Як сказаў намесьнік міністра навукі і вышэйшай адукацыі Расеі Канстанцін Магілёўскі ў інтэрвію газэце «Коммерсантъ», у гэтым навучальным годзе ў Расеі вучацца звыш 16 тысяч грамадзян Беларусі.
Больш за ўсё замежных студэнтаў у Расеі з Казахстану — амаль 61 тысяча, далей перад Беларусьсю ідуць Туркмэністан, Кітай, Узбэкістан, Індыя і Таджыкістан.
Агулам сёлета ў Расеі вучацца 402 тысяч замежных студэнтаў з 179 краін сьвету. Лічбу падаюць без уліку прыёму ў асьпірантуру і ардынатуру. Зь ёй лік можа скласьці 425 тысяч чалавек.
У апошнія гады Расея ўвяла сыстэму захадаў у прыцягненьні замежных абітурыентаў. Напрыклад, з 2023 году ўстаноўлена штогадовая квота расейскага ўраду ў 30 тысяч месцаў для бясплатнага навучаньня замежнікаў у расейскіх ВНУ.
Паводле ранейшых зьвестак, каля 70% беларусаў у расейскіх ВНУ — на завочнай або зьмяшанай форме навучаньня.
Сёлета ў Беларусі скарацілі колькасьць бюджэтных месцаў для расейскіх грамадзянаў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
У беларускіх ВНУ скарацілі колькасьць бюджэтных месцаў для расейскіх абітурыентаў. Зь якой прычыныЦі зьмянялася лічба апошнім часам?
Нягледзячы на санкцыі, уведзеныя супраць Рэспублікі Беларусь пасьля 2020 году і больш складаныя ўмовы атрыманьня замежнай візы, павелічэньня колькасьці беларускіх студэнтаў у «бязьвізавай» Расеі доўга не адбывалася. Якраз наадварот, дасьледаваньне, апублікаванае інстытутам «Палітычная сфэра» ў 2024 годзе, паказала рэзкае і няўхільнае зьніжэньне беларусаў, якія паехалі па вышэйшую асьвету да ўсходніх суседзяў.
У 2013 годзе такіх было 25 тысяч, а праз дзесяцігодзьдзе беларускіх студэнтаў засталося толькі 11 тысяч. Найніжэйшую лічбу фіксавалі ў 2021-м, калі ў Расеі засталося толькі 8838 беларусаў.
Цяпер, выглядае, колькасьць беларусаў у расейскіх ВНУ упершыню за апошнія амаль паўтара дзясятка гадоў вырасла.
Як у іншых краінах?
Іншымі прывабнымі краінамі для беларускіх абітурыентаў ужо шмат гадоў ёсьць Польшча, Літва і Чэхія. Асабліва вылучаецца ў гэтым пераліку Польшча, дзе беларускія студэнты павялічылі сваю прысутнасьць утрая і ў 2023 годзе іх было каля 13 тысяч, то бок ужо больш, чым у Расеі.
Аднак у тым самым 2023 годзе пасьля прыходу да ўлады ўраду Дональда Туска, амаль адначасна зь якім скончыўся тэрмін дзеяньня пагадненьня паміж Беларусьсю і Польшчай аб супрацы ў сфэры адукацыі, становішча беларусаў пагоршылася. Ад абітурыентаў у Польшчы сталі патрабаваць даведку, якая пацьвярджае легальнасьць атэстатаў, атрымаць яе ў Беларусі няпроста, а для шэрагу студэнтаў, якія больш ня езьдзяць на радзіму, немагчыма. Пазьней такое патрабаваньне скасавалі, аднак мясцовыя рады адукацыі могуць вызначаць свае ўмовы.
Акрамя таго, колькасьць беларусаў у польскіх вну пачала зьніжацца праз тое, што ўлады ўвялі новыя патрабаваньні да валоданьня польскай мовай. Цяпер для паступленьня на многія спэцыяльнасьці недастаткова валодаць польскай, трэба афіцыйна запісацца на платны выпыт і здаць яго на сэртыфікат.
Аднак істотнага зьніжэньня ўсё ж не адбылося, у Польшчы вучыцца 11-12 тысяч беларусаў.
Пры гэтым у гэтай краіне задумаліся, як утрымаць асабліва каштоўныя кадры. Летась Польшча абвясьціла новую праграму падтрыманьня навукоўцаў пад міжнароднай абаронай.
У Літве многія беларускія студэнты вучыліся ў Эўрапейскім гуманітарным унівэрсытэце (ЭГУ), у 2024 годзе з 1339 беларускіх студэнтаў Літвы каля 1000 вучыліся якраз там. Але ў красавіку 2026 году рэжым Лукашэнкі прызнаў віленскую «альма матэр» «экстрэмісцкай», а 5 траўня ў пракуратуры пацьвердзілі, што цяпер аплата навучаньня ў ЭГУ і шэраг іншых сьведчаньняў датычнасьці да ўнівэрсытэту могуць стаць падставай для крымінальнага перасьледу студэнтаў і іхных бацькоў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Рэктар ЭГУ: пасьля абвяшчэньня ўстановы «экстрэмісцкай» няма інфармацыі аб затрыманых у Беларусі студэнтахУ Чэхіі, якая традыцыйна яшчэ ў першай палове ХХ стагодзьдзя была адным з найбуйнейшых цэнтраў навучаньня беларусаў у замежжы, праблемы зьявіліся пасьля пачатку паўнамаштабнай вайны Расеі супраць Украіны. Тады, у 2022-м, Чэхія ў аднабаковым парадку пачала скасоўваць або перастала падаўжаць студэнцкія візы беларускім навучэнцам.
Гэта стала адной з тэмай тагачасных перамоваў Сьвятланы Ціханоўскай з прэзыдэнтам Чэскай рэспублікі Пэтэрам Паўлам. На ёй чэхаў прасілі перагледзець сваё стаўленьне і паставіцца да беларускіх студэнтаў і іхных сямейнікаў больш лагодна.