Кіраўніца дыпляматычнага ведамства Вялікай Брытаніі папярэдзіла ў пятніцу прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна і старшыню КНР Сі Цзіньпіна, што заходнія дзяржавы будуць разам змагацца за дэмакратыю супраць дыктатур, якія, паводле яе, набралі цяпер найбольшую сілу з часоў «халоднай вайны», паведамляе «Голас Амэрыкі».
Заходнія лідэры гавораць, што XXI стагодзьдзе будзе вызначацца барацьбой паміж дэмакратыямі і дзяржавамі, якія супернічаюць зь імі, такімі як Кітай і Расея, якія, па іх словах, кідаюць выклік кансэнсусу, які склаўся пасьля заканчэньня «халоднай вайны» ў вайсковых, тэхналягічных і эканамічных адносінах.
Выступаючы ў Аўстраліі, міністарка замежных спраў Вялікай Брытаніі Элізабэт Трас заявіла, што Захад павінен разам рэагаваць на глябальныя пагрозы, паглыбляць сувязі з дэмакратыямі ў Інда-Ціхаакіянскім рэгіёне і «даваць адпор глябальным агрэсарам».
Міжнародныя агрэсары «асьмялелі да нябачанага з часоў „халоднай вайны“ ўзроўню», сказала Трас, выступаючы ў сіднэйскім Інстытуце Лоўі.
«Яны імкнуцца экспартаваць дыктатуры... ва ўсім сьвеце. Вось чаму такія рэжымы, як Беларусь, Паўночная Карэя і М’янма, знаходзяць найбліжэйшых хаўрусьнікаў у Маскве і Пэкіне», — падкрэсьліла Трас.
Захад, паводле Трас, павінен супрацоўнічаць з такімі саюзьнікамі, як Аўстралія, Ізраіль, Індыя, Японія і Інданэзія, каб «даць адпор глябальным агрэсарам», асабліва ў Ціхаакіянскім рэгіёне.
«Свабоднаму сьвету час адстойваць свае пазыцыі», — дадала Трас.
На Захадзе Расею лічаць дыктатарскім клептакратычным рэжымам, які кіруецца аўтарытарным лідэрам і замяшаным у безадказных авантурах, такіх як анэксія Крыму ў 2014 годзе, спробы ўмяшаньня ў выбары ў ЗША і Эўропе, а таксама шэраг гучных шпіёнскіх і заказных забойстваў за межамі краіны.
Расейскія афіцыйныя асобы заяўляюць, што Захад прасякнуты рознагалосьсямі, ахоплены «русафобіяй» і ня мае права чытаць лекцыі Маскве пра тое, як ёй трэба дзейнічаць.
Кітайскае кіраўніцтва кажа, што Захад па-ранейшаму лічыць, што ён можа камандаваць сьветам, як у часы каляніяльных войнаў, і што Пэкін будзе вызначаць свой уласны шлях без умяшаньня замежных дзяржаў.
На фоне абвастрэньня напружанасьці вакол Украіны Захад спрабуе вырашыць, што рабіць, калі Расея ўварвецца ў суседнюю краіну.
Трас папярэдзіла Пуціна, каб ён «устрымаўся і адступіў ад Украіны, перш чым зробіць сурʼёзную стратэгічную памылку».
Трас сказала, што «Крэмль не засвоіў урокаў гісторыі» і што «ўварваньне прывядзе толькі да жудасных... чалавечых ахвяр, як мы ведаем з савецка-афганскай вайны і канфлікту ў Чачэніі».
Больш за 15 000 савецкіх вайскоўцаў і сотні тысяч мірных жыхароў загінулі ў Афганістане з 1979 па 1989 год, калі краіна была акупаваная савецкімі войскамі.
Пагроза нападу Расеі на Ўкраіну
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.