Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Турэцкія СМІ знайшлі ў Беларусі прыхільнікаў «тэрарыстаў», якія рыхтавалі пераварот у Турэччыне


Турэцкае інфармацыйнае агенцтва Anadolu абвінаваціла дзьве грамадзкія арганізацыі, якія дзейнічаюць у Менску, у сувязях з «тэрарыстамі» — прыхільнікамі Фэтхулаха Гюлена.

Ісламскі прапаведнік Фэтхулах Гюлен, які знаходзіцца ў апазыцыі да прэзыдэнта Турэччыны Рэджэпа Эрдагана, міжнароднай супольнасьцю не прызнаны экстрэмістам. Гюлен вядомы як заснавальнік грамадзка-палітычнага руху «Гізмет», былы імам, пісьменьнік. З 1999 году жыве ў штаце Пэнсыльванія, ЗША. Паводле ангельскага часопіса The Economist, «Гізмет» грунтуецца на ідэях пацыфізму, прапануе сучасны погляд на іслам, а таксама супрацьстаіць экстрэмісцкай плыні — салафізму.

Фэтхулах Гюлен
Фэтхулах Гюлен

Але турэцкія ўлады лічаць Гюлена тэрарыстам і арганізатарам спробы вайсковага перавароту, які адбыўся ў ноч на 16 ліпеня. У Турэччыне прыхільнікаў Гюлена нават афіцыйна называюць — Тэрарыстычная арганізацыя Фэтхулаха Гюлена (Fetullahçı Terör Örgütü — FETÖ).

Моўныя курсы і дзелавая асацыяцыя

У матэрыяле Anadolu Agency згадваюцца дзьве турэцкія грамадзкія арганізацыі, якія дзейнічаюць у Менску: адукацыйна-культурная ўстанова «Достлук» і Беларуска-турэцкая дзелавая гандлёва-прамысловая арганізацыя BETİD. Паводле агенцтва, абедзьве арганізацыі былі створаныя і фінансуюцца непасрэдна FETÖ.

«Достлук» (па-турэцку «сяброўства») — гэта курсы турэцкай мовы, якія былі створаныя яшчэ ў 2005 годзе. BETİD была створаная ў 2010 годзе, як паведамляецца на іх афіцыйным сайце, быў заснаваны «прадпрымальнікамі-добраахвотнікамі» і мае на мэце «разьвіцьцё існуючага эканамічнага супрацоўніцтва паміж дзьвюма краінамі». Сайты BETİD і «Достлук» выглядаюць цалкам бяскрыўдна, і інфармацыя на іх тычыцца толькі профільных напрамкаў дзейнасьці.

На сайтах абедзьвюх арганізацыяў фігуруе адзін і той жа юрыдычны адрас — Менск, вуліца Эўфрасіньні Полацкай, 1-117. Але, як даведалася Свабода, па гэтым адрасе BETİD і «Достлук» ужо не разьмяшчаюцца.

Уваход у былы офіс турэцкіх арганізацый BETİD і «Достлук»
Уваход у былы офіс турэцкіх арганізацый BETİD і «Достлук»

Як распавялі супрацоўнікі суседніх офісаў, туркі зьехалі каля месяца таму (то бок незадоўга да путчу ў Турэччыне, у сувязях з арганізатарамі якога іх абвінавачваюць у СМІ). Нічога падазронага ці незвычайнага ў працы турак не заўважалі, праваахоўнікі туды не прыходзілі. Але і падрабязна расказаць пра супрацоўнікаў турэцкіх арганізацый суседзі не змаглі, бо блізка зь імі не сябравалі.

Кіраўніцтва — недасяжнае

Нягледзячы на тое, што туркі пакінулі памяшканьне на вуліцы Эўфрасіньні Полацкай і цяпер ня маюць ніякага офісу наогул, самі арганізацыі не былі ліквідаваныя. Але пагутарыць зь іхнім кіраўніцтвам аказалася справай няпростай. Прадстаўнік BETİD пагадзіўся сустрэцца з карэспандэнтам Свабоды, але ў апошні момант адмяніў сустрэчу. Зьвязацца з кіраўніцтвам «Достлук» не ўдалося наогул. Адміністратар суполкі «Достлук» «Укантакце», якому мы напісалі ў сацсетках, хутка выдаліў сваю старонку.

Між тым Свабода зьвязалася з сакратаркай «Достлук». Спачатку тая заявіла, што цяпер увесь пэрсанал, у тым ліку і кіраўніцтва, у адпачынку да верасьня, а з пачатку сэзону плянуецца новы набор студэнтаў для вывучэньня турэцкай мовы. Паводле словаў сакратаркі, курсы працягнуць працу ў тым жа офісе па вуліцы Эўфрасіньні Полацкай. Яна паабяцала, што паразмаўляе з дырэктарам Ахмэтам Гюлемаглу і, магчыма, той дасьць згоду на інтэрвію. Празь дзень адказу не было, таму Свабода паўторна патэлефанавала сакратарцы. Гэтым разам інфармацыя значна адрозьнівалася:

«На сёньняшні дзень мы шукаем іншае памяшканьне для курсаў. Мы былі вымушаныя зьехаць з папярэдняга офіса зь фінансавых і асабістых прычын. Мабыць, проста было занадта дорага. Спадар Гюлемаглу ў адпачынку і не зьбіраецца гутарыць з журналістамі, а я ня маю права даць вам нумар яго мабільнага. Калі б вы былі прадстаўнікамі ўлады ці праваахоўных органаў, было б прасьцей. У любым выпадку, „Достлук“ — цалкам мірная арганізацыя, мы займаемся культурна-асьветніцкай працай, шмат дапамагалі людзям».

Сакратарка не змагла дакладна адказаць на пытаньне, калі офіс быў зачынены.

У акаўнце кіраўніка «Достлука» Ахмэта Гюлемаглу ў Фэйсбуку бачна, што ён упадабаў старонкі, прысьвечаныя Гюлену, а значыць, у пэўнай ступені цікавіўся ідэямі «Гізмэту».

Злачынцы ці дысыдэнты?

Трэба адзначыць, што ў матэрыяле Anadolu Agency гаворыцца толькі пра датычнасьць BETİD і «Достлук» да арганізацыі Фэтхулаха Гюлена, але пра іхнюю супрацьзаконную дзейнасьць нічога не паведамляецца. Таксама застаецца незразумелым, ці ёсьць у турэцкіх уладаў прэтэнзіі да сябраў гэтых грамадзкіх структураў і ці сапраўды Анкара лічыць, што BETİD і «Достлук» зьвязаныя зь мяцежнікамі.

Свабода зьвярнулася з гэтымі пытаньнямі да амбасады Турэччыны ў Менску і цяпер чакае адказу.

Між тым ёсьць падставы сьцьвярджаць, што турэцкія арганізацыі, якія разьмяшчаліся ў Менску па вуліцы Эўфрасіньні Полацкай, калі не адкрытыя прыхільнікі Гюлена, то прынамсі сымпатызуюць турэцкаму апазыцыянэру.

Супрацоўнік суседняга офіса паказаў карэспандэнтам Свабоды фірмовы каляндар, які яму падаравалі людзі з «Достлуку».

Арганізацыя, пазначаная на ім — грамадзкае аб’яднаньне «Дыялёг Эўразія». Высьветлілася, што аб’яднаньне мае той жа юрыдычны адрас, што і BETİD, і «Достлук». На афіцыйным сайце паведамляецца, што ініцыятыва была створаная ў 2009 годзе з мэтай «згуртаваць інтэлігенцыю для распаўсюду ідэяў талерантнасьці і міру паміж народамі». У тым жа годзе ў Менску пры падтрымцы БДУ прайшла канфэрэнцыя «Альянс цывілізацыяў», дзе выступіў з прамовай сам Фэтхулах Гюлен. На мерапрыемстве прысутнічалі амбасадар Турэччыны ў Беларусі Вэка Інал і дэпутаты турэцкага парлямэнту.

Скрыншот сайта «Дыялёг Эўразія»
Скрыншот сайта «Дыялёг Эўразія»

На сайце «Дыялёг Эўразія» можна знайсьці шмат публікацыяў, прысьвечаных Гюлену. Аб’яднаньне таксама выдавала кнігі турэцкага апазыцыянэра.

Дырэктар «Дыялёгу Эўразія» — Сэзэр Чакмак, ён жа сустаршыня BETİD — аўтар шэрагу публікацыяў пра Гюлена ў аднайменным часопісе «Diyalog Avrasyа». Цікава, што ганаровым старшынём аб’яднаньня быў абраны пісьменьнік Мікалай Чаргінец.

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG