Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Беларусь і Польшча ўшануюць памяць Рафала Лемкіна, стваральніка паняцьця «генацыд»


Рафал Лемкін

Галоўныя вынікі першага візыту ў Менск дэлегацыі Інстытуту нацыянальнай памяці Польшчы пад кіраўніцтвам Ярослава Шарэка.

Дэлегацыя Інстытуту нацыянальнай памяці Польшчы ў часе візыту ў Беларусь 29–30 студзеня пабывала ў Менску, ва ўрочышчы Курапаты ля сталіцы і ў Бабруйску.

Як паведамілі Свабодзе ў амбасадзе Польшчы ў Беларусі, у Менску ў дэлегацыі ІНП былі сустрэчы ў МЗС, у Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, былі гутаркі з кіраўнікамі факультэтаў гісторыі і міжнародных дачыненьняў БДУ. У часе перамоваў бакі папярэдне дамовіліся стварыць супольны дыскусійны форум для гісторыкаў Польшчы і Беларусі.

Ярослаў Шарэк, архіўнае фота
Ярослаў Шарэк, архіўнае фота

Паводле старшыні Інстытуту нацыянальнай памяці Ярослава Шарэка, беларускі бок пазытыўна адрэагаваў на прапанову супольнага ўшанаваньня прафэсара Рафала Лемкіна, выдатнага навукоўца, стваральніка паняцьця «генацыд» у міжнародным праве, які нарадзіўся пад Ваўкавыскам на Гарадзеншчыне.

Кіраўнік ІНП ушанаваў закатаваных ахвяраў сталінізму ў Курапатах і прэзэнтаваў у Менску «Адукацыйную тэчку», прысьвечаную так званай «польскай апэрацыі» НКВД у 1937–1938 гадах. На вокладцы гэтай тэчкі зьмешчанае фота крыжа з Курапатаў.

«Летась мінула 80 гадоў з пачатку тых падзей, у выніку якіх згінула як мінімум 111 тысяч нявінных асобаў, забітых толькі за тое, што былі палякамі», — заявіў у ходзе візыту Шарэк.

Ці ўвекавечаць памяць польскіх легіянэраў у Бабруйску?

У Бабруйску дэлегацыя правяла перамовы зь мясцовымі ўладамі аб ушанаваньні памяці памерлых на тэрыторыі гораду польскіх легіянэраў, якія тут знаходзіліся ў 1918 годзе.

Фота з асабістага архіву гісторыка Ігара Мельнікава
Фота з асабістага архіву гісторыка Ігара Мельнікава

Першы польскі корпус быў створаны ў царскай арміі ў часе першай сусьветнай вайны на тэрыторыі сучаснай Беларусі, у ім пад кіраўніцтвам генэрала Доўбар-Мусьніцкага былі сабраныя палякі, што ваявалі на фронце. Пэўны час першы корпус знаходзіўся ў Бабруйскай крэпасьці, вёў баявыя дзеяньні разам з атрадамі Рады БНР з Чырвонай арміяй. У Бабруйску на могілках пахавана каля 2000 салдат гэтага корпусу. Яны былі пахаваныя ў кургане, які быў пазьней зьнішчаны савецкай уладай у 1920-х гадах.

У польскай амбасадзе паведамілі Радыё Свабода, што размова ідзе не пра помнік, а пра мэмарыяльную шыльду памяці польскіх салдат, якія знаходзіліся ў 1918 годзе Бабруйскай крэпасьці, загінулі і пахаваныя на тэрыторыі крэпасьці, але там няма і знаку іхнай памяці.

«Гэтыя салдаты ўступілі ў створаную ў Бабруйску Польскую армію, але не змаглі вярнуцца на сваю радзіму, пра якую марылі. Там паміралі прадстаўнікі розных армій: расейскай, нямецкая, польскай, чэскай, і цяпер, можа, настаў час усім паставіць памятныя знакі, каб іх бачылі турысты, якія прыяжджаюць у крэпасьць», — сказаў прадстаўнік амбасады.

Між тым беларускі гісторык Уладзімер Ляхоўскі скрытыкаваў намер увекавечыць памяць пра польскіх легіянэраў у Бабруйску і Беларусі наагул. Паводле яго, у архівах захаваліся зьвесткі пра гвалтоўныя дзеяньні легіянэраў зь лютага па травень 1918 году, калі яны займалі «трохкутнік Рагачоў-Слуцак-Бабруйск-Лагойск».

XS
SM
MD
LG