Расея і Ўкраіна павінны далучыцца да Міжнароднай дамовы аб забароне такой зброі, гаворыцца ў дакладзе праваабаронцаў, апублікаваным 12 траўня.
«З пачатку маштабнага ўварваньня расейскія войскі неаднаразова выкарыстоўвалі касэтныя боепрыпасы падчас нападаў, у выніку якіх загінулі сотні мірных жыхароў і былі пашкоджаныя дамы, шпіталі і школы. Украінскія вайскоўцы, пэўна, прынамсі адзін раз ужылі касэтныя боепрыпасы. Абедзьве краіны павінны спыніць выкарыстаньне гэтай забароненай зброі і абавязацца далучыцца да міжнароднай дамовы аб забароне касэтных боепрыпасаў», — гаворыцца ў заяве Human Rights Watch.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Па Краматорску стралялі ракетай з касэтнай баегалоўкай, — дасьледаваньне BBCУ 20-старонкавым дасьледаваньні падрабязна апавядаецца, як расейскія ўзброеныя сілы выкарыстоўвалі прынамсі шэсьць тыпаў касэтных боепрыпасаў падчас маштабнага ўварваньня ва Ўкраіну.
«Паўторнае выкарыстаньне касэтных боепрыпасаў расейскімі войскамі ў населеных пунктах Украіны наносіць неадкладную і працяглую шкоду і пакуты мірнаму насельніцтву, таму гэта павінна быць спынена», — заявіла Мэры Ўоргэм, аўтар дакладу і прэс-сакратар Human Rights Watch. «Украіна таксама павінна спыніць выкарыстаньне гэтай жорсткай зброі, пакуль не пацярпела больш мірных жыхароў».
Human Rights Watch задакумэнтавала некалькі выпадкаў выкарыстаньня касэтных боепрыпасаў з боку расейскіх войскаў у Чарнігаве, Харкаве, Мікалаеве і Вугледары. Дакладная колькасьць атак касэтнымі боепрыпасамі падчас маштабнага ўварваньня невядомая, але задакумэнтавана і зарэгістравана сотні такіх выпадкаў, кажуць праваабаронцы.
Human Rights Watch зьвяртае ўвагу на тое, што Расея не адмаўляе прымяненьне касэтных боепрыпасаў, а ўкраінскі бок падкрэсьліў, што «Ўзброеныя сілы Ўкраіны строга прытрымліваюцца нормаў міжнароднага гуманітарнага права».
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
SIPRI: У пяцёрку краін з найбуйнейшымі вайсковымі бюджэтамі ўваходзяць ЗША, Кітай, Індыя, Вялікая Брытанія і РасеяHuman Rights Watch зьяўляецца сузаснавальнікам і лідэрам Кааліцыі касэтных боепрыпасаў, сусьветнай кааліцыі няўрадавых арганізацый, якія працуюць над забаронай такой зброі. Human Rights Watch прадставіць свой даклад краінам, якія прымуць удзел у міжсэсійных пасяджэньнях канвэнцыі ААН у Жэнэве 16 і 17 траўня.
У ААН паведамілі, што па стане на 30 сакавіка сьледчыя расьсьледуюць 24 выпадкі прымяненьня расейскімі касэтнымі боепрыпасамі ва Ўкраіне.
Касэтныя боепрыпасы — кантэйнэры, напоўненыя дзясяткамі бомбаў, прызначаных для раскідваньня на вялікіх тэрыторыях і выбухаў пры пападаньні, яны могуць быць кінутыя зь зямлі артылерыйскімі сыстэмамі або скінутыя з самалётаў. Многія зь іх не выбухаюць пры першапачатковым удары і могуць заставацца на зямлі гадамі, маючы небясьпеку для чалавека. Больш за 100 краін падпісалі пагадненьне аб забароне іх выкарыстаньня. Але яго не падпісалі ні Расея, ні Ўкраіна.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.