Ужо сёньня: Міжнародны дзень у падтрымку ахвяраў катаваньняў

Будынак ААН у Нью-Ёрку.

Падзеі 26 чэрвеня ў Беларусі, сьвеце, гісторыі.

У гэты дзень

У сьвеце адзначаецца Міжнародны дзень у падтрымку ахвяраў катаваньняў. 26 чэрвеня як Дзень у падтрымку ахвяраў катаваньняў быў устаноўлены Генэральнай Асамблеяй ААН. Менавіта 26 чэрвеня ў 1987 годзе ўвайшла ў дзеяньне Канвэнцыя супраць катаваньняў і іншых жорсткіх, бесчалавечных і зьневажальных для годнасьці чалавека відаў абыходжаньня і пакараньня.

1503 — вялікі князь Аляксандар надаў Каменцу магдэбурскае права.

Камянецкая вежа XIII ст.

1759 — распачалася аблога гораду Квэбэку ангельцамі падчас Сямігадовай вайны.

1863 — у Вільні створаны Выканаўчы аддзел Літвы — орган кіраўніцтва паўстаньнем 1863–1864 гадоў. Старшыня — Якуб Гейштар, чальцы аддзелу — Кастусь Каліноўскі, Уладыслаў Малахоўскі, Зыгмунт Чаховіч.

Кастусь Каліноўскі сярод паўстанцаў 1863 году, карціна Пётры Сергіевіча

1938 — адбыліся выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР 1-га скліканьня.

1941 — НКВД расстраляла 5 тысячаў палітвязьняў, прыгнаных зь Менскай і іншых турмаў ва ўрочышча Цагельня каля сучаснага Чэрвеня. У гэты ж дзень НКВД расстраляла калёну вязьняў з турмы ў Беразьвеччы (Глыбокае). Былі забітыя да 2 тысяч пераважна палітычных і тых, хто яшчэ ня быў асуджаны.

1941 — на старым віленскім тракце каля Радашкавічаў Мікалай Гастэла з таварышамі скіравалі свой самалёт у нямецкую танкавую калёну. Подзьвіг Гастэлы стаў хрэстаматыйным.

1944 — Віцебск вызвалілі ад нацысцкай акупацыі.

1945— прадстаўнікі 50 дзяржаў-заснавальніц падпісалі Статут Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Сярод іх была і БССР.

Штаб-кватэра ААН у Нью-Ёрку

1975 — выйшаў у сьвет завяршальны том 12-тамовай Беларускай Савецкай Энцыкляпэдыі.

У гэты дзень нарадзіліся

1897 Лявон Савёнак, беларускі журналіст, пісьменьнік, палітвысланец, дзяяч паваеннай эміграцыі ў Нямеччыне і ЗША.

1908 Сальвадор Альендэ, прэзыдэнт Чылі.

Партрэт Сальвадора Альендэ падчас акцыі на гадавіну вайсковага перавароту 11 верасьня 1973 году, калі Альендэ ўчыніў самагубства, каб не здавацца ў палон хунце. Гэты дзень стаў пачаткам 17-гадовай дыктатуры генэрала Аўгуста Піначэта, ахвярамі якой сталі дзясяткі тысяч чалавек

1909Антон Адамовіч, літаратуразнаўца, гісторык, празаік, адзін з кіраўнікоў радыёстанцыі «Свабода», намесьнік старшыні Рады БНР.

Антон Адамовіч

1926 Мікалай Паўленка, беларускі мовазнаўца.

1941Уладзімер Куляшоў, беларускі актор, народны артыст Беларусі. На сцэне тэатру імя Якуба Коласа стварыў вобраз Кастуся Каліноўскага ў аднайменнай п’есе Ўладзімера Караткевіча.

1958Тацяна Мушынская, паэтка і тэатразнаўца.

У памяці

1819Францішак Нарвойш, матэматык, інжынэр, прафэсар Віленскага ўнівэрсытэту. Праславіўся тым, што ў другой палове XVIII стагодзьдзя кіраваў расчысткай рэчышча Нёмана ад парогаў. Тады было падарвана каля трох мільёнаў валуноў.

1941Зэлік Аксэльрод, беларускі габрэйскі паэт, перакладчык беларускай паэзіі на ідыш. Быў расстраляны разам зь іншымі палітвязьнямі пры адступленьні Чырвонай арміі.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

10 фактаў пра паэта Зэліка Аксэльрода, які пратэставаў супраць закрыцьця габрэйскіх школ у Беларусі

2016Сяргей Картэс, беларускі кампазытар.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Ён быў цудоўны! Як дзіця» — Сяргей Картэс, які вярнуўся з Аргентыны, каб пісаць беларускую музыку

2016Расьціслаў Янкоўскі, актор тэатру і кіно.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Ён двойчы выходзіў на трыбуну, каб падтрымаць закон аб дзяржаўнасьці беларускай мовы

2018Алесь Зайка, беларускі краязнаўца.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Ідзі, не глядзі, як дзядзька падыхае». У раённай больніцы не ўратавалі выбітнага краязнаўцу