Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

панядзелак 21 жнівень 2017

Архіў
студзень люты сакавік красавік травень чэрвень ліпень жнівень верасень кастрычнік лістапад сьнежань
жнівень 2017
пан аўт сер чац пят суб няд
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
Беларускі вакзал у Маскве

Беларускія СМІ вынесьлі ў загалоўкі паведамленьняў аб дасьледаваньні Цэнтру этнапалітычных і рэгіянальных дасьледаваньняў ударны факт — траціна беларусаў-мігрантаў хацелі б застацца ў Расеі назаўжды.Але гэта ня ўся праўда без параўнаньня зь мігрантамі зь іншых краінаў. Застацца ў Расеі назаўжды хацелі б 72% працоўных мігрантаў з Армэніі, 71% — з Грузіі, 68% — з Украіны, 66% — з Казахстану.

Нядаўна «Коммерсант» апублікаваў вынікі вельмі цікавага дасьледаваньня працоўнай міграцыі ў Расею, праведзенага Цэнтрам этнапалітычных і рэгіянальных дасьледаваньняў пры Вышэйшай школе эканомікі. У лютым-сакавіку 2017 году былі апытаныя 8,7 тысячы чалавек з краінаў СНД і Грузіі, уключаючы як часовых працоўных мігрантаў, так і замежнікаў з дазволам на часовае пражываньне або відам на жыхарства.

Дадзеныя пра мігрантаў зь Беларусі — своеасаблівае люстэрка беларускага грамадзтва, асабліва павучальныя параўнаньні гэтых дадзеных з вынікамі апытаньня адносна мігрантаў зь іншых постсавецкіх краінаў.

Першы цікавы паказчык — колькасьць. 676 тысяч працоўных мігрантаў зь Беларусі ў Расеі на 2017 год — 7% ад насельніцтва Беларусі. Гэта нямала, але для постсавецкіх краінаў — зусім не рэкорд. У Расеі жывуць і працуюць 507 тысячаў грамадзянаў Армэніі (17% ад насельніцтва), 430 тысячаў — Малдовы (12% ад насельніцтва), 622 тысяч — Кіргізстана (10% ад насельніцтва). З краінаў — самых буйных гандлёвых партнэраў Беларусі — едуць працаваць у Расею адносна менш, чым зь Беларусі, але не кардынальна менш: з Украіны — 2.2 мільёны (5% ад насельніцтва), з Казахстану — 552 тысячы (3% ад насельніцтва).

А вось у чым адрозьненьні істотныя, дык гэта ў заробках. Беларусы ў сярэднім — самыя высокааплатныя замежныя работнікі, гэты сярэдні заробак складае 41.1 тысячу расейскіх рублёў (прыкладна 685 даляраў). Гэта прыкметна вышэй за сярэдні заробак у Беларусі — на 1 чэрвеня 819.3 беларускіх рублёў (422 даляры), вышэй абяцаных запаветных «папіцот».

У параўнаньні з калегамі зь іншых краінаў беларусы атрымліваюць ня проста больш, а істотна больш — азэрбайджанцы і грузіны атрымліваюць у даляравым эквіваваленце прыкладна па 600 даляраў, украінцы — па 500 даляраў.

Прычын такіх адрозьненьняў некалькі. Варта згадаць і беларускую працавітасьць, але ўяўляецца, што не апошнюю ролю адыгрываюць і іншыя, структурныя фактары. Беларусам лягчэй усіх уладкавацца ў Расеі на працу. У дасьледаваньні, якое цытуе «Коммерсант» , паведамляецца, што, паводле ацэнак, легальна ў Расеі працуюць толькі 64% мігрантаў. Прыводзяцца дадзеныя па заробках выхадцаў з розных краінаў, якія працуюць у РФ легальна і нелегальна. І толькі ў графе, адпаведнай Беларусі, у пазыцыі «нелегалаў» стаіць прочырк. Грамадзянам Беларусі не патрабуюцца спэцыяльныя дазволы на працу ў Расеі. Гарантаваны легальны статус адкрывае вялікія і лепшыя, чым для іншых, магчымасьці працаўладкаваньня.

Яшчэ адзін важны фактар — валоданьне расейскай мовай. У гэтым сэнсе сытуацыя мяняецца, у тым ліку і сярод беларусаў-мігрантаў. У аналягічным апытаньні 6 гадоў таму толькі сярод іх пагалоўна ўсе 100% адказвалі, што размаўляюць на працы і з сябрамі па-расейску. Цяпер гэтыя лічбы зьнізіліся — 94.6% і 84.3% адпаведна. Па гэтых паказчыках валоданьня расейскай беларусаў зараз нязначна, але пераўзыходзяць мігранты з Украіны — адпаведныя паказчыкі 96.3% і 86.7%.

Але ў параўнаньні з выхадцамі зь іншых краінаў узровень валоданьня расейскай мігрантамі зь Беларусі ў любым выпадку вельмі высокі, скажам, сярод мігрантаў з Армэніі гаворыць зь сябрамі па-расейску толькі кожны чацьвёрты, сярод мігрантаў з Таджыкістану і Кіргізстану такіх і наагул усяго 13%.

Свабоднае валоданьне мовай краіны, у якую мігрант прыяжджае працаваць, зразумела, таксама адкрывае для яго новыя магчымасьці.

Але чым можна растлумачыць тое, што за 6 гадоў ступень валоданьня расейскай мігрантамі зь Беларусі ўсё ж крыху зьнізілася? Дырэктар расейскага Цэнтру міграцыйных дасьледаваньняў Дзьмітры Палятаеў адзначыў у інтэрвію «Коммерсанту», што ў апошнія гады ў міграцыйных патоках расьце доля сельскай міграцыі. Варта ўзгадаць, што згодна зь перапісам 2009 году (Табліца 8) сярод гараджан у Беларусі гавораць па-расейску дома 81.9%, у вёсцы — 36.2%. Так што памяншэньне долі расейскамоўных ў міграцыйным патоку ў Расею можна растлумачыць ростам сярод іх долі сельскіх жыхароў.

Цікава адзначыць, што ў дасьледаваньні мігрантаў Цэнтрам этнапалітычных і рэгіянальных дасьледаваньняў задавалася пытаньне пра мову, на якой рэспандэнты размаўляюць у сябе на радзіме дома. Сярод беларусаў адказалі, што маюць зносіны дома па-расейску 77.3%, згодна зь перапісам такіх у краіне ў цэлым у 2009 годзе было 70.2%.

Іншымі словамі, моўныя перавагі мігрантаў зь Беларусі прыкладна такія ж, як і тых, хто застаецца на радзіме.

А як гэтыя больш высокія заробкі, чым у іншых, і лепшае валоданьне расейскай уплывае на бачаньне беларускімі мігрантамі іх будучыні, дзе яны хацелі б жыць? Натуральная гіпотэза — ды ў Расеі, там і плацяць больш, і народ там разумее іх, а яны — мясцовы народ. Натуральная. Аднак памылковая.

Беларускія СМІ вынесьлі ў загалоўкі паведамленьняў аб дасьледаваньні Цэнтру этнапалітычных і рэгіянальных дасьледаваньняў ударны факт — траціна беларусаў-мігрантаў хацелі б застацца ў Расеі назаўжды. І гэта праўда, дакладная лічба — 34.2%. Але гэта ня ўся праўда без параўнаньня зь мігрантамі зь іншых краінаў. Застацца ў Расеі назаўжды хацелі б 72% працоўных мігрантаў з Армэніі, 71% — з Грузіі, 68% — з Украіны, 66% — з Казахстану. Насамрэч менш чым беларусы хочуць застацца ў Расеі толькі кіргізы і узбэкі.

Гэтыя дадзеныя ня цалкам адпавядаюць даволі распаўсюджанай тэорыі аб нізкай нацыянальнай самасьвядомасьці беларусаў. У іх нізкая, а ў армянаў ці грузінаў — высокая? Тады чаму ж доля жадаючых застацца жыць у Расеі сярод армянаў і грузінаў больш чым удвая вышэйшая, чым сярод беларусаў? Таму што ў Армэніі і Грузіі жыцьцё такое ўжо гаротнае? Магчымае тлумачэньне, але і ў Беларусі яно ня райскае. У Кыргызстане і Ўзбэкістане людзі таксама ня вельмі жыруюць, аднак узбэкі і кіргізы заставацца ў РФ хочуць менш, чым беларусы.

Так што жаданьне застацца ў Расеі тлумачыцца прынамсі ня толькі параўнаньнем узроўняў жыцьця ў РФ і на радзіме мігрантаў.

Цягне беларусаў дадому. Можна называць гэта нацыяналізмам, патрыятызмам, нацыянальным пачуцьцем — а ўсё роўна як. Цягне.

Зрэшты, апытальнік Цэнтру этнапалітычных і рэгіянальных дасьледаваньняў прадугледжваў яшчэ адзін варыянт адказу на пытаньне аб жаданай будучыні — «Стала езьдзіць паміж Расеяй і краінай, адкуль прыехаў(-ла)». І беларусы тут апынуліся абсалютнымі лідэрамі, гэты варыянт адказу абралі 36.7% беларускіх працоўных мігрантаў.

Такой структуры бачаньня сваёй будучыні сярод мігрантаў няма ў ніводнага іншага народу.

Прыгадваецца гісторыя, расказаная са сьмехам польскай калегай пасьля наведаньне Менску ў пачатку нулявых. У пераходзе мэтро, дзе прадавалі CD з музыкай, яна ўбачыла біркі «Замежныя выканаўцы», «Расейскія выканаўцы», «Беларускія выканаўцы». І ўпала ў ступар. Яна нават спытала прадаўца: «А вось калі расейскія выканаўцы асобна ад замежных, дык значыць Расея — не замежжа?» — «Не, вядома, гэта ж Расея» — адказаў прадавец. «Зразумела. Дык значыць Беларусь — гэта Расея?» — даймала мая калега прадаўца. «Ды не ж, Беларусь — гэта Беларусь, Расея — гэта Расея» — быў адказ. Полька шчыра ня бачыла вырашэньня праблемы там, дзе беларус ня бачыў праблемы.

Дадзеныя расейскага апытаньня сярод мігрантаў-беларусаў — адлюстраваньне гэтага амбівалентнага стаўленьня беларусаў да Расеі. Паўтару, справа ня толькі ў заробках і іх параўнаньні дома і ў Расеі, а ў дыялектыцы паміж «мы як яны» і «мы не яны», паміж «Расея — не замежжа» і «Беларусь — не Расея».

І жыцьцёвыя рашэньні беларусаў-мігрантаў вельмі падобныя на самавызначэньне ўсяго беларускага народу.

Перадрук з парталу TUT.BY

Кім Чэн Ын і Дональд Трамп

Строіць з сябе непрадказальнага варʼята, каб праціўнік лічыў цябе такім — самая рацыянальная лінія паводзінаў у канфрантацыі. Каму ахвота ісьці на лабавое сутыкненьне з варʼятам?

Трамп — дурань і варʼят. Такі вэрдыкт значнай, калі не пераважнай часткі аналітычнай супольнасьці ў ЗША і ў Эўропе. Гэта — пра яго пагрозы на адрас КНДР, пра абяцаньне «агню і лютасьці». Гэта ж наўпроставая дарога да вайны — кажуць крытыкі, трэба ісьці дыпляматычным шляхам, даводзяць яны.

Ну, дык гэта і ёсьць дыпляматычны шлях. Хіба Трамп пачаў вайну? Ціск на партнэра — гэта таксама дыпляматыя. Такая дыпляматыя мае вялікую традыцыю, у Амэрыцы ў тым ліку. Зь лёгкай рукі Джона Далеса, дзяржсакратара ў часы Эйзэнхаўэра, у ангельскую мову ўвайшло слоўца brinkmanship — балянсаваньне на мяжы вайны. Дык такімі і былі амэрыкана-савецкія адносіны, бакі ціснулі адзін на аднаго, нагадвалі адзін аднаму пра ядзерную дубінку, якой валодалі. І да вайны гэта не прывяло.

Перамовы Д.Кэнэдзі і М.Хрушчова, 1961
Перамовы Д.Кэнэдзі і М.Хрушчова, 1961

Кэнэдзі падчас карыбскага крызісу не казаў — толькі не вайна. Ён ціснуў, ён абвясьціў марскую блякаду Кубы. Па аналёгіі зь цяперашняй сытуацыяй — ці мог СССР паспрабаваць сілай прарваць блякаду? Мог. Ці рызыкаваў такім чынам Кэнэдзі вайной? Рызыкаваў. А якая была альтэрнатыва? Капітуляцыя, прымірэньне з наяўнасьцю савецкіх ракетаў на Кубе.

Перамовы Р.Ніксана і Л.Брэжнева, 1973
Перамовы Р.Ніксана і Л.Брэжнева, 1973

Прэзыдэнт Ніксан характарызаваў сваю палітыку адносна камуністычнага блёку выразам «тэорыя варʼята». Паводле яго, строіць зь сябе непрадказальнага варʼята, каб праціўнік лічыў цябе такім — самая рацыянальная лінія паводзінаў у канфрантацыі. Каму ахвота ісьці на лабавое сутыкненьне з варʼятам? Ну, а калі неахвота, то трэба саступаць. Чаго і дамагаўся Ніксан.

Ягоны дзяржсакратар Генры Кісінджэр распавядаў, як пераконваў Брэжнева, што Масква мусіць ісьці на саступкі, бо ў Вашынгтоне сядзіць неўраўнаважаны Ніксан, які можа націснуць на «чырвоную кнопку». Насамрэч Ніксан не зьбіраўся ціснуць на «чырвоную кнопку», але мэты сваёй такая дыпляматыя дасягала.

Балянсаваньне на мяжы было тактыкай Трампа і ў бізнэсе. У інтэрвію Плэйбою ў далёкім 90-м годзе ён казаў : «У бізнэсе трэба ціснуць на людзей амаль да злому — але не ламаючы. Гэта прыкмета добрага бізнэсоўца. Дрэнны будзе ціснуць людзей і пасьля злому».

У адносінах з Кім Чэн Ынам Трымп менавіта так сябе і паводзіць. І гэта дае плён. Варта нагадаць храналёгію падзеяў — КНДР праводзіць ракетныя выпрабаваньні, забароненыя ёй ААН, Рада бясьпекі ААН уводзіць новыя, вельмі жорсткія санкцыі, Пхэньян пагражае Амэрыцы ўдарам, Трамп у адказ прамаўляе пра «агонь і лютасьць», КНДР у адказ пагражае скінуць ракету ў акваторыю вострава Гуам, Вашынгтон паўтарае і нават узмацняе пагрозы, Пхэньян заяўляе, што ўстрымаецца ад пускаў ракетаў па тэрыторыі ЗША.

Дык хто прайграў у гэтым псыхалягічным двубоі? І ці не таму Кім адступіў, што «варʼят» у Вашынгтоне перайграў яго?

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG