцаў рыштунак, у тым ліку пашэнціла раздабыць пласьціны для бронекамізэлек — іх вельмі цяжка знайсьці. Цяпер накіроўваемся ва Ўкраіну, дамовіліся па некаторых каналах, што нас прапусьцяць», — дадаў Аляксандар. Ён чуў пра нэгатыўнае стаўленьне да беларусаў, але кажа, што «вінаваціць ахвяру ня мае сэнсу». «Беларусы самі ахвяры вусатага гвалтаўніка», — лічыць ён.
Яшчэ адзін беларус Андрэй (імя зьмененае на просьбу суразмоўца) даўно жыве ў Бэльгіі. Ён знайшоў прыяцеля з Украіны, які цяпер у тэрытарыяльнай абароне, і пералічыў яму 5 тысяч эўра на рыштунак.
«Я асабліва не дапамагаю — ну толькі грошы пералічыў. Наконт рэпутацыі я не перажываю, лічу, ня трэба ні перад кім выбачацца, калі сам не запэцкаўся. А дурняў з наездамі на беларусаў — пасылаць. Разумныя самі ўсё разумеюць», — патлумачыў беларус.
Яшчэ адзін беларус Сяргей (імя зьмененае на просьбу суразмоўца) трапіў пад моцныя абстрэлы Бучы, што пад Кіевам.
«Я тут не адзін, нас восем беларусаў. Зьнялі тут жытло, бо таньней, чым у Кіеве. І трапілі ў самае пекла. Бучу бамбяць без супынку. Ляцяць „Грады“, ідуць вулічныя баі. Ворагі разьбілі рэтрансьлятар, не было сувязі, сьвятла. Цяпер няма ацяпленьня, але жывыя», — кажа мужчына. Ён верыць у перамогу Ўкраіны. «Украінцы — патрыёты, вельмі моцна матываваныя, яны не здадуцца і не скарацца. Яны ў любым выпадку, пры любым раскладзе ня будуць падпарадкоўвацца расейцам», — дадаў беларус.
Напад Расеі на Ўкраіну
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.