Галоўнае ўпраўленьне выведкі Міністэрства абароны Ўкраіны заклікала жыхароў Энэргадару, дзе знаходзіцца найбольшая ў Эўропе атамная станцыя, даваць інфармацыю аб месцах дысьлякацыі расейскіх войскаў і тэхнікі, а таксама маршруты іх перамяшчэньня.
Асаблівую ўвагу выведнікі просяць зьвяртаць на супрацоўнікаў кампаніі «Росатом», якія цяпер знаходзяцца на захопленай Запароскай АЭС, і паведамляць іхныя пасады, прозьвішчы, нумары машын, якімі яны карыстаюцца, а таксама маршруты іхнага перамяшчэньня.
Чаму выведка актывізавала свае дзеяньні ў Энэргадары
Экспэрты сьцьвярджаюць, што ў выпадку, калі Запароская АЭС застанецца пад акупацыяй Расеі, Украіне давядзецца купляць электраэнэргію за мяжой.
«Гэта найбольшая ў Эўропе атамная станцыя, яна мае шэсьць атамных рэактараў агульнай магутнасьцю ў 6 гігават. Гэта вельмі шмат — каля 30% рэальнай ліквіднай магутнасьці ўкраінскай энэргетычнай сыстэмы. Ня варта забывацца, што ў нас яшчэ пад акупацыяй ці пашкоджаныя, ці ў зоне баявых дзеяньняў знаходзіцца шэраг цеплавых станцый. Гэта Запароская, Курахаўская, Вуглягорская, Луганская, Славянская ЦЭС. Таму сапраўды сытуацыя дастаткова складаная ня толькі з палівам, але і з магутнасьцямі», — сказаў дырэктар энэргетычных праграм Цэнтру Разумкова Ўладзімір Амельчанка ў інтэрвію праекту ўкраінскай службы Радыё Свабода «Новини Приазов’я».
Паводле яго, Расея хоча зруйнаваць энэргетычную інфраструктуру, каб стварыць ва Ўкраіне праблемы ў час асеньне-зімняга пэрыяду, і тады навязаць свае перамоўныя пазыцыі.
Уладзімір Амельчанка дадаў, што Расея ўжо спрабуе падладзіць тэхналягічныя працэсы на Запароскай АЭС пад свае патрэбы:
«Будуюцца новыя электрасеткі, празь якія Расея плянуе забясьпечваць, у прыватнасьці, Крым і частку акупаванай тэрыторыі. Гэтыя пляны, безумоўна, ідуць насуперак украінскім інтарэсам, таму Ўкраіна мусіць зрабіць усё магчымае і немагчымае, каб вызваліць Энэргадар у найбліжэйшыя месяцы. Гэта было б істотным крокам для гарантаваньня энэргетычнай бясьпекі ў гэты асеньне-зімні пэрыяд», — падкрэсьліў экспэрт.
У той жа час апэратар Запароскай АЭС украінская кампанія «Енергоатом» паведамляе, што цяпер станцыя працуе ў энэргетычнай сыстэме Ўкраіны.
Расейскія войскі захапілі Запароскую АЭС 4 сакавіка. Пад акупацыяй знаходзіцца і горад-спадарожнік станцыі Энэргадар. У кампаніі «Енергоатом», якая кантралюе ўсе дзейныя атамныя станцыі Ўкраіны, неаднаразова заяўлялі, што Расея ператварае Запароскую АЭС у вайсковую базу і выкарыстоўвае яе як шчыт.
Да вайны Ўкраіна купляла электраэнэргію ў Беларусі
Апошнія некалькі гадоў Украіна вымушана была зімой набываць электраэнэргію за мяжой, каб збалянсаваць энэргетычны рынак у сувязі зь недахопам антрацытавага вугалю, на якім працуюць цеплаэлектрастанцыі. Дэфіцыт гэтага паліва зьявіўся ў 2014 годзе, пасьля пачатку баявых дзеяньняў на ўсходзе Ўкраіны, дзе знаходзіцца большая частка шахтаў, на якіх здабываюць антрацытавы вугаль.
Беларусь пастаўляла ва Ўкраіну электраэнэргію да сакавіка 2021 году ўключна. У траўні Нацыянальная камісія, якая ажыцьцяўляе дзяржаўнае рэгуляваньне ў сфэры энэргетыкі Ўкраіны, забараніла да 1 лістапада 2021 году пастаўкі на ўкраінскі рынак электрычнай энэргіі зь Беларусі і Расеі.
Беларусь аднавіла продаж Украіне электраэнэргіі на камэрцыйнай аснове 6 лістапада 2021 году. Пастаўкі ажыцьцяўляліся да канца году.
23 лютага энэргасыстэма Ўкраіны была ізаляваная ад беларускай і расейскай сыстэм для тэставых выпрабаваньняў у сувязі з інтэграцыяй у эўрапейскую энэргасыстэму. Назад яе меліся падлучыць 27 лютага. Аднак з прычыны нападу расейскіх войскаў 24 лютага Міністэрства энэргетыкі Ўкраіны прыняло рашэньне не вяртаць энэргасыстэму ў паралельную работу з Расеяй і Беларусьсю, чыя тэрыторыя выкарыстоўваецца для нанясеньня ўдараў з паветра і праходу сухапутных войскаў. 16 сакавіка энэргасыстэма Ўкраіны афіцыйна стала часткай ENTSO-E.
Варта адзначыць, што Ўкраіна была адзіным пакупніком беларускай электраэнэргіі.