Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Вуліца віцебскіх падпольшчыкаў — памяць, зарослая хмызамі


26 чэрвеня Віцебск будзе сьвяткаваць дзень вызваленьня ад фашысцкіх захопнікаў.

Да гэтай даты прымеркаваны і Дзень горада, падрыхтавана шмат «ідэалягічных» мерапрыемстваў. Яны пройдуць у цэнтры Віцебску — у музэях, установах адукацыі і культуры, на плошчы Перамогі. І паўсюль будуць гучаць клятвы «Ніколі не забудзем!», адрасаваныя вызваліцелям Віцебску і ўсім жыхарам гораду, якія змагаліся за Перамогу.

Але ў рэальнасьці памяць пра герояў выглядае зусім інакш. Жыхары вуліцы Сьвечкіных у абласным цэнтры штодня бачаць яе на ўласныя вочы: зарослы хмызамі падворак нежылой драўлянай хаты. А на сьценцы гэтага дома № 1 — мармуровая дошка з надпісам «Сям’я Сьвечкіных — Іван, Анатоль, Марфа, якія жылі на гэтай вуліцы, — актыўныя ўдзельнікі віцебскага падпольля, расстраляныя фашыстамі ў канцы 1943 году».

Памылку на мэмарыяльнай дошцы — у адным са словаў прапушчана літара — ніхто з адказных асобаў не заўважае з тае самае пары, як дошку адкрылі.

«Нас, піянэраў, прыводзілі сюды са школы. І мы ганарыліся, што жывем побач з такім гераічным месцам — зь месцам дзеяньня падпольнай групы, расстралянай фашыстамі. А што ведаюць пра тую вайну нашы ўнукі? Ведаюць яны толькі плошчу Перамогі, дзе ўсё чысьценька і прыбрана. А дома яны бачаць вось такую „памяць“ — што няма каму скасіць хмызы, паправіць плот або перавесіць мэмарыяльную шыльду на іншы дом, бо гэты хутка разваліцца», — кажа мясцовая жыхарка.

Нельга сказаць, што вуліца на ўскраіне: тут ёсьць і шматпавярховыя жылыя дамы, і інтэрнаты, побач — спартовы комплекс на месцы рэканструяванага стадыёну «Дынама». Пасьля Вялікай Айчыннай вайны гэты раён так і называўся — Стадыённы пасёлак. І вуліцы тут — Стадыённыя: 1-я Стадыённая, 2-я, 3-я — аж да 8-й. Толькі 5-й Стадыённай няма, паміж 4-й і 6-й — якраз вуліца Сьвечкіных.

У 1940-я гады гэта быў пасёлак Качаргі, а цяперашняя вуліца Сьвечкіных называлася вуліцай імя Емяльяна Пугачова. У доме № 11, які зьнесьлі падчас рэканструкцыі стадыёну, і жылі падпольшчыкі Сьвечкіны. За вызваленьне Віцебску змагалася ўся вялікая сям’я: падпольную групу стварыла Марфа Сьвечкіна, далучыўшы да дзейнасьці спачатку абодвух братоў, Івана і Анатоля, а потым і іхных жонак — Вольгу і Аляксандру. Тут перахоўвалі мэдыкамэнты і выбухоўку для дывэрсійных групаў, тут спыняліся на начлег партызанскія разьведчыкі. 12 лістапада 1943 году Сьвечкіных арыштавалі і расстралялі.

А віцебскае падпольле працягвала дзейнасьць да самага вызваленьня гораду — 26 чэрвеня 1944 году.

Зь ліпеня 1942-га і да канца чэрвеня 1944-га ў Віцебску і ваколіцах дзейнічала каля 60 падпольных групаў, звыш 1500 актыўных змагароў супраць фашыстоўскай акупацыі. Памяць пра іх у літаральным сэнсе зарастае быльлём, пакуль на плошчы Перамогі рыхтуюцца адзначыць Дзень вызваленьня Віцебску.

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG