Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

панядзелак 21 травень 2018

Архіў
студзень люты сакавік красавік травень чэрвень ліпень жнівень верасень кастрычнік лістапад сьнежань
травень 2018
пан аўт сер чац пят суб няд
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
Аляксандар Лукашэнка і Нікол Пашыньян, Сочы, 14 траўня 2018

«Наагул, вы малайцы. Вы вельмі годна і правільна выйшлі з гэтай сытуацыі, вы гэта самі ўжо адчулі» —​ такімі словамі прывітаў Аляксандр Лукашэнка новаабранага прэм’ер-міністра Армэніі Нікола Пашыньяна падчас сустрэчы ў кулюарах пасяджэньня Эўразійскага савету ў Сочы. Ён таксама павіншаваў армянскага лідэра з абраньнем.

На першы погляд, нічога асаблівага — этыкет міждзяржаўнай ветлівасьці. Гэта так, калі б не перадгісторыя. Рэвалюцыянэра Пашыньяна адразу пасьля абраньня апэратыўна павіншавалі лідэры многіх краінаў, у тым ліку і партнэраў Армэніі па Эўразійскім саюзе — Расеі, Казахстану і Кіргізстану — Уладзімір Пуцін, Нурсултан Назарбаеў, Сааранбай​Жээнбекаў. Але не Аляксандр Лукашэнка.

Можна было б меркаваць, што беларускі прэзыдэнт — такі пэдант рытуалу, маўляў, прэзыдэнты віншуюць толькі прэзыдэнтаў. Аднак гэта ня так. Не павіншаваў Пашыньяна з абраньнем і ягоны беларускі калега Андрэй Кабякоў. Зь іншага боку, Лукашэнка адразу ж павіншаваў з прызначэньнем прэм’ерам расейскага ўраду Дзьмітрыя Мядзведзева. Больш за тое, у красавіку, у разгар армянскай рэвалюцыі, прэзыдэнт Беларусі цёпла павіншаваў з абраньнем прэм’ерам Армэніі няўдачлівага папярэдніка Пашыньяна — Сэржа Саргсьяна. Саргсьяна рытуал павіншаваць не перашкаджаў. Значыць, адразу ж павіншаваць Пашыньяна перашкодзіла нешта іншае.

Вядома, можна сказаць, што ўсё гэта — драбяза, якая ня мае значэньня.

Ну не павіншаваў адразу, дык павіншаваў цяпер. Аднак калі ўсе астатнія, у тым ліку і лідэры ня самых дэмакратычных краінаў, робяць так, а кіраўнік Беларусі — гэтак, пэўнае значэньне гэта мае.

Зразумела, карцінкі армянскай Плошчы, хуткасьць, зь якой папярэдняя армянская ўлада склалася, як картачны дамок, ня могуць радаваць сэрца ніводнага аўтарытарнага кіраўніка — сёньня ў Армэніі, а заўтра, глядзіш, і ў мяне.

Такія асьцярогі ўласьцівыя і Пуціну, і Назарбаеву, і Лукашэнку. Усе яны, наагул кажучы, супраць «Майданаў» як такіх — хоць ва Ўкраіне, хоць у Эгіпце, хоць у Кіргізстане, хоць у Армэніі. Расейскія імпэратары Аляксандар І і Мікалай І адстойвалі падобны падыход у рамках «Сьвятога саюзу» манархаў канцэптуальна: любая рэвалюцыя — зло і павінна быць раздушаная. Менавіта ў рамках такога падыходу расейскае войска тапіла ў крыві рэвалюцыю ў Вугоршчыне ў сярэдзіне пазамінулага стагодзьдзя.

Цяперашнія кіраўнікі, як правілы, значна больш прагматычныя, уключаючы Пуціна. Рэвалюцыя ва Ўкраіне, якая робіць замах на расейскія інтарэсы, як іх бачаць у Крамлі — гэта жах жах жах. Рэвалюцыя ў Кіргізстане 2010 году — а што такога, унутраная справа. Ці цяперашняя рэвалюцыя ў Армэніі — ня супраць Расеі, дык і Бог зь імі, няхай там самі разьбіраюцца.

Дарэчы, варта прыгадаць, што падчас апошняй кіргізкай рэвалюцыі менавіта Лукашэнка прапаноўваў увесьці туды войскі АДКБ, каб «навесьці парадак». У Маскве тады гэтую прапанову ў духу «Сьвятога саюзу» ветліва адхілілі.

А ён, магчыма, ня надта і разьлічваў, што падтрымаюць. Сэнс прапановы быў у тым, каб паказаць сябе чалавекам прынцыпу: рэвалюцыя — зло заўсёды і ўсюды.

Мяркуючы па ўсім, нежаданьне віншаваць Пашыньяна адразу ж пасьля абраньня было такім жа дэмаршам. Маўляў, сапраўдных легітымісцкіх прынцыпаў ні ў Пуціна, ні ў Назарбаева, ні ў Жээнбекава няма, а ў Лукашэнкі — ёсьць. Гэта значыць, што павіншуе і ён — а куды дзенесься? Але пазьней. Потым.

Яшчэ адна магчымая прычына — заява Пашыньяна, зробленая 2 траўня, за тыдзень да абраньня, у інтэрвію «Коммерсанту». Гаворачы аб праблемах бясьпекі, ён сказаў: «Мы хочам удакладніць, якія пэўныя абавязаньні мы — Расея, Казахстан, Беларусь — адзін перад адным маем, таму што нас вельмі турбуе, калі мы бачым, што Беларусь і Азэрбайджан вельмі збліжаюцца».

Там ён наракаў і на кантакты ў вайсковай сфэры Масквы і Баку, але з Масквой усё па-асабліваму. Але з астатніх краінаў ЭАЭС і АДКБ прэтэнзіі ён выказаў толькі ў дачыненьні да Беларусі. Пасьля абраньня Пашыньяна на гэта быў адказ з боку Менску ў выглядзе парушэньня цырыманіялу — імгненнага віншаваньня не будзе.

Ну, а ў Сочы ўсе неабходныя цёплыя словы былі сказаныя. Не ваяваць жа. Пакуль, па меншай меры.

Калі казаць пра больш далёкую пэрспэктыву, то яна вызначаецца ня гэтым рытуальным холадам і рытуальнай жа цеплынёй. Парадокс, але варта прыгадаць, што гістарычна ў беларускага лідэра даволі нядрэнна складваліся адносіны як раз з калегамі, вынесенымі на вяршыню ўлады рэвалюцыямі.

Часам гэта адбывалася адразу, часам паступова. Міхаіл Саакашвілі яшчэ ў 2006 годзе ганіў беларускую дыктатуру, аднак пасьля 2008 году адносіны зьмяніліся на 180 градусаў і грузінскі прэзыдэнт стаў адным з самых гарачых лабістаў Лукашэнкі на Захадзе. Лідэры «памаранчавай» рэвалюцыі ва Ўкраіне спачатку абяцалі панесьці «паходню свабоды» далей — у Беларусь, у Расею. Але нешта не заладзілася. У выніку і Віктар Юшчанка горача пераконваў заходнія краіны ў неабходнасьці Realpolitik у дачыненьні да Беларусі.

Ды і для цяперашняй пострэвалюцынай улады ў Кіеве Лукашэнка — зусім не вырадак роду чалавечага. Кіеў пагадзіўся ў 2015 годзе на Менск, як на месца перамоваў па Ўкраіне. Мог і не згаджацца на сталіцу такой дыктатарскай дзяржавы.

Нарэшце, Курманбек Бакіеў, якому Беларусь дала прытулак пасьля яго зьвяржэньня ў 2010 годзе — ён жа і лідэр папярэдняй, 2005 году, рэвалюцыі. Таксама як бы «майданшчык», кшталту Пашыньяна. А прытулак яму даў Менск. Неяк так адносіны ў Лукашэнкі з рэвалюцыянэрамі складваліся.

І яшчэ адзін момант прысутнічае, ужо спэцыфічны беларуска-армянскі. Большую частку галасоў Пашыняну пры яго абраньні прэм’ерам даў апазыцыйны блок алігарха Гагіка Царук'яна. Некалькі гадоў таму ён падарыў Мікалаю Лукашэнку на яго будучае вясельле 400 літраў каньяку і белых ільвянятаў, яны цяпер у Менскім заапарку. Пазьней Царук'ян атрымаў магчымасьць разьліваць у Менску армянскі каньяк. Ці зьвязаныя падарункі і бізнэс Царук'яна ў Беларусі паміж сабой — прапаную вырашаць чытачу.

У новы, рэвалюцыйны ўрад Пашыньяна ўвайшлі тры міністры ад блоку Царук'яна, у тым ліку міністар энэргетычных інфраструктураў і прыродных рэсурсаў. А гэта — адносіны Армэніі з «Газпромам» і «Раснафтай». Далёка не апошняя справа.

Так што і гэтыя стартавыя ўмовы, і гістарычны вопыт падказваюць, што новая рэвалюцыйная ўлада ў Армэніі і старая антырэвалюцыйная ўлада ў Беларусі хутчэй знойдуць агульную мову, чым не.

Хоць не выключаныя і трэньні, але ў асноўным не з прычыны дэфіцыту дэмакратыі ў Беларусі, а з прычыны яе блізкіх адносінаў з Азэрбайджанам. Тут супярэчнасьці паміж нацыянальнымі інтарэсамі, а не паміж палітычнымі поглядамі на дэмакратыю і дыктатуру. Думаю, што калі б на месцы Лукашэнкі быў дэмакрат і палітык празаходніх поглядаў, менавіта ў трохкутніку Менск-Ерэван-Баку ён бы таксама аддаваў перавагу балянсаваньню, а не адназначнай падтрымцы таго ці іншага боку, хоць, магчыма, прапорцыя была б іншая.

Ну, а рэвалюцыі — так, урок і напамін. Нават цьвёрдыя ў сваіх прынцыпах расейскія імпэратары ў пэрспэктыве справіцца зь імі ня здолелі, што ўжо казаць пра іх постсавецкіх эпігонаў.

Перадрук з парталу TUT.BY

Міністар абароны Беларусі Андрэй Раўкоў

Хваласьпеў міністра абароны Беларусі Андрэя Раўкова на адрас Сталіна выклікаў ува многіх справядлівае абурэньне. «Вялікая Перамога абумоўленая эфэктыўнай сыстэмаю дзяржаўнага кіраваньня і роляй асобы ў гісторыі — асобы вярхоўнага галоўнакамандуючага,» — сказаў міністар.

Мала «лініі Сталіна», мала партрэтаў Сталіна на розных маніфэстацыях, дык вось яшчэ і афіцыйная асоба не абышлася на сьвята без згадкі аднаго з самых вялікіх у гісторыі людажэраў. Нават у позьнія савецкія часы, пасьля ХХ зʼезду КПСС, так казаць было не прынята, лічылася непрыстойным.

Што азначае гэтая заява? Беларусь зьбіраюцца вярнуць у сталінскія часы, вярнуць Курапаты і Гулаг?

Мяркую, што не. А што тады?

Палітыка. І толькі яна.

Можа і далёкая аналёгія, але на мой погляд трапная. Гляджу фота зь сёньняшняга сьвяткаваньня Дня Перамогі ў Маскве. Побач з расейскмі прэзыдэнтам Уладзімірам Пуціным — прэмʼер-міністар Ізраілю Біньямін Нэтаньягу. На пінжаку госьця, як і на пінжаку гаспадара — георгіеўская стужка. Дарэчы, побач — сэрбскі прэзыдэнт Аляксандар Вучыч. Бяз стужкі.

Біньямін Нэтаньягу, Уладзімір Пуцін,Аляксандар Вучыч, Масква, 9 траўня 2018
Біньямін Нэтаньягу, Уладзімір Пуцін,Аляксандар Вучыч, Масква, 9 траўня 2018

Для габрэяў, для ізраіліцянаў перамога ў Другой сусьветнай мае асаблівае значэньне. Але ці толькі ў гэтым справа? Хіба ў лідэраў Ізраілю традыцыя езьдзіць 9 траўня на сьвяткаваньне ў Маскву? Не, няма такой традыцыі. Менавіта Нэтаньягу бываў у Расеі шмат разоў, летась двойчы, сёлета — раз у студзені. Але на Дзень Перамогі — ні разу.

Так што прыехаў не таму, што прынята. Ну і стужка. Мяркую, што для кіраўніка ізраільскага ўраду не было сакрэтам, як успрымаецца гэты сымбаль на постсавецкай прасторы, як успрымаецца, скажам, ва Ўкраіне. Калі спадар Нэтаньягу сам быў ня ў курсе, мяркую, што ў МЗС Ізраіля хапае дасьведчаных адмыслоўцаў. Такія жэсты на такім высокім узроўні, (ці іх адсутнасьць, як у выпадку сэрбскага прэзыдэнта), ніколі не бываюць выпадковымі.

Паехаў (хаця мог і ня ехаць) таму што палічыў патрэбным, прычапіў стужку (ведаючы амбівалентнае стаўленьне да яе), таму што падлічыў перавагі і страты ад таго, каб зрабіць менавіта так.

А якая патрэба? А наўпроставая. Сытуацыя на Блізкім Усходзе і раней патыхала вайной, Ізраіль рэгулярна атакуе пазыцыі іранскіх пратэжэ ў Сырыі. Што там будзе пасьля рашэньня прэзыдэнта ЗША Дональда Трампа выйсьці з ядзернага пагадненьня зь Іранам, ня ведае наагул ніхто. Мудрае было тое рашэньне ці не, пра гэта можна спрачацца, але тое, што яно абвастрыць сытуацыю, не выклікае сумневаў.

І не выключаная эскаляцыя ізраільскіх удараў у Сырыі, дзе, між іншым, стаяць расейскія супрацьпаветраныя сыстэмы. Менш імавернае, але імавернасьць ня нуль, і наўпроставае ваеннае сутыкненьне паміж Ізраілем і Іранам. Апошні, варта нагадаць, калі не фармальны саюзьнік, то прынамсі партнэр Расеі ў рэгіёне.

І што ў гэтай сытуацыі робіць прэмʼер Ізраілю? Займаецца палітыкай. Справа ў нюансах, у акцэнтах. Не пладзіць ворагаў, а расколваць сувязі ворагаў зь іх сябрамі, дамагацца хоць частковага нэўтралітэту гэтых сяброў. Нэтаньягу можа і гатовы ваяваць зь Іранам, але дакладна не гатовы — з Расеяй. Але і расейцам іранцы — не браты родныя. Гэта і ёсьць поле, прастора дыпляматыі.

А ў ёй маюць значэньне знакі, жэсты, сымбалі. Некага раздражняе тон і падтэкст расейскага сьвяткаваньня, а Ізраіль — не, Ізраіль выказвае павагу Маскве, Ізраіль — не такі. Для ўкраінцаў георгіеўская стужка — знак агрэсіі? Дык а Нетаньягу для выжываньня яго краіны патрэбная ўгода ня з Кіевам, а з Масквой. Таму і стужка на пінжаку.

Ну а зараз вернемся да Раўкова. Стасункі Беларусі з Расеяй няпростыя. Лукашэнка напярэдадні сустрэчы на найвышэйшым узроўні прыгадаў цэлы стос двухбаковых праблемаў, названых «сарамоцьцем».

Праблемы ёсьць ня толькі ў гаспадарчай сфэры, але і ў ідэалягічнай. Дзіўная сытуацыя зь нібыта забаронай, а потым дазволам шэсьця «Несьмяротны полк», празрысты намёк Лукашэнкі на спробы некага "прыватызаваць Перамогу", сьведчаць пра тое, што і ў сэнсе гістарычнай палітыкі, палітыкі ідэнтычнасьці сытуацыя, мякка кажучы, не бясхмарная.

Андрэй Фомачкін з расейскім сьцягам на адкрыцьці параалімпіяды ў Рыа-дэ-Жанэйра
Андрэй Фомачкін з расейскім сьцягам на адкрыцьці параалімпіяды ў Рыа-дэ-Жанэйра

І тут у прастору сымбаляў выкідаецца козыр. Як тое было з расейскім сьцягам, які разгарнуў на параалімпіядзе ў Рыё беларускі спартовы чыноўнік, як сыны Лукашэнкі прыйшлі ў расейскую амбасаду пасьля трагедыі ў Кемераве. Ну дык і ў тым жа рэчышчы — Сталін у вуснах Раўкова.

Прычым, нават хітрэй, чым у Нэтаньягу. Георгіеўская стужка ў Расеі — афіцыйны сымбаль. Сталін — не. Але хто ў іх там самы самы вялікі, герой усіх часоў і народаў? Ён. Вось Пуцін жа ці Шайгу не рашацца на хваласьпеў «самаму вялікаму і мудраму», а лукашэнкаўскі чыноўнік — рашыцца. Бачыце, таварышчы, беларусы нават больш рускія, чым вы. Беларусь — як рускі народ.

Але дазавана, каб не дражніць. Не Лукашэнка ж тое сказаў, міністар, вайсковы чалавек, можа проста шчыры такі. І дзіцячая магія — ня Сталін, а вярхоўны галоўнакамандуючы. Лорд Валдэморт, імя якога нельга называць.

Але сыгнал — мы свае, мы з вамі, мы адной крыві.

Ці дапаможа Нэтаньягу візыт у Маскву на сьвяткаваньне і георгіеўская стужка дамовіцца з Пуціным? Ці дапаможа Лукашэнку прасталінскі дэмарш ягонага міністра абароны схіліць Маскву на больш спрыяльныя ўмовы? Гарантыяў тут няма. Можа так, можа не.

Але крокі, жэсты падобныя. І маюць насамрэч мала дачыненьня як да памяці пра Другую сусьветную, гэтак і да Сталіна. Расейскае грамадзтва такое, з такімі ўяўленьнямі і каштоўнасьцямі, тамтэйшае кіраўніцтва вось такое, з патэнцыйнай чуйнасьцю да такіх, а не якіх іншых жэстаў і рухаў цела.

Перафразуючы ангельскую прымаўку only business, nothing personal, толькі палітыка — нічога асабістага.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG