Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

серада 12 жнівень 2020

Архіў
жнівень 2020
пан аўт сер чац пят суб няд
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6
Сьвятлана Ціханоўская на мітынгу ў Берасьці 2 жніўня

У палітычнай, як і ў вайсковай, кампаніі няма сэнсу выдаваць праціўніку дэталі сваіх плянаў. Але прыхільнікам напэўна варта было б даць уяўленьне пра гэтыя пляны, хай і ў самай агульнай форме. Калі і гэта сакрэт, то як сотні тысячаў людзей даведаюцца, што ім абяцаецца і як ім прапануецца дзейнічаць?

За час кампаніі Сьвятлана Ціханоўская і яе паплечніцы Марыя Калесьнікава і Вераніка Цапкала адказалі на безьліч пытаньняў. Але на некаторыя адказаў не прагучала.

Зразумела, у палітычнай, як і ў вайсковай, кампаніі няма сэнсу выдаваць праціўніку дэталі сваіх плянаў. Але прыхільнікам напэўна варта было б даць уяўленьне пра гэтыя пляны, хай і ў самай агульнай форме. Калі і гэта сакрэт, то як сотні тысячаў людзей даведаюцца, што ім абяцаюць і як ім прапануюць дзейнічаць?

Хто будзе кіраваць краінай у пераходны пэрыяд?

Калі Сьвятлана Ціханоўская стане прэзыдэнтам, каго яна прапануе на ключавыя пасады ва ўрадзе (прэмʼер-міністар, міністры замежных справаў, унутраных справаў, абароны, фінансаў, старшыня КДБ)?

Сьвятлана Ціханоўская абяцае правесьці хуткія датэрміновыя выбары прэзыдэнта. Але не імгненныя, да выбараў краінай павінен нехта кіраваць. І хто менавіта гэта будзе рабіць?

Сьвятлана Ціханоўская, Вераніка Цапкала (зьлева) і Марыя Калесьнікава на мітынгу ў Горадні, 1 жніўня
Сьвятлана Ціханоўская, Вераніка Цапкала (зьлева) і Марыя Калесьнікава на мітынгу ў Горадні, 1 жніўня

Як законна правесьці новыя выбары за паўгода?

Ці ёсьць у абʼяднаным штабе адмыслоўцы па канстытуцыйным праве? Хто менавіта кансультаваў Ціханоўскую наконт канстытуцыйнасьці яе абяцаньня правесьці хуткія датэрміновыя прэзыдэнцкія выбары?

Канкурэнты Ціханоўскай — Аляксандар Лукашэнка і Ганна Канапацкая — заяўлялі, што абяцаньне Сьвятланы Ціханоўскай правесьці датэрміновыя прэзыдэнцкія выбары не адпавядае дзейнай Канстытуцыі. Аднак ня толькі яны. Напрыклад, былы чалец Канстытуцыйнага Суду Міхаіл Пастухоў мяркуе, што плян датэрміновых прэзыдэнцкіх выбараў сутыкнецца з шэрагам юрыдычных тупікоў. Ці ёсьць юрыдычнае абгрунтаваньне галоўнага абяцаньня Ціханоўскай?

Як абараніць свой голас?

У сваіх выступах на БТ Сьвятлана Ціханоўская заклікала людзей абараняць свой голас. Але не патлумачыла, як гэта варта рабіць.

Ніякай законнай працэдуры адстойваньня менавіта свайго голасу не існуе. Галасаваньне таемнае, выбарчыя камісіі даюць агульныя вынікі галасаваньня. Калі Лідзія Ярмошына абвесьціць, што Аляксандар Лукашэнка атрымаў 80%, а Сьвятлана Ціханоўская, скажам, 10%, няма юрыдычнай працэдуры, паводле якой можна даказаць, што суадносіны галасоў іншыя.

Як даказаць, што перамог апанэнт Лукашэнкі?

Як абʼяднаны штаб зможа дакумэнтальна давесьці, што Ціханоўская перамагла?

Цяпер на плятформе «Голас» зарэгістравалася 12% выбарнікаў. Дапусьцім, што да 9 жніўня зарэгіструецца агулам нават 20%. Калі ўсе яны дашлюць свае бюлетэні і сканы пашпартоў, і ўсе яны будуць за Сьвятлану Ціханоўскую, то з гэтага будзе вынікаць, што за яе прагаласавала прынамсі 20% выбарнікаў. А як даказаць, што за яе прагаласавала больш за палову выбарнікаў, што прыйшлі да выбарчых участкаў?

Які плян на 9 жніўня?

Лідэркі абʼяднанага штабу казалі, што 9 жніўня будуць з народам. А ці ёсьць пляны, што прапаноўваць народу, да чаго заклікаць яго потым?

У 2006 і 2010 годзе лідэры на Плошчы заклікалі да рознага. Магчыма, таму і вынік атрымаўся такі, які атрымаўся. Што кіраўніцтва абʼяднанага штабу будзе рабіць інакш, чым гэта рабілі лідэры Плошчаў у 2006 і 2010 гадах?

Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Cярод прыхільнікаў Лукашэнкі крыху вышэйшыя долі жанчын і вяскоўцаў і істотна вышэйшыя долі людзей пажылога веку і адносна нізкай адукацыі.

З каго складаюцца прыхільнікі дзейнага прэзыдэнта, колькі сярод іх жанчын і мужчын, гараджан і вяскоўцаў, моладзі і людзей пажылога веку?

Сьвежых дадзеных вартых даверу апытаньняў на гэты конт няма. Апублікавалі толькі завоблачны рэйтынг у 76%, які налічыла падпарадкаванае прэзыдэнту ведамства. Да таго ж менавіта на пытаньне, вынесенае ў загаловак, агучаныя дадзеныя гэтага дасьледаваньня не адказваюць.

Некаторы час таму я апублікаваў блог «Прыгоды рэйтынгу прэзыдэнта, або які працэнт у Лукашэнкі», заснаваную на дадзеных апытаньняў НІСЭПД у 2005–2016 гадах.

У той публікацыі прыводзіліся агульныя зьвесткі аб дынаміцы рэйтынгу прэзыдэнта і ўзроўню даверу да яго. Зь іх вынікае, што, напрыклад, рэйтынг А.Лукашэнкі за гэты пэрыяд мяняўся даволі моцна, ад 49,7% у лістападзе 2006 году да 20,5% у верасьні 2011 году.

Ніжэй пададзеныя графікі паказваюць, як пры гэтым зьмянялася сацыяльна-дэмаграфічная структура выбарнікаў прэзыдэнта.

Графік 1. Гатовыя галасаваць за Аляксандра Лукашэнку на прэзыдэнцкіх выбарах: разьмеркаваньне паводле полу, у %

Апошняя частка графіку — разьмеркаваньне паводле полу ўсяго насельніцтва 18 гадоў і старэйшых згодна з дадзенымі перапісу-2009, астатнія часткі графіку — разьмеркаваньне паводле полу гатовых галасаваць за А.Лукашэнку ў адпаведных апытаньнях НІСЭПД

З графіку відаць, што доля жанчын сярод прыхільнікаў прэзыдэнта прыкметна вышэйшая, чым сярод насельніцтва, якое мае права голасу. Гэтая доля вагалася ад апытаньня да апытаньня, але можна канстатаваць некаторы рост гэтай долі цягам 12 гадоў. У сярэднім адхіленьне складала прыкладна 10 працэнтных пунктаў, калі сярод дарослага насельніцтва краіны жанчыны складаюць 55%, то сярод выбарнікаў прэзыдэнта — у сярэднім 64%.

Прыведзены графік не пацьвярджае распаўсюджанага перабольшаньня, што выбарнікі Лукашэнкі — гэта галоўным чынам жанчыны, але відавочна, што доля жанчын сярод гатовых галасаваць за прэзыдэнта істотна вышэйшая, чым сярод дарослага насельніцтва ў цэлым.

Варта заўважыць, што разьмеркаваньне паводле полу насельніцтва Беларусі вельмі стабільнае, паводле дадзеных Белстату, у 2005–2016 гадах доля жанчын сярод усяго насельніцтва (ня толькі сярод тых, каму 18 гадоў і больш) складала прыкладна 53,5%.

Графік 2. Гатовыя галасаваць за Аляксандра Лукашэнку на прэзыдэнцкіх выбарах: разьмеркаваньне паводле месца пасяленьня, у %

Апошняя частка графіку — разьмеркаваньне па месцы пасяленьня ўсяго насельніцтва 18 гадоў і старэйшых паводле дадзеных перапісу насельніцтва 2009 году

З графіку відаць, што ў 2005–2011 годзе доля гараджан сярод прыхільнікаў А.Лукашэнкі была прыкметна ніжэйшая, чым сярод дарослага насельніцтва ў часе перапісу 2009 году. Пасьля гэтага назіраўся рост долі гараджан, хоць яна ўсё роўна была ніжэйшая, чым сярод дарослага насельніцтва ў цэлым.

Аднак варта браць пад увагу, што за 12 гадоў дасьледаваньняў разьмеркаваньне насельніцтва па месцы пасяленьня зьмянілася. Калі паводле дадзеных Белстату ў 2005 годзе доля гараджан сярод усяго насельніцтва складала 70,8%, то ў 2016 годзе яна павялічылася да 77,6% (рост амаль на 7 працэнтных пунктаў).

Так што рост гараджан сярод прыхільнікаў Лукашэнкі тлумачыцца, акрамя ўсяго іншага, яшчэ і тым, што доля гараджан вырасла сярод усяго насельніцтва краіны.

І зноў жа — распаўсюджанае перабольшаньне: за Лукашэнку галоўным чынам вёска. Гэта ня так. Большасьць сярод яго прыхільнікаў — гараджане. Але праўда, што доля сялян сярод яго электарату вышэйшая, чым у сярэднім па краіне, прыкладна на 7 працэнтных пунктаў.

Графік 3. Гатовыя галасаваць за Аляксандра Лукашэнку на прэзыдэнцкіх выбарах: разьмеркаваньне паводле ўзросту, у %

Апошняя частка графіку — разьмеркаваньне паводле ўзросту ўсяго насельніцтва 18 гадоў і старэйшага паводле дадзеных перапісу насельніцтва 2009 году

Графік 3 паказвае шчыльную сувязь сымпатыяў да прэзыдэнта і ўзросту. Доля моладзі сярод яго прыхільнікаў прыкладна ў паўтара раза меншая, чым сярод дарослага насельніцтва ў цэлым, доля людзей сталага веку (60 гадоў і старэйшых) у паўтара раза (у некаторыя гады — удвая) вышэйшая, чым іх доля сярод насельніцтва, якое мае права голасу. На працягу 12 гадоў можна заўважыць невялікую тэндэнцыю да росту долі моладзі сярод гатовых галасаваць за Лукашэнку, але яна ўсё роўна істотна меншая, чым доля маладых людзей ва ўсім насельніцтве.

Графік 4. Гатовыя галасаваць за Аляксандра Лукашэнку на прэзыдэнцкіх выбарах: разьмеркаваньне паводле адукацыі, у %

Апошняя частка графіку — разьмеркаваньне паводле адукацыі ўсяго насельніцтва 18 гадоў і старэйшага паводле дадзеных перапісу насельніцтва 2009 году

Адукацыя — адзін з самых моцных фактараў, які абумоўлівае гатоўнасьць галасаваць за А.Лукашэнку. Сярод яго прыхільнікаў доля людзей з адносна нізкай адукацыяй (без адукацыі + пачатковая адукацыя + базавая адукацыя) удвая (у некаторыя гады — утрая) вышэйшая, чым сярод дарослага насельніцтва ў цэлым.

З другога боку, доля людзей з вышэйшай адукацыяй сярод гатовых галасаваць за Лукашэнку істотна ніжэйшая, чым сярод дарослага насельніцтва ў цэлым, пры гэтым за 12 гадоў адбыўся некаторы рост долі высокаадукаваных сярод электарату прэзыдэнта.

***

Падводзячы вынікі, варта сказаць, што сацыяльна-дэмаграфічная структура электарату прэзыдэнта істотна адрозьніваецца ад гэтай структуры ўсяго дарослага насельніцтва: сярод прыхільнікаў Лукашэнкі крыху вышэйшыя долі жанчын і вяскоўцаў, і вельмі істотна вышэйшыя долі людзей старога веку і адносна нізкага ўзроўню адукацыі. Пры гэтым гэтыя структурныя асаблівасьці аказваліся больш устойлівымі, чым сам па сабе рэйтынг кіраўніка дзяржавы, яго рэйтынг за гэтыя 12 гадоў мяняўся больш істотна, чым структура яго электарату. Можна меркаваць, што і на сёлетніх выбарах яна застанецца прыкладна такой жа.

Перадрук з парталу TUT.BY

Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG