Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Тры мастачкі пра патрыярхальную эстэтыку, «бабскае мастацтва» і нястачу жанчын на чале Саюзу мастакоў


Ілюстрацыйнае фота.

Тры знаныя беларускія мастачкі Зоя Луцэвіч, Ілона Касабука і Марта Шматава абмяркоўваюць адметнасьці жаночага мастацтва ў жанрах, тэхніцы, тэматыцы, а таксама разважаюць пра няроўнасьць у мастацкай герархіі.

«Жанчыны лепш адчуваюць сьвятло. Мужчыны лепш адчуваюць форму»

Ганна Соўсь: Рыхтуючыся да перадачы, я зьвярнулася да сяброў у Фэйсбуку і папрасіла назваць сваіх улюблёных мастачак. У выніку я была моцна ўражаная і захопленая тым, як шмат імёнаў беларускіх мастачак мне напісалі — больш за сотню. Ці ёсьць жаночае выяўленчае мастацтва? Ці ўсё ж ёсьць проста мастацтва, і гендэр ня мае значэньня?

Зоя Луцэвіч
Зоя Луцэвіч

Зоя Луцэвіч: Я лічу, што жаночае мастацтва ёсьць, але я супраць жаночага мастацтва. Я за мастацтва ўсеагульнае, я б не хацела дзяліць яго на пол. І калі гэта моцна заўважна, то гэта ня добра. Мастацтва павінна быць моцным, крэатыўным, рука павінная быць цьвёрдай. Канешне, жанчыны надаюць многа вытанчанасьці, і гэта добра. Але ёсьць і мужчыны, якія таксама могуць тонка пісаць, таму тут павінна быць нейкая роўнасьць, хоць яна вельмі цяжка дасягаецца. Безумоўна, розьніца ёсьць, я яе бачу.

Жанчыны, у адрозьненьне ад мужчын, лепш адчуваюць сьвятло. Мужчыны лепш адчуваюць форму. У мужчын мацней малюнак, крапчэйшая рука. Жанчыны больш апэлююць да нейкіх вытанчаных, тонкіх пяшчотаў, мужчыны ў меншай ступені робяць гэта. Хоць у сучасным сьвеце ўсё мяняецца, і часта ты не разумееш, гледзячы на чалавека, мужчына ён ці жанчына — настолькі ён закамуфляваўся.

«Дэкаратыўным мастацтвам болей займаюцца жанчыны»

Ганна Соўсь: Ілона, калі вы паглядзіце на карціну і яшчэ ня ведаеце аўтара, ці можаце вы вызначыць, мужчына гэта ці жанчына? Ці ёсьць мужчынскае і жаночае выяўленчае мастацтва з вашага пункту гледжаньня?

Ілона Касабука
Ілона Касабука

Ілона Касабука: Ёсьць мастацтва і ёсьць яго падразьдзелы — дэкаратыўнае мастацтва, яшчэ нейкае. Можа быць, дэкаратыўным мастацтвам проста болей займаюцца жанчыны. Гледзячы на работы, інтуітыўна ўсё ж улоўліваеш, што гэта жанчына, сваёй, можа быць, пачуцьцёвасьцю. Паглядзім на сучасныя працы, дапусьцім, Джэні Сэвіль, карціны якой былі прададзеная за вельмі вялікія грошы на аўкцыёне Сотбіс. І ўсё роўна за гэтым выключным валоданьні малюнкам, колерам, жорсткасьцю формы, можа быць, брутальнасьцю, адгадваецца жанчына сваімі эмоцыямі.

«Гендэр твору ніяк не зьвязаны з біялёгіяй аўтара»

Ганна Соўсь: Марта, ці мае гендэр значэньне?

Марта Шматава
Марта Шматава

Марта Шматава: Безумоўна, жаночае мастацтва існуе. Існуе таму, што аўтарам зьяўляецца жанчына. Калі разглядаць твор у адрыве ад аўтарства, то сам па сабе твор можа несьці як маскулінныя, так і фэмінныя рысы. І гэта насамрэч далёка не заўсёды зьвязана зь біялягічным полам, а хутчэй з псыхатыпам аўтара і рознымі іншымі фактарамі.

Напрыклад, цалкам рэальна зрабіць адпаведную падборку твораў бяз вызначанага аўтарства і правесьці апытанку, чый гэтай твор — мастака ці мастачкі. І я ўпэўненая, што можна зрабіць падборку такім чынам, што абсалютная большасьць рэспандэнтаў дасьць памылковы адказ — жаночыя творы прымуць за мужчынскія, і наадварот. Гэта сьведчыць пра тое, калі можна так мэтафарычна выказацца, што гендэр твору ніяк не зьвязаны зь біялёгіяй аўтара.

Але ж паралельна, паколькі мастачкі ўсё-такі існуюць, можна сапраўды назіраць супрацьлеглыя пазыцыі. Частка мастачак будзе прытрымлівацца катэгарычнай пазыцыі, што твор павінен быць цалкам і прынцыпова адарваны ад полу аўтара, а другая частка мастачак будзе адстойваць сваё права на фэміннасьць і гаварыць пра тое, што праблема знаходзіцца ў сфэры каштоўнасьцяў.

«Часта мужчыны схільныя зьвяртацца да тэмы сьмерці, а жанчыны — да тэмы любові і радасьці»

Ганна Соўсь: Шмат гадоў таму я рабіла інтэрвію з мастачкай Жанай Будэйкай, якая аддае перавагу пастэлі. І мне запомнілася яе фраза пра тое, што пастэльлю пішуць пераважна жанчыны, бо гэты матэрыял патрабуе дакладнага веданьня ад самага пачатку канчатковай мэты, бо з гэтай тэхнікай фактычна немагчыма перамаляваць. Ці можна гаварыць пра пэўную гендэрную спэцыфіку ў выбары тэхнікі, жанраў, матэрыялу, сюжэтаў?

Зоя Луцэвіч: Скажыце, Дэга быў жанчынай ці мужчынам? Калі мы кажам пра пастэльную тэхніку і наогул, мне здаецца гэтае выказваньне даволі дзіўным. Я ведаю больш мужчын, якія малююць пастэльлю, чым жанчын. Гэта проста маё назіраньне і жыцьцёвы досьвед.

Ганна Соўсь: Дык ёсьць гендэрная спэцыфіка ў тэхніцы, жанры?

Артаб'ект: Мастак заўсёды мае рацыю. Зоя Луцэвіч
Артаб'ект: Мастак заўсёды мае рацыю. Зоя Луцэвіч

Зоя Луцэвіч: Канешне, так. У мастацтве, як і ў жыцьці літаральна некалькі тэмаў разглядаецца. Гэта жыцьцё і сьмерць, каханьне і некаханьне. Часта мужчыны схільныя зьвяртацца да тэмы сьмерці, яны больш філязафічныя і трагічныя. А жанчыны — да тэмы любові і радасьці. Але гэта не сьцьверджаньне, гэта мне так думаецца, так бачыцца.

«Дагэтуль мастакі-мужчыны часам абразьліва называюць "рукадзельле"»

Марты Шматава: Гэта, сапраўды, дыскусійнае пытаньне. Адносна жанраў і тэхнікі — наўрад ці, таму што жанчыны выбіраюць любое, што ім цікава, і гэта можа быць усё што заўгодна. Зараз як у традыцыйных відах мастацтва, такіх як графіка, жывапіс, скульптура, так і ў фотаарце, відэаарце, пэрформансах, інсталяцыях — паўсюль мы сустрэнем мастачак.

Трохкутнік. Марта Шматава
Трохкутнік. Марта Шматава

Магчыма, гэта толькі гіпотэза — у жанчын можа назірацца большая ўвага да дэталяў у параўнаньні з мужчынамі. У крайняй форме гэта тое, што дагэтуль мастакі-мужчыны часам абразьліва называюць «рукадзельле». Аднак, як вядома, эўрапейскія і амэрыканскія мастачкі-фэміністкі даўно ўжо выкарысталі прынцып «рукадзельля», выявілі яго магутны творчы патэнцыял і вывелі на ўзровень высокага сучаснага мастацтва.

І нашы мастачкі па-новаму выкарыстоўваюць гэты забыты, як бы другасны від мастацтва, такі вечны папрок у бок жанчын-мастачак. Напрыклад, Ілона Касабука ў жаночым праекце «Чысьціня і гігіена» выкарыстала карункі, але выкарыстала гэта такім чынам, што яе праект ад гэтага толькі выйграў. У яе сапраўды быў жаночы погляд на праблему, якую яна ўздымала, і ён толькі глыбей раскрыў яе.

Што датычыцца сюжэтаў, тэмаў і накірункаў творчых дасьледаваньняў, то можна гаварыць пра сьвядомую і падсьвядомую спэцыфіку. Абагульняць таксама складана, бо любыя тэмы могуць цікавіць жанчын. Можа быць, калі жанчыны-мастачкі ўсё ж набліжаюцца да фэміністычнага мастацтва, то будуць дамінаваць тэмы дасьледаваньня цялеснасьці, пошуку сапраўднасьці, сваёй ідэнтычнасьці.

Асабліва гэта выяўлена ў такіх новых формах, як фотаарт, відэаарт, у інсталяцыях, пэрформансах. Напрыклад, жаночыя выставы, якія мы праводзілі ў 2014 і 2017 гадах, «Клара і Роза» і «Чысьціня і гігіена». Сам прынцып арганізацыі выставы быў такім, што зьбіраліся некалькі мастачак, у адным выпадку сем, у другім адзінаццаць, мы выбіралі тэму, якая была б цікавая ўсім. І ў выніку ўзьніклі такія тэмы, у якіх мы, як жанчыны, а ня толькі як мастачкі і прафэсіяналы, маглі выявіць свой погляд на пастаўленую праблематыку.

У Японіі яшчэ ў 8-12 стагодзьдзі існавалі такія тэрміны, як жаночы жывапіс, называўся ён «Онна-э», і мужчынскі, «Отоко-э». І розьніца залежала не ад аўтара, а заключалася толькі ў адрозьненьні паміж інтравертнымі пачуцьцямі і далікатнасьцю стылю ў адным выпадку і экстравертнай фізычнай актыўнасьцю (напрыклад, тэме войнаў) у другім выпадку. І тое, і другое лічылася высокім мастацтвам.

«Раней жанчынам было дазволена ўдзельнічаць на выставах толькі з пэйзажамі»

Ілона Касабука: Што да выбару тэм, тэхнік і матэрыялаў: узяць хоць бы францускага скульптара Луізу Буржуа. І тэмы, і яе глябальныя манумэнтальныя скульптуры — тут ня можам ніяк гаварыць проста пра жаночае мастацтва. Хоць ёй дазволілі выстаўляцца яе мужчыны-калегі, францускія скульптары, толькі калі ёй было ўжо 65 ці 70 гадоў. Калі яна ўпершыню ўдзельнічала ў выставе, гэта быў грандыёзны посьпех.

Карціна мастачкі Ілоны Касабукі
Карціна мастачкі Ілоны Касабукі

Можа быць, не ў нас, а на эўрапейскіх, сусьветных выставах — жанчыны ўжо кранаюць глябальныя тэмы: і жыцьцё, і нараджэньне, і сьмерць, усё што акружае. Але ёсьць і вельмі тактоўнае жаночае мастацтва. Ангельскі пэйзаж 17-18 стагодзьдзяў — толькі так жанчыны маглі выстаўляцца, дакладней ім было дазволена ўдзельнічаць на выставах толькі з пэйзажамі.

Зараз у Пэкіне праходзіць выстава ангельскага пэйзажу з галерэі Tate. У асноўным гэта жаночыя пэйзажы, вельмі тонкія. Гэтая тэхніка пэйзажу больш тонкая. Але мы бачым, што і Дзюрэр зьвяртаўся да прыроды і да такіх нейкіх тонкасьцяў.

«Ніколі не было жанчыны старшыні Саюзу мастакоў у Беларусі»

Ганна Соўсь: У сусьветна вядомых музэях сярод шэдэўраў, створаных 100, 200, 300, 500 гадоў таму, няма жаночых. Гэтаму ёсьць шмат тлумачэньняў. А ці можна ў 21 стагодзьдзі гаварыць пра пэўную гендэрную дыскрымінацыю, пра няроўнасьць у мастацтве? Не ў самім творчым працэсе, а ў доступе да рэсурсаў, рычагоў, фінансаў? У саюзе мастакоў больш за 1000 сяброў, прыкладна каля чвэрці складаюць жанчыны, у прэзыдыюме з 24 мастакоў — 4 жанчыны, старшыня саюзу і намесьнікі — мужчыны. Ці сьведчаць пра нешта гэтыя лічбы?

Цар зьвяроў. Зоя Луцэвіч
Цар зьвяроў. Зоя Луцэвіч

Зоя Луцэвіч: Зразумела, што ў гісторыі рулілі заўсёды мужчыны. Вядома, што жанчыне цяжка было прабівацца. Зараз напэўна больш-менш усё зраўнялася. Тым ня менш да жанчыны заўсёды больш пільны погляд. І каб ёй змагацца і выстаўляцца нароўні з мужчынамі, трэба быць яшчэ лепш, каб ніхто не сказаў: «Канешне, гэта бабскае мастацтва, што зь яе ўзяць». Нашы беларускія мастачкі вельмі моцныя, і дакладна ў гэтым сэнсе не слабейшыя за мужчын.

А што да кіраваньня, то Беларусь вельмі моцная сваімі жанчынамі, і якраз на гэтай тэрыторыі магла б быць зьмена на карысьць жанчын, бо ніколі не было жанчыны старшыні Саюзу мастакоў у Беларусі, хоць у Латвіі Скулме гадоў 20 кіравала Саюзам, і яе пераабіралі неаднаразова. Я лічу, што ў нас таксама маглі б быць такія зьмены. Ва ўсялякім выпадку, намесьнікам кіраўніка абавязкова павінна быць жанчына. Як Клеапатра і Цэзар. Жанчына вельмі дакладна можа накіраваць мужчыну ў слушным кірунку і не дазволіць яму заблукаць, больш за тое, дыпляматычна вырашаць праблемы на любым узроўні. Я даўно гавару, вазьміце да сябе трох прыгожых жанчын, і ў нас у Саюзе мастакоў будзе ўсё добра.

Ганна Соўсь: Ці вам наўпрост даводзілася адказваць на рэплікі пра «бабскае мастацтва»? Якія аргумэнты вы прыводзілі, калі такое чулі?

Зоя Луцэвіч: Ну канешне. А што сказаць, ну добра, давайце сядзем і будзем маляваць: ты і я, мужчына і жанчына. Такая сытуацыя была ў юнацтве з Зояй Літвінавай, нашай вядомай мастачкай. Калі на салідным пленэры сустрэліся два прафэсары, беларускі і расейскі, і вырашылі паспаборнічаць, хто з нас круцейшы прафэсар. Значыць, ты выстаўляй свайго найлепшага студэнта, а я свайго. І вось Літвінава спаборнічала з найлепшым студэнтам расейскай акадэміі. І калі яны паказалі малюнкі, то ён сам, гэты студэнт-хлопец, калені прыкланіў перад Літвінавай. Вось так трэба даказваць. Дайце намалюем проста і паглядзім хто лепшы.

«Ёсьць ціск крытэрыяў патрыярхальнай эстэтыкі»

Ганна Соўсь: Марта, калі мы размаўлялі напярэдадні запісу перадачы, вы сказалі, што паспрачаліся б з тым, што ў выяўленчым мастацтве мала жанчын. На мой погляд, наадварот, у гэтай сфэры падступае матрыярхат. І гэта зьвязана з шэрагам фактараў, найперш з адсутнасьцю грошаў у гэтай сфэры.

Марта Шматава: Я думаю, што гэтая статыстыка, якую вы прыводзілі, зьменіцца, і будзе большасьць жанчын, таму што зараз навучаюцца ў мастацкіх установах краіны пераважна дзяўчаты. Што да дыскрымінацыі ў самой творчасьці, усё ж ёсьць ціск на сьвядомасьць крытэрыяў патрыярхальнай эстэтыкі. Я маю на ўвазе значнасьць адных тэмаў і другаснасьць, як быццам бы, іншых, якія ня будуць узятыя на выставу. Такое як бы не наўпрост, але існуе.

Ганна Соўсь: Маглі б вы больш дэтальна пра другасныя і першасныя тэмы расказаць?

Горад. Танец. Марта Шматава
Горад. Танец. Марта Шматава

Марта Шматава: Ёсьць такія ўяўленьні, якім павінна быць сучаснае мастацтва. Калі жанчына праяўляе ўсе свае жаноцкія якасьці, нешта больш мяккае, нешта больш ідэалістычнае, то пад пытаньнем можа быць і праход на выставу, таму што гэта будзе аб’яўлена камэрцыйным ці дэкаратыўным, ці яшчэ знойдуць нейкія аргумэнты. Непажадана гэтыя рысы ў мастацтве праяўляць. Пажадана прытрымлівацца такой бясполавай пазыцыі. Тут жа некалькі падыходаў ёсьць, і некалькі поглядаў, і ўсё гэта спрэчна.

«На мой погляд, мастачак у прынцыпе не цікавіць улада»

Ганна Соўсь: А што да доступу да кіраўніцтва Саюзу мастакоў, доступу да ўлады фактычна, то якая ваша пазыцыя?

Марта Шматава: Вы слушна сказалі пра ўладу. На мой погляд, мастачак у прынцыпе не цікавіць улада. І я сабе не магу ўявіць сытуацыю на дадзены момант, пакуль матрыярхат яшчэ не адбыўся, каб мастачка захацела біцца за пасаду. Бо часу і так ні на што не хапае, і для такога кроку вельмі вялікая матывацыя трэба. Магчыма, нейкая моцная грамадзянская пазыцыя, жаданьне нешта зьмяніць.

Калі б і знайшлася такая кандыдатка, то абсалютна неверагодна, каб яна атрымала перамогу. Бо не трэба забываць, што зараз сярэдні ўзрост сяброў Саюзу мастакоў — 40 гадоў, думаю, самае малое. А гэта і погляды суадносныя. А што пра рэсурсы, гэта ж таксама трэба быць байцом. Жанчына можа мець дачыненьне да падзелу гэтых рэсурсаў, і найперш гэта напэўна будуць рэсурсы і замовы — закупкі там усякія. І жанчына проста ня хоча ўвязвацца ў гэтую барацьбу, а аддае перавагу больш чыстым спосабам заробку.

Але ж калі яна мае дачыненьне да гэтага працэсу, то хутчэй за ўсё гэты працэс баданьня, трэньня плячыма і ўсякіх паддывановых гульняў возьмуць на сябе мужчыны, бацька ці муж. А жанчына зоймецца чыста творчым працэсам выкананьня. Але калі жанчына хоча, то яна можа быць такім байцом, пры гэтым трэба прыняць правілы гульні, навязаныя патрыярхальным сьветапоглядам.

Карціна мастачкі Ілоны Касабукі
Карціна мастачкі Ілоны Касабукі

Ілона Касабука: Я лічу, што ўсё роўна для жанчыны галоўнае — творчасьць. Не ўлада, не доступ да дабротаў, нейкіх дадатковых сродкаў. У нас быў прыклад Улады Стэфановіч, яна была старшынёй сэкцыі манумэнтальнага мастацтва, але нядоўга ёй там удалося пратрымацца, яе проста перавыбралі з фармулёўкай «за ўладарнасьць». Так што розныя бываюць прыклады падыходу да ўлады. Кіраўніцтва і грошы — гэтым павінныя займацца мэнэджэры, не мастакі. Павінныя займацца прафэсіяналы кожны ў сваёй вобласьці. Ня думаю, што тут гендэрнае пытаньне.

«Цімохаў разумеў сьвет жанчыны і мог трансфармаваць яго праз сябе, праз свае работы»

Сяржук Цімохаў, "Блакітны дзень як сны начныя".
Сяржук Цімохаў, "Блакітны дзень як сны начныя".

Ганна Соўсь: Я калісьці запыталася мастака Сержука Цімохава, якога ўжо няма з намі, пра тое, каго ён малюе ў сваёй сэрыі «ню», якая жанчына натхніла яго на гэты вобраз. На што ягоная жонка, мастачка Рыта Цімохава адказала, што ва ўсіх жаночых вобразах Сяржук маляваў сябе. Кожная з вас малюе жаночыя партрэты. З вашага гледзішча, ці мяняюцца канцэпцыі жаночага партрэту са зьменай часу, грамадзтва, ролі жанчыны?

Першая сукенка. З сэрыі "Чысьціня". Ілона Касабука
Першая сукенка. З сэрыі "Чысьціня". Ілона Касабука

Ілона Касабука: Мяняецца зараз усё, і роля жанчыны дома, у сям’і зьмянілася абсалютна на 180 градусаў. Жанчына бярэ на сябе адказнасьць за дом, сям’ю, за фінансы. І ад мужчыны «я стаміўся» мы чуем часта, часта, часта, а тут ты проста ня маеш права стаміцца, бо на табе ўсё.

Хацелася б пару словаў сказаць пра Сержука Цімохава, таму што гэта рэдкая і выключна тонкая асоба, якая разумела сьвет жанчыны і магла яго трансфармаваць праз сябе, праз свае работы. Канешне, хацелася б бачыць больш такіх мастакоў, якія разумеюць нас і якія не адштурхоўваюць гэты глябальны бок, названы жаночым мастацтвам.

«У мяне жаноцкі, фэмінны сьвет, таму любыя формы агрэсіі ў ім адсутнічаюць»

Марта Шматава: Я партрэты не пішу. Я 4-5 разоў бралася за партрэты, і тое выключна з аўтарскім падыходам. Але ёсьць у мяне сэрыя, якую я ўмоўна называю «Мэтафары сьвятла», і большая частка маёй творчай біяграфіі зь ёй зьвязана. І там самы галоўны пэрсанаж — гэта амаль заўсёды жанчына. Раней у думках я замахвалася на нейкую ўнівэрсальнасьць, і часам сутыкаюся з тым, што мужчыны мяне таксама цалкам разумеюць, але ж часам пераглядаюцца нейкія пазыцыі. І зараз я ўпэўнена сьцьвярджаю, што гэта ў мяне найперш жаноцкі сьвет, дакладней, фэмінны, і таму любыя формы агрэсіі ў ім адсутнічаюць.

Глядачка. Марта Шматава
Глядачка. Марта Шматава

Гэты сьвет — ілюзорны, утапічны, але я адстойваю яго абсалютную рэальнасьць, бо веру ў магутную сілу ідэалу і мары. Што да нашага пытаньня, то часам такі падыход не прызнаваўся, і такое ўтапічнае адлюстраваньне сустракалася крытычна, далучалася то да жаночага, то да камэрцыйнага мастацтва. А зараз нельга сказаць што праблема зьнятая, але шмат што памянялася ўва мне самой у тым ліку. І я маю магчымасьць паказваць свае творы амаль на любых выставачных пляцоўках, і карыстаюся гэтым.

Што датычыцца ўвогуле жаночага партрэту, і тых, хто гэтым займаецца, то я не экспэртка, але зразумела, што канцэпцыя мяняецца разам са зьменамі ў грамадзтве і ў мастацтве. Калі раней жаночы партрэт насіў пераважна рысы ідэалізацыі альбо эратызацыі вобразу, то зараз спэктар пашырыўся, і партрэт можа быць любым, адлюстроўваць ня толькі псыхалягічны стан гераіні, але і ўвогуле стан жыцьця, думкі мастачкі альбо мастака адносна сыстэмы існаваньня. Глыбей і больш шматмерным стаў жаночы партрэт.

«Маім аўтапартрэтам быў партрэт індзейца, вельмі яркага і стракатага, з барадой»

Роспіс, кераміка, эмаль, золата. Зоя Луцэвіч
Роспіс, кераміка, эмаль, золата. Зоя Луцэвіч

Зоя Луцэвіч: Я вельмі люблю партрэт. Наогул у мастацтве я не прызнаю натуралізму. Я лічу, што гэта да мастацтва ня мае ніякага дачыненьня. Асабліва партрэт патрабуе псыхалягізму, і лепш за ўсё атрымліваецца партрэт, калі ты ведаеш гэтага чалавека. А сябе ты ведаеш лепш за ўсіх, ці ня ведаеш наогул сябе.

Была ў мяне такая гісторыя. Я выпусьціла каталёг, прыйшоў мог найлепшы сябар, які вельмі даўно і добра мяне ведае і вывучыў. Я дала яму каталёг і гавару, што тут ёсьць мой аўтапартрэт. Калі ты мяне сапраўды так добра ведаеш, як кажаш, знайдзі. Ён ведае, што ў гэтым ёсьць доля іроніі, бо там не было фатаграфічнага партрэту ў лоб, і ён адразу знайшоў. Гэта быў партрэт індзейца, вельмі яркага і стракатага, з барадой. Ён кажа, гэта ты. Я гавару, абсалютна слушна, гэта я. Вось такі мой адказ.

  • 16x9 Image

    Ганна Соўсь

    Ганна Соўсь нарадзілася ў Менску. Скончыла факультэт журналістыкі БДУ. Працавала ў незалежнай газэце «Народная воля»(1997-2000). Ад 2000 году працуе на «Свабодзе». Кнігі на «Свабодзе» — «Дарога праз Курапаты» (аўтарка рэпартажаў), «Адзін дзень палітвязьня» (ідэя і ўкладальніца), «Адзін дзень палітвязьня. 2009-2011»(ідэя і ўкладальніца), «Жыцьцё пасьля раку» (аўтарка ідэі і каардынатарка праекту, рэдактарка). Аўтарка праекту «Расея і я», сэрыі інтэрвію з 12 экс-прэзыдэнтамі постсавецкіх кранаў. Сябра БАЖ.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG