Ужо сёньня: 150 гадоў таму нарадзіўся Ян Булгак

«Від на Вільню», фота Яна Булгака

Падзеі 6 кастрычніка ў беларускай і сусьветнай гісторыі.

Дата дня

Ян Булгак

6 кастрычніка 1876 году ў Асташыне на Наваградчыне нарадзіўся Ян Булгак, фотамастак і этнограф.

Дзякуючы Булгаку да нашага часу дайшлі выявы людзей, вёсак і гарадоў, а таксама архітэктурных помнікаў Беларусі, якіх даўно няма ў рэчаіснасьці.

Ян Булгак вядомы ня толькі як майстар краязнаўчай фатаграфіі, але і як пэдагог, бібліёграф, фальклярыст, гісторык мастацтваў, першы беларускі гісторык фатаграфіі. Ён аўтар дзясяткаў артыкулаў пра беларускі фальклёр і краязнаўства («Экскурсія на Сьвіцязь», 1910; «Велікодныя песьні на Меншчыне (валачобнікі)», 1911 і інш.), працаў пра мастака Фэрдынанда Рушчыца, дасьледаваньняў і падручнікаў па эстэтыцы і тэхніцы фатаграфіі. Яму належыць адмысловая праца «Пра першых віленскіх фатографаў з XIX стагодзьдзя» (1939) і кніга ўспамінаў «Край дзіцячых гадоў», у якой адлюстравана жыцьцё Наваградчыны канца XIX — пачатку XX ст.

Творчасьць Яна Булгака паўплывала на разьвіцьцё мастацкай фатаграфіі Беларусі, Польшчы і Літвы.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Правілы жыцьця Яна Булгака

Гэты дзень у гісторыі

1788 — распачаўся Чатырохгадовы Сойм Рэчы Паспалітай (іншая назва — Вялікі Сойм). Сойм правёў шэраг радыкальных рэформаў у эканамічнай, палітычнай і сацыяльнай сфэрах:

  • увядзеньне рэкрутчыны па тэрытарыяльным прынцыпе;
  • павелічэньне колькасьці войска;
  • частковае зраўнаньне ў правах мяшчан са шляхтаю.

3 траўня 1791 году Чатырохгадовы сойм прыняў першую ў Эўропе Канстытуцыю.

1872 — у Полацку ўрачыста адкрылася настаўніцкая сэмінарыя, створаная для падрыхтоўкі настаўнікаў народных школ Віцебскай губэрні (24 верасьня паводле старога стылю). Першым дырэктарам сэмінарыі стаў беларускі этнограф і фальклярыст Юльян Крачкоўскі.

1939 — пад Коцкам перад немцамі капітулявала апошняя рэгулярная частка польскай арміі — самастойная апэратыўная група «Палесьсе» пад камандаваньнем генэрала Францішка Клебэрга.

1948 — у сталіцы Туркмэніі Ашгабаце адбыўся адзін з найбольш разбуральных землятрусаў XX стагодзьдзя, у якім загінулі дзясяткі тысяч чалавек.

Ашгабад пасьля землятрусу 1948 году

1973 — Эгіпет і Сырыя напалі на Ізраіль — пачатак Вайны Суднага дня.

Падбітыя сырыйскія танкі на Галанскіх вышынях падчас вайны Суднага дня, кастрычнік 1973

1991 — у Салігорску прайшоў устаноўчы зьезд Незалежнага прафсаюзу гарнякоў Беларусі. У 1993 годзе ён атрымаў назву Беларускі незалежны прафсаюз.

1996 — Папа Рымскі Ян Павал ІІ бэатыфікаваў 13 падляскіх мучанікаў, якія загінулі ад рук расейскіх жаўнераў у мястэчку Пратулін (цяпер Люблінскае ваяводзтва) 26 студзеня 1874 году, баронячы сваю ўніяцкую царкву ад ператварэньня яе ў праваслаўную.

2020 — Сьвятлана Ціханоўская сустрэлася з канцлеркай
Нямеччыны Ангелай Мэркель.

2022 — расейскія бамбавікі Ту-22М3 нанесьлі ракетны ўдар па Ўкраіне з паветранай прасторы Беларусі. Гэта быў апошні зафіксаваны ракетны ўдар па Ўкраіне з тэрыторыі Беларусі. Усяго ад пачатку вайны да гэтага дня зь Беларусі па Ўкраіне запусьцілі ня менш за 721 расейскую ракету.

2022 — абвешчаныя прысуды ў справе беларускага незалежнага інфармацыйнага агенцтва БелаПАН:

  • галоўнай рэдактарцы і дырэктарцы Ірыне Леўшынай — 4 гады калёніі агульнага рэжыму;
  • журналісту і былому дырэктару Дзьмітрыю Наважылаву — 6 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму;
  • мэдыямэнэджару і былому намесьніку дырэктара Андрэю Аляксандраву — 14 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму;
  • ягонай будучай жонцы Ірыне Злобінай — 9 гадоў калёніі агульнага рэжыму.

Леўшына выйшла на волю ў сьнежні 2024 году. Аляксандраў, Злобіна і Наважылаў былі вызваленыя ў верасьні 2026 году і прымусова вывезеныя ў Літву.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Каго вызвалілі ў выніку перамоваў Коўла з Лукашэнкам. Сабралі дэталі

У гэты дзень нарадзіліся

1887 — Ле Карбюзье, францускі архітэктар і дызайнэр швайцарскага паходжаньня.

Ле Карбюзье. Жылы дом у пасёлку Вэйсэнгоф, Штутгарт, Нямеччына. 1927 год.

1908 — Алесь Мілюць, заходнебеларускі паэт.

У памяці

1677 — Альбэрт Каяловіч, пісьменьнік, палеміст, гісторык Вялікага Княства Літоўскага.

1996 — Станіслаў Калясанты Роек, рымска-каталіцкі дзеяч, ксёндз.

2004 — Васіль Мельяновіч, дзеяч паваеннай эміграцыі ў ЗША.

2005 — Алесь Емяльянаў, паэт, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980–1990-х.

Алесь Емяльянаў