Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

панядзелак 10 сьнежань 2018

Архіў
сьнежань 2018
пан аўт сер чац пят суб няд
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, Санкт-Пецярбург, 6 сьнежня 2018

Распачаўшы скандал па пытаньні газавых цэнаў, Лукашэнка на самой справе дамагаўся саступак па кампэнсацыі за падатковы манэўр.

Чаму абмеркаваньне на саміце Эўразійскага эканамічнага саюзу вылілася ў публічную спрэчку паміж Аляксандрам Лукашэнкам і Ўладзімірам Пуціным наконт цаны на газ для Беларусі?

Пытаньне, як ні дзіўна, нават не ў тым, хто з іх мае рацыю, пытаньне ў тым, чаму беларускі лідэр уступіў у публічную перапалку з расейскім калегам. Цяжка прыгадаць, калі раней яны наогул дыскутавалі пад тэлекамэры.

Бывала, што прапагандысты абодвух бакоў не выбіралі слоў, здаралася, што Лукашэнка выказваўся вельмі рэзка на адрас саюзьніка на нарадах, сустрэчах з народам ці ў інтэрвію. Але прамога сутыкненьня раней не здаралася.

Гэта на першы погляд тым больш дзіўна, што адносіны менавіта ў газавай сфэры ў сярэднетэрміновай пэрспэктыве як раз вызначаныя, цана на газ для Беларусі на наступны год зафіксаваная ў двухбаковых пагадненьнях. Дамова ЭАЭС прадугледжвае ўніфікацыю энэргетычных рынкаў да 2024 года. Разрыў у цэнах газу для Беларусі і Смаленскай вобласьці сапраўды немаленькі. Дык ён і раней быў значным, і да стварэньня ЭАЭС, і пасьля.

І псыхалягічна – якой рэакцыі мог чакаць Лукашэнка ад Пуціна ў адказ на яго піліпікі? Што Пуцін скажа: «Так, вы мяне пераканалі, зашмат беларусы плацяць» і загадвае перагледзець падпісаны кантракт на наступны год, які пачынаецца праз тры тыдні?

Так наўрад ці адбылося б, калі б прэзыдэнт Беларусі выстаўляў свае прэтэнзіі келейна, за зачыненымі дзьвярыма. Не адбылося хаця б таму, што новы год блізка, а бюракратычная машына не можа паварочвацца імгненна.

Але меркаваць, што Пуцін пойдзе на саступкі з нагоды прадмета публічнага спрэчкі – гэта было выключана на 150%. Для любых палітыкаў, а для аўтарытарных асабліва, страта твару, дэманстрацыя слабасьці сьмерці падобныя.

А тут нават не было магчымасьці згуляць у літасьцівага цара, саступкі ў адказ вельмі энэргічныя патрабаваньні, якія сталі вядомымі ўсім, ніколі не ўспрымаюцца гэтымі ўсімі як міласьць, толькі як слабасьць.

А Лукашэнка-та «нахіліў» Пуціна, «бацька», выходзіць, круцейшы будзе – вось так гэта, хутчэй за ўсё, успрыняла б расейская грамадзкая думка. І гэта апошняе, што трэба Пуціну.

Дык няўжо Лукашэнка гэтага не разумеў, калі пайшоў у сваю «газавую атаку»? Выдатна разумеў. Проста яна была – не пра газ, а зусім пра іншае.

Яна была аб падатковым манэўры, істотнай зьмене формулы падаткаабкладаньня гандлю нафтай. Сытуацыя з газам урэгуляваная, сытуацыя з нафтай – не. Перамовы аб кампэнсацыі Беларусі стратаў ад падатковага манэўру топчуцца на месцы, тут яснасьці пакуль няма наогул ніякай.

Пры гэтым фірмовы прыём афіцыйнага Менску – апэляцыя да адзіных правілаў у саюзе – у спрэчцы аб кампэнсацыі за манэўру ня вельмі працуе. Расея ў сабе, для сябе ўводзіць iншы парадак падаткаабкладаньня сваёй нафты. Так, Беларусь ад гэтага страціць вельмі шмат на экспартным мыце, дык і расейскі бюджэт на гэтым мыце будзе губляць. Ён, праўда, гэта кампэнсуе падвышэньнем падатку на здабычу. Але няроўнасьці, дыскрымінацыі Беларусі тут, па меншай меры фармальна, няма. Мыта памяншаецца і для Беларусі, і для Расеі, а падатак на здабычу – так здабываюць нафту ў Расеі, а не ў Беларусі. Прынамсі, няма прамой падставы сказаць, што Расея адступае ад духу саюзу, ад адзіных правілаў для ўсіх яго чальцоў.

Не тое з газам. Там няроўнасьць відавочная. 129 даляраў за тысячу кубоў для Беларусі і 70 даляраў за тую ж тысячу для суседняй Смаленшчыны – гэта не адзіныя правілы. А як жа адзінства, інтэграцыя, адзіны народ, акопы, у якіх «разам гнілі»? Тут у ідэйным сэнсе ёсьць падстава скандаліць.

Ну дык вось такі разьмен і адбыўся на саміце ЭАЭС. Ладзячы скандал па пытаньні газавых цэнаў, Лукашэнка на самой справе дамагаўся саступак па кампэнсацыі за падатковы манэўр. І Пуцін можа прадэманстраваць абсалютную непахіснасьць па пытаньні, які стаў прадметам спрэчкі. А па манэўру можа ж і саступіць. Публічна пра манэўр Лукашэнкі нічога ж не казаў, ніякіх прэтэнзій не прад'яўляў.

Але прадэманстраваў зубы, гатоўнасьць скандаліць. І намякнуў на тое, што ляяльнасьць саюзьнікаў – рэч не аўтаматычная, што яе трэба аплачваць. Як раз пра гэта – укол наконт таго, што РФ, у адрозьненьне ад Нямеччыны, галоўны гандлёвы саюзьнік Беларусі, «на жаль ці на шчасьце». А і праўда – так адразу і не скажаш, ці на шчасьце.

Пра гэты ж – і намёк у нядаўнім інтэрвію расейскаму журналісту Сяргей Брылёву, што Брексіты, наогул кажучы, у розных саюзах могуць здарацца.

Уколы, публічная спрэчка – складана сказаць, ці дасьць гэта эфэкт. Прыёмы «дыпляматыя скандалу» Лукашэнка выкарыстоўвае ў адносінах з Расеяй даўно і часта. Але ў публічным дыялёгу – мабыць упершыню.

Ёсьць некаторыя паказчыкі, што адбылося гэта невыпадкова. Зьвяртае на сябе ўвагу дзіўная заява галоўнай прапагандысткі Расеі Маргарыты Сіманян, якая прапанавала ўвесьці для Беларусі такі ж спрошчаны рэжым атрыманьня расійскага грамадзянства, як для ўкраінцаў, паколькі, паводле яе слоў, чакаюцца «кропкі напружаньня» у адносінах з Беларусьсю.

Што яна мела на ўвазе, сказаць складана. Але яна – не вольны блогер, а частка расейскай улады. Ну а на дэклярацыі аб чаканым абвастрэньні адбываецца востры ход насустрач. Асымэтрычны, зусім у іншай плашчыні, па іншым пытаньні.

І «газавая атака» на саміце ЭАЭС у гэтым сьвятле выглядае як рэалізацыя старога прынцыпу: лепшая абарона – гэта напад.

Перадрук з парталу TUT.BY

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

«Лукашэнка і Тут.бай – аднаго поля ягады!» – гэтак сфармуляваў сваю пазыцыю гісторык Аляксандар Краўцэвіч у блогу на сайце Свабоды «Тут.бай – герой. Але ня мой».

Блог стаў адказам на заяву рэдактара «Нашай нівы» Ягора Марціновіча, якая прагучала ў «Клюбе рэдактараў» на БТ: «Зісер і Золатава заслугоўваюць званьня Героя Беларусі».

Чаму, на мой погляд, мае рацыю Марціновіч, а не Краўцэвіч? Калі б размова ішла толькі пра пэрсанальных герояў спадара Краўцэвіча, то і праблемы б не было – пра густы не спрачаюцца.

Між тым праблема ёсьць: як вызначыць беларускасьць, што ёсьць беларускае?

Каго «разжалуем зь беларусаў»?

Пачну з заўвагі, што разам з Тут.баем спадару Краўцэвічу давядзецца «разжалаваць зь беларусаў» вялікую колькасьць выданьняў і людзей. Ідэалёгія Тут.бая майму шаноўнаму апанэнту не падабаецца «як беларусу і як гісторыку». А ідэалёгія «Беларускага партызана», «Беларускіх навінаў», Куку Citydog – разам з Тут.баем самых чытаных інтэрнэт-выданьняў краіны – яму таксама, відаць, не падабаецца? Яны, прынамсі ў сэнсе мовы, таксама ж «аднаго поля ягады» з Лукашэнкам.

А як наконт самых папулярных аўтараў беларускага Твітэру, беларускіх каналаў Тэлеграму – «РБ головного мозга», Антона Матолькі, Эдуарда Пальчыса? Ужо камэрцыйныя ў іх матывы ці якія іншыя – ня ведаю. Але і яны – таго ж «поля ягады». Пры гэтым, напрыклад, Пальчыс тлумачыў, што беларускай свабодна валодае, але сьвядома вядзе свой блог і Тэлеграм-канал па-расейску. Відаць, каб лепш перад Пуціным выслужыцца.

Ну і нарэшце – наш нацыянальны скарб, нашая набэліятка Сьвятлана Алексіевіч – а яна хіба не «аднаго поля ягада» з Лукашэнкам? Таксама ж, відаць, сумнеўная ў яе ідэалёгія ў сэнсе беларускасьці. Пра ўвесь постсавецкі абшар піша, ды яшчэ і па-расейску. Непарадак.

А ці не занадта шмат каго і чаго давядзецца спадару Краўцэвічу ў такой сытуацыі «разжалаваць» зь беларусаў, зь беларускага, зь Беларусі? І ці не нагадвае ён прапаршчыка з анэкдоту, які адзін крочыць у нагу, а ўся рота – не? Мне нагадвае.

Продкі Краўцэвіча і продкі чытачоў Тут.баю

Аляксандар Краўцэвіч піша, што за ім, за яго пазыцыяй – «незьлічоныя шэрагі продкаў і землякоў». А за тымі, хто чытае Тут.бай, «Партызан», Матольку, Алексіевіч, хіба няма продкаў і землякоў? Хіба іх густы не абумоўленыя іх сямейнымі біяграфіямі, іх ведамі, іх разуменьнем? Ці яны, у адрозьненьні ад майго шаноўнага апанэнта – небеларусы, прыхадні, набрыдзь на беларускай зямлі? Хай Краўцэвіч скажа ім гэта ў твар. Напэўна, ім будзе цікава даведацца, што пра іх думае чалавек, які прэтэндуе на тое, каб гаварыць ад імя ўсёй Беларусі і ад іх імя таксама.

Мяркую, што спадар Краўцэвіч, апроч іншага, і недакладна вызначае ідэалёгію Тут.баю. Як на мой погляд, дык гэты партал адстойвае ня толькі каштоўнасьці палітычнай і эканамічнай свабоды, але і дзяржаўнай незалежнасьці Беларусі. Пра тое сьведчыць хаця б рэакцыя «рускаміраўскіх» рэсурсаў, яны абсалютна дакладна вызначаюць, што іх ворагі – гэта і «Наша ніва», і Тут.бай. Апошні нават большы, чым НН, бо аўдыторыя большая.

Іншая рэч, што ўяўленьні Тут.бая пра тое, якой мусіць быць незалежная Беларусь, адрозьніваюцца ад уяўленьняў спадара Краўцэвіча. Гэта праўда. А ўяўленьні спадара Краўцэвіча – гэта канон беларускасьці? Крок управа – крок улева і ўжо Расея?

Хто абараніў незалежнасьць Беларусі?

Ягор Марціновіч сказаў пра Тут.бай, выступаючы ў «Клюбе рэдактараў»: «Мы павінны ганарыцца тым, што інфармацыйны парадак дня вызначае не Яндэкс, а свае беларускія СМІ». Дзіўна, што спадар Краўцэвіч, прафэсійны гісторык, ня бачыць слушнасьць гэтай думкі менавіта ў гістарычнай рэтраспэктыве.

Беларускай незалежнай дзяржаве ў найноўшай гісторыі днямі спаўняецца 27 гадоў. Не стагодзьдзі, але ўжо ладны кавалак часу. А тое, што за гэтыя гады яна ня стала Паўночна-Заходнім краем, рэспублікай у складзе РФ – гэта дзякуючы каму і чаму? Дзякуючы спадару Краўцэвічу і яго аднадумцам? І толькі? А ўнёску «небеларускіх» Алексіевіч, Зісера, Марцава, Шарамета ніякага ў гэтым не было і няма? Яны ўсе цягнулі Беларусь у «рускі сьвет», у Расею, пакуль спадар Краўцэвіч абараняў незалежнасьць Бацькаўшчыны? Даволі дзіўна бачыць такое стаўленьне менавіта ў гісторыка.

Што да досьведу іншых краінаў, то ён і сапраўды шмат у чым адрозны ад беларускага. Але ўяўляецца, што нацыянальнае – гэта ўсё ж адметнасьць, а не тоеснасьць, не малпаваньне. Пазначаныя мной вышэй людзі – іх жа не на парашуце скінулі з Масквы ў Беларусь. Яны ўкарэненыя на беларускай зямлі ня менш, чым спадар Краўцэвіч. Інфармацыйны ляндшафт краіны такі, які ён ёсьць, прынамсі, не адно таму, што ў 1994 годзе «пришел поручик Ржевский и все опошлил».

Гэты ляндшафт і ў 1991-1993 гадах быў не такім, як у суседзяў. І мяркую, будзе не такім, як у суседзяў, калі ў Беларусі зьменіцца ўлада. Гэта і ёсьць нацыянальнае, тое, чым беларусы непадобныя на іншых.

Герояў Беларусі – Тут.баю і «Нашай ніве»

Пікантнасьць гэтай дыскусіі палягае ў тым, што Аляксандар Краўцэвіч у сваім блогу спрачаецца з асобай, якая як раз шмат у чым падзяляе яго погляды. Больш за тое – мяркую, што ў справе распаўсюду, папулярызацыі гэтых поглядаў «Наша ніва» зрабіла і робіць у шмат разоў больш, чым усе гісторыкі разам.

Але магчыма таму Ягор Марціновіч і выказаў такую пашану Тут.баю. Таму што, як рэдактар папулярнага выданьня, лепш адчувае настрой масаў сучасных беларусаў, у тым ліку і беларускамоўных, але менавіта масаў. І гэты настрой не такі, як у спадара Краўцэвіча.

Што да мяне, дык я даў бы Герояў Беларусі і Тут.баю, і «Нашай ніве», прынамсі, Ягору Марціновічу і Андрэю Дынько. Даў бы і за тое, як яны прасоўваюць свой нацыянальны парадак дня, і за разуменьне, што ёсьць і ў нечым адрозныя, але таксама нацыянальныя парадкі дня.

Я, у адрозьненьні ад спадара Краўцэвіча, ня так упэўнены, што мой выбар герояў – гэта заўсёды і выбар Беларусі. Але дазволю сабе рахманае спадзяваньне, што за Героя Беларусі і Тут.баю, і «Нашай ніве» быў бы не я адзін, а многія зь іх велізарных аўдыторыяў. А вось хто быў бы разам са спадаром Краўцэвічам у яго «выключэньні зь беларускасьці» прынамсі Тут.бая? Хіба ініцыятары «справы БелТА» ды «рускі сьвет» у Беларусі. Як на мой густ, дык кампанія ня надта добрая.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG