Лінкі ўнівэрсальнага доступу

У клюбе Алексіевіч — гісторык, кніга якой абурыла Літву


Рута Ванагайце (Rūta Vanagaitė)

Рута Ванагайце, аўтарка кнігі «Нашы» пра ўдзел літоўцаў у Галакосьце, 2 сакавіка выступае ў інтэлектуальным клюбе нобэлеўскай ляўрэаткі Сьвятланы Алексіевіч.

Каб напісаць сваю кнігу, Ванагайце абʼезьдзіла ўсю Літву, гаварыла са сьведкамі і ўдзельнікамі падзеяў, чытала ў архівах справы, на якія раней ніхто не зьвяртаў увагі. У забойствах 200 000 габрэяў у час Другой сусьветнай вайны на тэрыторыі Літвы, паводле Ванагайце, літоўцы прымалі актыўны ўдзел.

Кніга выклікала неадназначную рэакцыю ў літоўскім грамадзтве. Аўтарка казала, што ад яе «адвярнуліся сябры і знаёмыя». Адразу пасьля выхаду кнігі Ванагайце адмовілася даваць інтэрвію расейскім СМІ. «Я напісала кнігу для Літвы. Гэта ўнутраная справа літоўцаў» — казала яна.

Мы выбралі некалькі выказваньняў Руты Ванагайце з інтэрвію розным выданьням, у тым ліку Радыё Свабода.

«У маёй бабулі былі залатыя зубы, у маёй мамы былі залатыя зубы, адкуль гэтае золата? У савецкія часы, калі ты прыходзіў да зубнога ўрача, ён пытаўся: „Ваша золата ці наша?“. І калі я падумала, колькі ўвогуле людзей у Літве дакрануліся, датычныя да гэтага, я хацела проста гэта адкрыць. У кожнай нашай сямʼі магло такое быць, і трэба проста ўсьвядоміць гэта» — у інтэрвію Радыё Свабода.

«У IX форце расстралялі 5000 габрэяў з Аўстрыі і Чэхіі. Сюды іх везьлі на прышчэпку — габрэі ішлі ў ямы з закасанымі рукавамі ў чаканьні прышчэпкі. Літоўцы так добра працавалі, што батальён Антанаса Імпулявічуса вывезьлі ў Беларусь — там забілі 15 000 габрэяў. Немцы былі вельмі задаволеныя» — у інтэрвію Delfi.

«У кнізе я не абапіраюся на ніводную замежную крыніцу, толькі на тое, што сказана жыхарамі Літвы і гісторыкамі. Паўгода я правяла ў Спэцыяльным архіве, чытала справы, іх споведзі. Хто скажа, што нашых хлопчыкаў катавалі і толькі пасьля гэтага яны давалі паказаньні — глупства, ніхто ня кажа пра катаваньні. Адзін забойца габрэяў скардзіўся на боль у плячы, зрабілі рэнтген, высьветлілі прычыну, прызначылі масаж і парафінавыя ванначкі. Відаць, надта многа страляў» — тамсама.

«Я чытала пратаколы аб эксгумацыі — мноства дзяцей зь непашкоджанымі чарапамі — значыць, закопвалі жывымі. У кнізе ёсьць сьведчаньне аднаго вайскоўца — бацька ніцма клаўся ў яму, прыкрываючы дзіця. У вайскоўца спыталіся — у каго першага стралялі, у бацьку ці ў дзіця? Адказаў: „Што мы, зьвяры, ці што, страляць у дзіця на вачах у бацькі? Канечне, у бацьку. Дзіця ж нічога не разумее“» — тамсама.

«У нас ёсьць манумэнты ка́там, якія забівалі ў Літве і ў Беларусі. Стаяць помнікі! Гэта ў нас цьвёрдая памяць... Няма аніякага кансэнсусу, проста яны стаяць. Стаяць помнікі тым партызанам, якія да таго масава забівалі габрэяў. І дзясяткі кніг пра гэта напісана» — у інтэрвію Радыё Свабода.

Інтэлектуальны клюб — грамадзкая ініцыятыва нобэлеўскай ляўрэаткі па літаратуры Сьвятланы Алексіевіч. Яна запрашае значных дзеячоў культуры выступіць у Менску і паўдзельнічаць у дыскусіі. Раней удзельнікамі клюбу былі расейскія паэтэса і філёзаф Вольга Седакова і палітычны аналітык Станіслаў Бялкоўскі.

Рута Ванагайце — грамадзка-культурная дзяячка, пісьменьніца, гісторык, тэатральны крытык. У 2000–2001 была дарадцам па культуры і сувязях з грамадзкасьцю ва ўрадзе прэмʼер-міністра Раландаса Паксаса. Аўтарка некалькіх кніг. У апошнія гады працавала над выданьнем пра ўдзел літоўскага насельніцтва ў Галакосьце. Кніга «Нашы» выйшла ў 2016 годзе. За гэтую публікацыю Рута Ванагайце атрымала ўзнагароду «За мужнасьць» ад цэнтру Сымана Візэнталя.

Глядзець камэнтары (6)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG