Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Форма ня самая лепшая». Старому замку ў Горадні прымералі новы купал. ФОТА


Каркас купала прымяраюць на Стары замак у Горадні

Адмыслоўцы лічаць, што гэты варыянт лепшы, чым першапачатковы, але яшчэ не дакладны. Так працягваецца рэканструкцыя першай чаргі Старога замка ў Горадні.

Захавалася толькі адна выява купала

Каркас ужо зьнялі зь вежы. Канчаткова ўсталёўваць і абшываць купал будуць пазьней.

Форма купала цягам працэсу рэканструкцыі выклікала спрэчкі і абмеркаваньні. Варыянты, якія разглядаліся, былі падобныя да «гарбуза», «цыбуліны», «мячыка»; нейкі — больш круглы, іншы — больш пляскаты. Такія азначэньні гучалі падчас дыскусій.

Усё таму, што да нашага часу арыгінальны купал не захаваўся. Магчыма, ён быў зьнішчаны падчас расейска-польскай вайны 1654-1667 гадоў, калі Горадня была моцна зруйнаваная. Адзіная выява, на якой можна ўбачыць купал, захавалася на гравюры Тамаша Макоўскага 1600 году. Але гравюра дае толькі прыкладныя абрысы.


Цяперашнюю форму стварылі ў выніку абʼяднаньня варыянту навуковага кіраўніка Старога замка Ўладзімера Бачкова і польскага навукоўца з Вроцлава Зыгмунта Луневіча, які займаецца сучаснымі купаламі і пісаў доктарскую працу пра купалы.

«У Беларусі спэцыялістаў у купалах няма»

Дасьледчык Старога замка, гісторык Інстытуту гісторыі НАН Мікола Волкаў адзначыў, што ў Беларусі няма спэцыялістаў у купалах.

«Добра, што ёсьць дыскусія. З другога боку, як можа дыскутаваць спэцыяліст [Луневіч] з чалавекам, які не валодае навуковым інструмэнтарыем [Бачковым]?», — кажа Волкаў.

Горадзенскі гісторык Мечыслаў Супрон пракамэнтаваў, што да першапачатковага варыянта купала Ўладзімер Бачкова быў шэраг прэтэнзій:

  1. занадта акруглай формы, характэрнай для ўсходняй цывілізацыі, для купалаў на храмах дамангольскай Русі;
  2. занадта вялікі для замка;
  3. матэрыял, якім яго хацела накрываць, — ацынкаваная бляха — не выкарыстоўваўся ў Эўропе; у эпоху Рэнэсансу, да якой адносіцца Стары замак, рабілі мядзяныя купалы.
Першы варыянт (зьлева направа) — Уладзімера Бачкова, другі — абʼяднаны, трэці — польскіх спэцыялістаў
Першы варыянт (зьлева направа) — Уладзімера Бачкова, другі — абʼяднаны, трэці — польскіх спэцыялістаў

Пасьля, на думку Супрона, атрымаўся «сярэдні варыянт», больш набліжаны да заходняй цывілізацыі, што, на ягоныую думку, адпавядае праўдзе.

«Купал павінен быць менш падобным да шара»

Польскі дасьледчык з Вроцлава Зыгмунт Луневіч, які рабіў свае прапановы наконт праекту купала Старога замку, пракамэнтаваў Свабодзе, што можна ацэньваць: геамэтрыю купала цяпер і дэталі купала, якіх яшчэ няма.

Зьлева: варыянт купала Ўладзімера Бачкова, далей — прапановы Зыгмунта Луневіча
Зьлева: варыянт купала Ўладзімера Бачкова, далей — прапановы Зыгмунта Луневіча
Як можа выглядаць брамная вежа: зьлева варыянт Луневіча, справа Бачкова
Як можа выглядаць брамная вежа: зьлева варыянт Луневіча, справа Бачкова

«З пункту гледжаньня геамэтрыі гэтая форма ня самая лепшая. Яна выглядае крыху непрапарцыянальна і мусіць быць іншай. Бачкоў хацеў зрабіць купал вельмі падобным да купалаў на Русі. Але форма мае быць не Візантыйска-Руская, а больш як у Заходняй Эўропе. Купал павінен быць менш падобным да шара», — тлумачыць Луневіч.

Стары замак улетку 2019 году
Стары замак улетку 2019 году

Ён мяркуе, што кампраміс двух варыянтаў атрымаўся не найлепшы, але яго яшчэ можна паправіць праз дэталі. На ягоную думку, трэба ўжываць мядзяную бляху, а не ацынкаваную, каб было больш аўтэнтычна. Ёй трэба абшываць купал гарызантальна, а не па дыяганалі, як робяць у Расеі.

Так можна было б яшчэ паправіць цяперашні купал Бачкова, па меркаваньні Луневіча
Так можна было б яшчэ паправіць цяперашні купал Бачкова, па меркаваньні Луневіча

Купал аўтарства Ўладзімера Бачкова ўжо пабываў у цэнтры скандалу. Тады пасьля розгаласу давялося замяніць купал у Нясьвіскім замку праз 8 гадоў пасьля рэканструкцыі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG