Міжнародная канфэрэнцыя «Аднаўленьне справядлівасьці для Ўкраіны» арганізавана Нідэрляндамі, Украінай і Эўракамісіяй, найвышэйшым выканаўчым органам Эўразьвязу. Чакаецца, што міністры замежных спраў і юстыцыі, а таксама прадстаўнікі Міжнароднага крымінальнага суду (МКС) і судовага органа ЭЗ Эўраюст абмяркуюць барацьбу зь беспакаранасьцю і выплату кампэнсацый ахвярам.
Украінскія ўлады заяўляюць, што расьсьледуюць больш за 120 000 меркаваных ваенных злачынстваў, зьвязаных з поўнамаштабным уварваньнем, якое пачалося ў лютым 2022 году. Паводле ацэнак Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, больш за 30 000 мірных жыхароў былі забітыя або параненыя.
Расейскіх вайскоўцаў абвінавачваюць у ваенных злачынствах у папярэдніх канфліктах, у тым ліку ў войнах у Чачэнскай рэспубліцы і ў падтрымцы рэжыму Башара Асада ў Сырыі. Крэмль традыцыйна адмаўляе сваю ролю і адказнасьць за ўсе меркаваныя злачынствы.
Экспэрты ў правах чалавека пры падтрымцы ААН заявілі 15 сакавіка, што сабралі новыя доказы жудасных катаваньняў украінскіх ваеннапалонных у расейскай няволі, заявіўшы, што такая практыка можа быць тоеснай ваенным злачынствам.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Расейскія вайскоўцы сыстэматычна катуюць украінскіх ваеннапалонных — камісія ААНКамісія расьсьледаваньня ва Ўкраіне заявіла, што парушэньні правоў чалавека былі шырока распаўсюджанымі пасьля таго, як прэзыдэнт Расеі Ўладзімір Пуцін загадаў сваім войскам уварвацца ў краіну больш за два гады таму, і што пакуты цывільнага насельніцтва ад вайны працягваюць павялічвацца.
«Новыя доказы пацьвярджаюць папярэднія высновы камісіі аб тым, што катаваньні, якія прымяняюцца расейцамі ва Ўкраіне і самой Расеі, былі шырока распаўсюджанымі і сыстэматычнымі», — гаворыцца ў апошнім дакладзе камісіі, у якім спасылаюцца на «жахлівае абыходжаньне» з ваеннапалоннымі ў некалькіх месцах у Расеі.
У ліпені 2023 году AP паведамляла, што тысячы ўкраінскіх мірных жыхароў утрымліваюцца ў расейскіх турмах і падвяргаюцца сыстэматычным катаваньням і рабскай працы. У справаздачы AP таксама спасылаецца на дакумэнт ураду Расеі ад студзеня 2023 году, у якім апісваюцца пляны Масквы стварыць дзясяткі новых турэмных калёній і ізалятараў на тэрыторыі акупаванай Украіны да 2026 году.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Ва Ўкраіне расьсьледуюць амаль 300 спраў аб сэксуальным гвалце з боку расейскіх вайскоўцаўРаней Міжнародны крымінальны суд выдаў ордэр на арышт Пуціна, абвінаваціўшы расейскага кіраўніка ў адказнасьці за незаконную дэпартацыю дзяцей з Украіны, што зьяўляецца ваенным злачынствам. Яшчэ адзін расейскі чыноўнік, Марыя Львова-Бялова, таксама фігуравала ў гэтым ордэры ў сакавіку 2023 году.
У вывазе дзяцей з акупаваных тэрыторый Украіны прымае ўдзел у рэжым Аляксандра Лукашэнкі ў Беларусі. Дзяцей возяць па краіне, падвяргаюць ідэалягічнай апрацоўцы, русыфікацыі. Чынны ўдзел у гэтым бяруць былы паралімпіец, прадпрымальнік Аляксей Талай і кіраўнік Беларускага Чырвонага Крыжа Дзьмітры Шаўцоў, якія наведваюць акупаваныя расейцамі тэрыторыі Ўкраіны.
У сьнежні 2023 году Міжнародная фэдэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца прыпыніла сяброўства Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа празь невыкананьне патрабаваньня вызваліць Дзьмітрыя Шаўцова ад пасады генэральнага сакратара арганізацыі. Таксама Міжнародная фэдэрацыя пазбавіла Беларускае таварыства фінансаваньня.
23 лютага Дзьмітры Шаўцоў, а разам зь ім і Аляксей Талай, трапілі ў 13-ы пакет санкцый Эўразьвязу за свой удзел у незаконнай дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Выбар бяз выбару. Як украінскія дзеці трапляюць у Беларусь на «адпачынак» і чым тут займаюццаВайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.