Прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп выказаў думку, што прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі не павінен удзельнічаць у перамовах аб спыненьні поўнамаштабнай вайны, якую Расея разьвязала супраць яго краіны ў 2022 годзе, паведамляе Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода.
За апошнія два тыдні Трамп абвясьціў пра пагадненьне, якое спрыяе экспарту расейскага дызэльнага паліва, а таксама скасаваў санкцыі супраць Расеі, якія мелі ўступіць у сілу адпаведна закону, падпісанаму ім у мінулым месяцы.
«Зяленскі ня ведае, пра што гаворыць, — заявіў Трамп у адказ на пытаньне пра крытыку Зяленскім рашэньня скасаваць санкцыі. — Шчыра кажучы, я лічу, што прыйшоў час камусьці іншаму весьці перамовы ад імя Ўкраіны».
На фоне гэтай напружанасьці крыніцы ў ЗША і Ўкраіне, якія пажадалі застацца ананімнымі, паведамілі Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што ўкраінскія перамоўнікі, як чакаецца, сустрэнуцца з спэцыяльным пасланьнікам ЗША Стывам Уіткафам і зяцем Трампа Джарэдам Кушнерам у Нарвэгіі на гэтым тыдні. Мэта сустрэчы — абмеркаваць захады дзеля прасоўваньня мірных перамоваў. Паводле адной з крыніц, Зяленскі разглядае магчымасьць асабістага ўдзелу ў перамовах. Крыніцы адзначаюць, што рыхтаваньне працягваецца, але канчатковыя дэталі пакуль ня ўзгодненыя.
У відэазвароце, апублікаваным у сацыяльных сетках, Зяленскі паведаміў, што Ўкраіна спадзяецца на сустрэчу з Уіткафам і Кушнерам — «магчыма, у Нарвэгіі, у бліжэйшыя дні», — дадаўшы, што ёсьць «шмат пытаньняў для абмеркаваньня наконт дыпляматычнага працэсу».
19 кастрычніка Трамп таксама заявіў, што гатовы правесьці трохбаковую сустрэчу з Пуціным і старшынём КНР Сі Дзіньпінам на палях саміту АТЭС (Азіяцка-Ціхаакіянскай эканамічнай супрацы), які пройдзе ў наступным месяцы ў Кітаі.
«Калі старшыня Сі захоча гэтага, то і я пагаджуся», — сказаў Трамп.
Аднак ён адзначыў, што галоўнай мэтай сустрэчы стала б абмеркаваньне «ядзернай зброі і ядзернага раззбраеньня», а не вайны Расеі супраць Украіны.
«Я б пайшоў на гэта — ня гэтулькі дзеля Ўкраіны, бо Расея, шчыра кажучы, паводзіць сябе наконт Украіны нармальна. Яны там асабліва нічога такога ня робяць», — так Трамп адказаў журналістам на пытаньне, ці прыняў бы ён удзел у сустрэчы з Пуціным і Сі для абмеркаваньня сытуацыі ва Ўкраіне.
Акрамя пытаньняў, зьвязаных з пастаўкамі дызэльнага паліва і выключэньнямі з санкцыйнага рэжыму, напружанасьць ва ўкраінска-амэрыканскіх адносінах выклікаюць праблемы з сыстэмамі спадарожнікавай сувязі Starlink і Starshield, якія маюць крытычнае значэньне для абараназдольнасьці Ўкраіны. Таксама ёсьць заклапочанасьць тым, што ЗША не папярэджваюць Украіну пра пагрозу расейскіх удараў.
«На жаль, ад нашых партнэраў мы не атрымалі папярэджаньня пра першую хвалю расейскага ўдару балістычнымі ракетамі мінулае начы», — напісаў Зяленскі 19 кастрычніка ў сваім Telegram-канале, расказваючы пра онлайн-сустрэчу з амэрыканскімі заканадаўцамі ад абедзьвюх партыяў.
«Да таго ж мы па-ранейшаму сутыкаемся з абмежаваньнямі хуткасьці працы сэрвісаў Starlink і Starshield на розных участках лініі фронту, — дадаў ён. — Амэрыканскі бок ня даў Украіне ніякіх тлумачэньняў у абодвух гэтых пытаньнях».
Зяленскі паведаміў, што расказаў амэрыканскім заканадаўцам пра атаку расейскіх бесьпілётнікаў, у выніку якой у парку аднаго з гарадоў Харкаўскай вобласьці загінулі шэсьць чалавек, у тым ліку жанчына і яе аднагадовая дачка. Ён таксама заявіў, што «Пэнтагон затрымлівае пастаўку ракет [для сыстэмаў супрацьпаветранай абароны», якія ўжо былі аплачаны эўрапейскімі краінамі ў рамках праграмы PURL (на прыярытэтныя патрэбы Ўкраіны). Паводле Зяленскага, для адпраўкі грузу патрабуецца подпіс міністра абароны ЗША.
«Усё гэта сьведчыць пра тое, што было прынята нейкае палітычнае рашэньне запаволіць аказаньне нам падтрымкі», — дадаў Зяленскі.
Што папярэднічала
16 кастрычніка Трамп падпісаў указ, які скасоўвае новыя санкцыі, прадугледжаныя законам, названым у гонар спачылага сэнатара ЗША Ліндсі Грэма, гарачага прыхільніка Ўкраіны. Гэта адбылося празь некалькі дзён пасьля часовага зьняцьця санкцыяў на расейскае дызэльнае паліва. Крокі апошніх дзён для зьмякчэньня санкцыяў выклікалі жорсткую крытыку з многіх бакоў за тое, што Трамп дае Крамлю магчымасьць фінансаваць сваю ваенную машыну.
Спыненьне вайны Расеі супраць Украіны стала прыярытэтам для Трампа пасьля пачатку яго цяперашняга тэрміну ў студзені 2025 году, аднак пазыцыі Кіева і Масквы на перамовах застаюцца кардынальна рознымі, і перамоўны працэс зайшоў у тупік. Крэмль не ідзе ні на якія саступкі, ня раз адхіляў заклікі да поўнага спыненьня агню і настойвае на сваіх патрабаваньнях — у тым ліку на ўвядзеньні кантролю над тэрыторыямі ў Данецкай вобласьці, якія расейскім войскам не ўдалося захапіць у ходзе баявых дзеяньняў.
Ва ўмовах гэтага тупіку абодва бакі ўзмацнілі ўдары: Масква наносіць масаваныя ўдары па Кіеве і іншых буйных гарадах, а таксама па энэргетычнай інфраструктуры, выводзячы з ладу сыстэмы жыцьцезабесьпячэньня акурат у той момант, калі Ўкраіна рыхтуецца да зімы. У адказ Узброеныя сілы Ўкраіны наносяць удары па расейскіх нафтаперапрацоўчых прадпрыемствах, імкнучыся перашкодзіць ваенным апэрацыям Расеі.
Тыдзень таму, калі Трамп аднабаковым чынам абвясьціў у сацыяльных сетках аб спыненьні агню па энэргетычных аб’ектах, Зяленскі, здавалася, падтрымаў спыненьне ўдараў, але заявіў, што чакае таго ж ад Масквы. Аднак, паколькі расейскія ўдары па ўкраінскай энэргетыцы працягваліся, прэзыдэнт Украіны заявіў, што Кіеў «закончыў» аднабаковае прыпыненьне сваіх удараў. Ніякіх прыкметаў таго, што Масква падтрымала спыненьне агню, абвешчанае Трампам, не было. Пуцін, які, паводле зьвестак расейскіх СМІ, раней на гэтым тыдні наведваў камандны пункт, загадаў расейскім вайскоўцам працягваць «масаваныя і скаардынаваныя» ўдары па цэлях ва Ўкраіне.
Раней Масква спрабавала ціснуць на Кіеў, каб ён прыняў яе жорсткія патрабаваньні, атакуючы энэргетычную інфраструктуру Ўкраіны і пакідаючы тысячы людзей без цяпла і электрычнасьці падчас маразоў. Зьмякчэньне санкцыяў Трампам выклікала неразуменьне з боку многіх заканадаўцаў ЗША ад абедзьвюх партыяў, а таксама з боку міжнародных партнэраў Украіны.
