Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

чацьвер 21 лістапад 2019

Архіў
лістапад 2019
пан аўт сер чац пят суб няд
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
Сяргей Румас і Дзьмітры Мядзьведзеў, Масква, 6 верасьня 2019

Паперу Лукашэнка і Пуцін 8 сьнежня падпішуць чыста рытуальную, няважную. А туман у чым? У тым, што будзе потым. І гледзячы па ўсім, як той казаў, «сэрца супакоіцца» на тым, што Мядзьведзеў на леташнім саюзным саўміне назваў «кансэрватыўным варыянтам»

Сьцісла:

  • Па ідэі праца над праграмай на ўзроўні ўрадаў мусіла быць скончаная менавіта сёньня
  • З заяваў прэм’ераў вынікае, што згода па ключавых пытаньнях двухбаковых адносінаў дагэтуль не дасягнутая
  • Цяперашняя сытуацыя — усё ж лепш, чым калі б спадар Румас рапартаваў — мара беларускага і расейскага народаў аб яднаньні 8 сьнежня зьдзейсьніцца
  • Паперу Лукашэнка і Пуцін падпішуць 8 сьнежня чыста рытуальную, няважную

Свой выступ на пасяджэньні саюзнага саўміну беларускі прэмʼер Сяргей Румас пачаў са шматзначнай мэтафары. Ён сказаў, што калі яго самалёт падлятаў да Масквы, быў моцны туман.

«Гэта ня нашыя выхадкі» — адрэагаваў Дзьмітры Мядзьведзеў. На што Румас сказаў, што на падʼезьдзе да ўрадавай рэзыдэнцыі Горкі туман расьсеяўся. «А нашая двухбаковая сустрэча паказала, што туману ў нас у адносінах зусім няма» — канстатаваў кіраўнік беларускага ўраду.

Аднак з заяваў прэмʼерам дзьвюх краінаў вынікала хутчэй адваротнае.

Варта нагадаць, што на гэтай сустрэчы Румас і Мядзьведзеў павінныя былі давесьці да канчатковага выгляду праграму паглыбленьня інтэграцыі. Мяркуецца (прынамсі, меркавалася), што кіраўнікі дзяржаваў Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімер Пуцін падпішуць яе 8 сьнежня, у 20-ю гадавіну стварэньня саюзнай дзяржавы ( і ў 28-ю гадавіну Белавескіх пагадненьняў).

Па ідэі праца над праграмай на ўзроўні ўрадаў мусіла быць скончаная менавіта сёньня.

Год пасьля «ультыматуму Мядзьведзева»

Амаль год таму, 14 сьнежня 2018 году, на папярэднім пасяджэньні саюзнага саўміну Мядзьведзеў агучыў сэнсацыйную прапанову — вярнуцца да саюзнай дамовы 20-гадовай даўніны і рэалізаваць яе пункты, якія прадугледжвалі пераход на адзіную валюту, стварэньне адзінай мытні, словам, істотна больш глыбокую, чым зараз, інтэграцыю.

Тады расейскі прэмʼер даў зразумець, што гэтая больш глыбокая інтэграцыя ёсьць умовай захаваньня і нават павялічэньне расейскай дапамогі Беларусі. Тады ж ён сказаў і пра магчымасьць «кансэрватыўнага» варыянта — узровень інтэграцыі захоўваецца, але расейская дапамога не павялічваецца, а тое і зьмяншаецца.

Гэты выступ расейскага прэмʼера быў названы ў беларускіх СМІ «ультыматумам Мядзьведзева».

Дык і які вынік амаль гадавой працы над гэтай прапановай?

Мядзьведзеў:

  • Хачу наўпрост сказаць, што хапае сыстэмных пытаньняў, якія яшчэ стрымліваюць узаемны гандаль, інвэстыцыі і якія мы рэгулярна абмяркоўваем. Гэта датычыцца і расейскага боку, і беларускага боку.
  • Умовы субсыдаваньня і крэдытаваньня, фінансавыя ўзаемаадносіны, пытаньні доступу да дзяржаўных закупках — тэмы няпростыя. Трэба па ўсіх гэтых тэмах шукаць кампрамісы і ўзаемапрымальныя рашэньні. Імкнуцца, каб нашы кампаніі былі ў раўнапраўных і спрыяльных умовах.

Румас:

  • 6 верасьня мы з Вамі, Дзьмітрый Анатольевіч, парафіравалі праект сумеснай праграмы дзеяньняў па рэалізацыі дамовы аб саюзнай дзяржаве, пасьля чаго пачалася праца па падрыхтоўцы 31 «дарожнай мапы».
  • Ня ўсё ішло проста па шэрагу палажэньняў гэтых карт. Бакамі выказваліся дыямэтральна супрацьлеглыя ідэі інтэграваньня. Па шэрагу «дарожных карт» і цяпер застаюцца нявырашаныя пытаньні.
  • Далейшая інтэграцыя магчымая толькі ва ўвязцы з рашэньнем найбольш вострых пытаньняў двухбаковага эканамічнага супрацоўніцтва. Сюды мы адносім фармаваньне цэнаў на нафту і газ, барʼеры па доступе тавараў на ўнутраныя, нацыянальныя рынкі, умовы падтрымкі вытворцаў, у тым ліку за кошт субсыдый.
  • Пакуль ня ўсе гэтыя пытаньні вырашаныя ў падрыхтаваных «дарожных картах», і па некаторых мы маем розныя тэрміны іх выкананьня.
  • У той жа час для Рэспублікі Беларусь асаблівую значнасьць набываюць умовы функцыянаваньня эканомікі ўжо ў 2020 годзе, паколькі наступствы рэалізацыі ў Расейскай Фэдэрацыі падатковага манэўру маюць нарастаючы адмоўны эфэкт для Беларусі.

Калі б прэмʼеры ўжывалі падобныя фармулёўкі паўгода таму ці год таму, гэта не выклікала б зьдзіўленьня — ёсьць праблемы, яны вырашаюцца, магчыма, будуць вырашаныя ў дакумэнце, які падпішуць прэзыдэнты.

Але такія словы гаворацца за лічаныя тыдні да падпісаньня, падчас, так бы мовіць, навядзеньня на пагадненьне апошняга глянцу. Аднак хіба апошняга? Паводле Мядзьведзева трэба яшчэ шукаць кампрамісу. Значыць, дагэтуль яго няма.

Яшчэ больш рэзкім быў Румас. «Бакамі выказваліся дыямэтральна супрацьлеглыя ідэі інтэграваньня». А зараз яны ад іх адмовіліся, прыйшлі да кампрамісу? Пра гэта нічога не было сказана. «Далейшая інтэграцыя магчымая толькі ва ўвязцы з рашэньнем найбольш вострых пытаньняў двухбаковага эканамічнага супрацоўніцтва». І высьвятляецца, што ня ўсе яны вырашаныя.

А калі ня ўсе будуць вырашаныя да 8 сьнежня, то далейшая інтэграцыя будзе немагчымая?

Ну і нарэшце — прамы напамін пра нэгатыўныя наступствы ад падатковага манэўру. І ізноў жа — дык гэтае пытаньне вырашанае ці не за тры тыдні да падпісаньня лёсавызначальнай праграмы далейшай інтэграцыі?

«На храна патрэбны такі саюз?»

Так выглядае, што не. Гэта пацьвярджаюць і словы Аляксандра Лукашэнкі, сказаныя 17 лістапада: «Калі ня будуць вырашаныя прынцыповыя моманты — пастаўка вуглевадародаў, адкрыцьцё рынкаў для нашых тавараў, зьняцьцё гандлёвых бар’ераў — ніякія дарожныя мапы ня могуць быць падпісаныя... Нам кожны раз падсоўваюць новыя ўмовы, у выніку мы ў эканоміцы нешта страчваем. Прабачце, на храна патрэбны такі саюз?»

17 лістапада Лукашэнка кажа, што калі ня будуць вырашаныя прынцыповыя пытаньні, то «дарожныя мапы» ня могуць быць падпісаныя«, 19 лістапада Румас кажа, што далейшая інтэграцыя магчымая толькі ва ўвязцы з рашэньнем найбольш вострых пытаньняў. У абодвух выпадках — умоўная форма: калі ня будзе таго і гэтага, то далейшай інтэграцыі з «мапамі» ня будзе?

19 лістапада, так можна зразумець, няма адказу на пытаньне — дык тое і гэтае будзе?

Тут можа і ня варта прыдзірацца. Цяперашняя сытуацыя — усё ж лепш, чым калі б спадар Румас рапартаваў: усе спрэчныя пытаньні вырашаныя, мара беларускага і расейскага народаў аб яднаньні 8 сьнежня зьдзейсьніцца.

Зразумела, ёсьць імавернасьць, што ўсе сёньняшнія заявы Румаса і Мядзьведзева — хітрая маніпуляцыя, спроба схаваць аншлюс, словам, навесьці туману. Але дзеля чаго? Навошта хаваць, калі 8 сьнежня высьветліцца, што ўсё ж падпішуць кіраўнікі дзяржаваў? Нашто хаваць, калі абодва бакі сьвята вераць у плён паглыбленьня інтэграцыі? Навошта Мядзьведзеву хаваць, што Беларусь атрымае і кампэнсацыю на манэўр, і танныя нафту і газ, і неабмежаваны доступ на расейскі рынак, калі Крэмль на гэта пагадзіўся?

«За туманом, за мечтами и за запахом тайги»

Туману там і насамрэч хапае, але выглядае, што ён ня тычыцца зьместу папераў, якія Лукашэнка і Пуцін падпішуць 8 сьнежня. А падпішуць яны даволі пустую паперу пра гарманізацыю, паглыбленьне, збліжэньне і г. д.

Ускоснае пацьверджаньне гэтаму — паведамленьне, што 9 сьнежня ў Парыжы адбудзецца саміт «нармандзкай чацьвёркі». Гэта безумоўна важная падзея: першая сустрэча Пуціна з Уладзімірам Зяленскім, першы саміт «чацьвёркі» за некалькі гадоў, ну і тэма — Украіна, адно з ключавых пытаньняў глябальнай палітыкі.

І за дзень да гэтага Пуцін падпіша з Лукашэнкам ня менш лёсавызначальнае пагадненьне? Так у сусьветнай палітыцы проста ня робіцца. Два надзвычай важных, прычым зьмястоўна не зьвязаных паміж сабой, саміты не праводзяць адзін за адным з адным з ключавых сусьветных гульцоў.

І што ж з гэтага вынікае? А тое, што паперу Лукашэнка і Пуцін падпішуць чыста рытуальную, няважную. Ня ў тым справа, што Беларусь няважная. Ня будзем прымяншаць — сама па сабе дастаткова важная, але каардынацыя, гарманізацыя і паглыбленьне зь ёй дакладна няважныя. Ну а адбыўшы гэты рытуал, Пуціну можна будзе і ў Парыж - за сапраўднай палітыкай.

А туман у чым? У тым, што будзе потым. І гледзячы па ўсім, як той казаў, «сэрца супакоіцца» на тым, што Мядзьведзеў на леташнім саюзным саўміне назваў «кансэрватыўным варыянтам». Папросту кажучы, Расея не атрымае паглыбленай інтэграцыі, Беларусь не атрымае столькі грошай, на колькі спадзявалася. Нешта і атрымае. Але менш, чым хацелася. За манэўр хутчэй за ўсё наагул нічога.
А вось за што і колькі ўсё ж грошай будзе — вось у гэтым і туман.

І прыгадваюцца радкі папулярнай рамантычнай бардаўскай песенькі 60-х, якая вельмі добра апісвае і сёньняшні візыт у Маскву Румаса, і будучую паездку туды Лукашэнкі 8 сьнежня:

— Память, грусть, невозвращённые долги...
А я еду, а я еду за туманом,
За мечтами и за запахом тайги.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Супадзеньне хутчэй за ўсё выпадковае, але сымбалічнае: на наступны дзень пасьля завяршэньня парлямэнцкіх выбараў Эўразьвяз зацьвердзіў рашэньне аб падпісаньні візавай дамовы з Беларусьсю. Гэта не апошняя кропка ў працэсе зьніжэньня цэнаў на шэнген, але перадапошняя.

Наўрад ці ў Брусэлі так адмыслова падгадалі, сьвядома наладзілі такую дэманстрацыю таго, што вынікі выбараў у Беларусі ня надта ўплываюць на адносіны з ЭЗ. Ясна, што ў бюракратыі свае тэрміны і працэдуры падрыхтоўкі дакумэнтаў. Але так атрымалася. 4 гады таму вынікі выбараў мелі значэньне, магчыма, ужо ў наступным годзе ізноў будуць мець значэньне. Цяпер не мелі.

І яшчэ адзін сымбаль. Падчас кампаніі ў ФБ зьявіліся практычна ідэнтычныя фатаграфіі з выбарчых сходаў двух кандыдатаў у дэпутаты — апазыцыянэра, лідэра сацыял-дэмакратаў Ігара Барысава і праўладнага кандыдата, дыплямата Андрэя Савіных. На абодвух фота — самотны кандыдат і пустая заля.

Сустрэча Ігара Барысава з выбарнікамі
Сустрэча Ігара Барысава з выбарнікамі

Гэта паказчык і адносінаў народу да гэтых выбараў, да такіх выбарах, і агульны паказчык грамадзкай «тэмпэратуры». Магчыма, калі б выбары прыпалі на зіму-вясну 2017 году, калі па ўсёй краіне пракатваліся пратэсты «недармаедаў», цікавасьць да выбараў быў бы вышэй, незалежна ад іх характару. Ну а цяпер ён вось такі.

Зрэшты, яшчэ адзін сымбаль: фантастычныя лічбы праглядаў фільму блогера NEXTA пра Лукашэнку — 2 мільёны чалавек. То бок, не ўсім усё роўна. Пакуль на ўзроўні ўспрыняцьця, стаўленьня. Пакуль не на ўзроўні палітычнага дзеяньня, што паказала і акцыя, якая прайшла на заклік NEXTA ў Менску 8 лістапада.

Сустрэча з кандыдатамі на заклік блогера Nexta, Менск, 8 лістапада 2019
Сустрэча з кандыдатамі на заклік блогера Nexta, Менск, 8 лістапада 2019

Але 2 мільёны праглядаў — гэта паказчык таго, што спакой — вонкавы. Адсюль і беспрэцэдэнтная кампанія ціску на назіральнікаў на выбарах. Раней Аляксандр Лукашэнка назіральнікам не пагражаў карамі, а Ярмошына не заклікала пакараць назіральніка, які зафіксаваў парушэньні.

Не тое, каб улада баялася якой-небудзь канкрэтнай пагрозы. Ну якая пагроза ў тым, што людзі выдатна разумеюць характар выбараў, якая пагроза ў тым, што маса народа захацела паглядзець выкрывальнае кіно? А чым савецкай сыстэме пагражаў той чыньнік, што і Брэжнеў, і Чарненка, і камуністычная ідэалёгія не выклікалі ўжо нічога, акрамя зьдзекаў? З аднаго боку, здавалася б, і нічым. З іншага боку, шмат чым. У нейкім сэнсе і ўсім.

Леанід Брэжнеў узнагароджвае Менск ордэнам Леніна, 25 чэрвеня 1978
Леанід Брэжнеў узнагароджвае Менск ордэнам Леніна, 25 чэрвеня 1978

Але як прадухіліць гэтую пагрозу, як адрадзіць былую веру і давер уладзе? Толькі і застаецца, што ганяць назіральнікаў, разьбіваць люстэрка, у якім адлюстроўваецца маланатхняльны вобраз сыстэмы.

Акрамя гэтых агульных меркаваньняў на гэтых выбарах ва ўлады было некалькі чыста практычных матываў, па якіх, зь яе пункту гледжаньня, новы парлямэнт павінен быў быць палітычна стэрыльным.

  • Інтэграцыйны наступ Масквы наўрад ці скончыцца падпісаньнем праграмы інтэграцыі 8 сьнежня.
  • У наступным годзе прэзыдэнцкія выбары могуць суправаджацца нечаканасьцямі, з боку той жа Масквы ледзь ня ў першую чаргу.
  • Лукашэнка на выбарчым участку паўтарыў, што ад плянаў зьмены Канстытуцыі ён не адмовіўся.
Аляксандар Лукашэнка на выбарчым участку, Менск, 17 лістапада 2019
Аляксандар Лукашэнка на выбарчым участку, Менск, 17 лістапада 2019

Гэтыя тры выклікі падштурхоўвалі ўладу ў фармаваньні новага парлямэнту нічога не пакідаць на самацёк. Ня трэба ініцыятыўных дэпутатаў, якія прапануюць нейкія законапраекты, задаюць пытаньні, ствараюць легітымны шум. А можа, іх нехта паслухае, а можа, іх прамовы стануць каталізатарам нейкіх нечаканых паваротаў?

Ці можна было прадбачыць, што на ўсе тры выклікі, якія не былі сакрэтам, улада дасьць адзін і той жа адказ? Зразумела, можна. Гэта выглядала вельмі імаверным. А калі так, то ці варта было ўдзельнічаць у гэтых выбарах, ці варта было вылучацца ў дэпутаты?

А хто што пры гэтым страціў? Зразумела, Беларусь страціла яшчэ адзін шанец стаць крыху больш падобнай на краіны Эўропы. Але яна страціла б яго і ў выпадку няўдзелу, гэта вызначалася і настроямі грамадзтва, і настроямі ўлады.

Ну а так прагучала некалькі сьмелых выступаў па тэлебачаньні і ў газэтах, грамадзтва ўбачыла некалькі новых асобаў, маладыя грамадзкія дзеячы заявілі пра свае амбіцыі і пра сваё бачаньне будучыні краіны. Палітычныя структуры нагадалі аб сваім існаваньні, скарысталіся магчымасьцю правесьці некалькі публічных акцый, за якія не давялося плаціць вялікія грошы міліцыі і гарадзкім службам. Тыя ж канфлікты з назіральнікамі — сьведчаньне таго, што не ўсе ўпалі ў апатыю.

Няшмат, прама скажам. Але варта прыгадаць, што тыя ж пратэсты 2017 году ня спарадзілі новай генэрацыі лідэраў, людзі ішлі за тымі актывістамі, лідэрамі, якія былі вядомыя ў сваіх гарадах і раней. Вядомымі людзей робяць і выбары ў тым ліку.

Мітынг супраць дэкрэту аб дармаедах, Слонім, 17 сакавіка 2017
Мітынг супраць дэкрэту аб дармаедах, Слонім, 17 сакавіка 2017

Аляксандр Лукашэнка многае памятае. Памятае, несумненна, эпоху Гарбачова, магчыма, перасьцерагаецца, што нават невялікія паслабленьні могуць выклікаць лявіну. Але ў яго ёсьць і вопыт жыцьця пры Брэжневе. Новыя ідэі, сэнсы прыходзяць тады, калі паміраюць старыя, калі ў грамадзтве пануе цынізм. Выбары 2019 году вельмі гэтаму паспрыялі.

Перадрук з парталу TUT.BY

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG