Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Гнілыя бярвёны, дзіравы дах, мышы,— Малая Багацькаўка можа страціць музэй Гарэцкага


Дом, у якім месьціцца літаратурны музэй Максіма Гарэцкага

Літаратурны музэй Максіма Гарэцкага, што ў вёсцы Малая Багацькаўка Мсьціслаўскага раёну, разбураецца. Бярвеньне парахнее. Дах дзіравы.

Раённыя ўлады прапануюць перавезьці сядзібу, у якой знаходзіцца музэй, у Мсьціслаў. Райвыканкам вырашыў высьветліць, як да такой ідэі ставяцца жыхары раёну. Канкрэтыкі наконт пераезду музэю зь вёскі ў райцэнтар пакуль не падаецца.

Тым часам з намерамі райвыканкаму ня ўсе пагаджаюцца. Паводле апанэнтаў, калі перавезьці музэй зь вёскі ў горад, будзе страчаная атмасфэра, у якой узгадаваўся Максім Гарэцкі як літаратар і грамадзкі дзеяч.

Бярвеньне гніе і парахнее. Атакуюць музэй мышы

У аддзеле ідэалягічнай працы кажуць, што прапанова перавезьці музэй паступіла ад адной зь ягоных наведніц, якая падчас сёлетніх «Дажынак» пабывала ў Малой Багацькаўцы. Сярод прычынаў, як патлумачылі службоўцы, госьця назвала аддаленасьць музэю ад гораду. Мяркуецца, што шкоды хаце пераезд не нанясе, бо яна навабуд, а не аўтэнтычнае збудаваньне.

«Ідэя нам гэтая спадабалася, але мы вырашылі правесьці апытаньне жыхароў. Вядзём дасьледаваньне грамадзкай думкі. Вынікі пакуль не падводзілі, але папярэдне нямала людзей выказваюцца ў падтрымку такой ідэі. Калі будзе ясна, што людзі ня супраць, то будзем плянаваць пераезд музэю зь вёскі ў горад», — сказала супрацоўніца аддзелу ідэалягічнай працы Мсьціслаўскага райвыканкаму.

Шыльда на сьцяне музэю пра Максіма Гарэцкага
Шыльда на сьцяне музэю пра Максіма Гарэцкага

У прыватных гутарках службоўцы адзначаюць, што будынак музэю ў вёсцы занепадае. Сёлета хату атакавалі мышы, якія грызуць экспанаты. Год ад году усё болей бярвёнаў гніе і парахнее. Іх точыць шашаль. Дах таксама трэба рамантаваць, бо цячэ, асабліва па коміне.

«Добра відаць, што бярвёны зьнізу згнілі. Парахня адна засталася. Як палкай торкнеш, дык яна лёгка ўходзіць усярэдзіну, а бярвеньне сыплецца», — расказала пра стан музэйнай сядзібы жыхарка Малой Багацькаўкі.

У музэі ў горадзе можа быць больш наведнікаў

У Малой Багацькаўцы нарадзіўся Максім Гарэцкі. На мясцовых могілках пахаваныя ягоныя бацькі.

Літаратурны музэй тут адкрылі ў 1993 годзе. У адной палове сялянскай хаты — экспазыцыя пра творчы і жыцьцёвы шлях Максіма Гарэцкага і ягоных блізкіх. Другая яе этнаграфічная палова — перадае абстаноўку сялянскага побыту, у якім жылі Гарэцкія.

«Дзеля гэтага музэю нам хоць дарогу пралажылі, а то сядзелі б у гразі», — прыгадала вяскоўка.

Паводле яе, наведваюць музэй ня дужа часта. Больш за ўсіх, заўважыла яна, прыяжджаюць на экскурсіі школьныя дэлегацыі.

Спарахнелае бервяно ў вянцы
Спарахнелае бервяно ў вянцы

«Наш голас наўрад ці пачуюць. Як вырашыць райвыканкам, так і будзе», — адказала кабета на пытаньне, ці патрэбен музэй вёсцы».

«Можа, ён у горадзе больш карысьці дасьць, чым стоячы ў нас. Больш народу будзе хадзіць ды плаціць за экскурсіі. Цяпер жа ўсё дарагое. А сюды прыедзь, дык трэба паліва набыць. Бэнзін дарагі. Машыну наняць таксама дорага», — падсумавала жыхарка Малой Багацькаўкі.

Сытуацыя з музэем Гарэцкага паказвае, як папулярызуецца нацыянальная спадчына

Сёлета магілёўскія актывісты Таварыства беларускай мовы падчас візыту ў аблвыканкам засяродзілі ўвагу намесьніка старшыні Валерыя Малашкі на гаротным стане музэю ў Малой Багацькаўцы . Адказу на пытаньне, як улада зьбіраецца ратаваць музэй, рупліўцы беларушчыны не атрымалі.

Падгнілыя дошкі
Падгнілыя дошкі

Штогод тэбээмаўцы выпраўляюцца на радзіму Гарэцкага, каб дапамагчы падрыхтаваць «ягоную хату» да зімы.

«Сытуацыя з музэем Гарэцкага паказвае, як у нас наагул папулярызуецца нацыянальная спадчына, спадчына нашых літаратараў, у тым ліку і братоў Гарэцкіх, — кажа старшыня магілёўскай суполкі ТБМ Алег Дзьячкоў.

«Ні ў кога не ўзьнікае думкі, каб перанесьці з Завосься музэй-сядзібу Міцкевічаў у Берасьце ці Баранавічы. Там таксама сядзіба навабуд, толькі падмуркі аўтэнтычныя. Ніхто ня думае, каб перанесьці сядзібу Рэпіна са Здраўнёва ў Віцебск. Таксама б, відаць, наведнікаў паболела», — аргумэнтуе актывіст.

Падгнілыя бярвеньні хаты
Падгнілыя бярвеньні хаты

«Для тых, хто прыяжджае ў такія музэі, важна пахадзіць па сьцежках, палетках, па якіх хадзіў той ці іншы дзеяч, адчуць атмасфэру, якая творцу ўзрасьціла, — працягвае ён. — Як перанясуць музэй у Мсьціслаў, то, вядома ж, больш будзе наведнікаў. Але як будзе дапасоўвацца да мураваных будынкаў старажытнага Мсьціслава драўляная хата музэя Гарэцкага? Пакуль уявіць сабе гэта надта цяжка».

Каб музэй у Багацькаўцы не паўтарыў лёсу дома Гарэцкага ў Горках

Пляменьнік клясыка беларускай літаратуры акадэмік Радзім Гарэцкі таксама не ў захапленьні ад ідэі пераносу музэю з Малой Багацькаўкі ў Мсьціслаў.

Ён прыгадвае сытуацыю ў Горках з домам, у якім жыў Максім Гарэцкі. Падчас падрыхтоўкі райцэнтру да «Дажынак» будынак зьнесьлі, нягледзячы на пратэсты прадстаўнікоў грамадзкасьці, якія намагалася захаваць дом як гістарычную спадчыну.

У музэі Гарэцкага
У музэі Гарэцкага

«Калі будынак у вёсцы захочуць пабурыць, а ў Мсьціславе новы ўзьвесьці, дык гэта мёртвая справа, — кажа Радзім Гарэцкі. — Разбурыць яны разбураць, а пабудаваць нічога не пабудуюць. На месцы дома Гарэцкага цяпер трава расьце. Абяцалі ж памятны знак паставіць. Ні знака, ні дома няма. Таму і веры ў мяне няма».

На думку суразмоўцы, Мсьціслаў як месца для музэю падыходзіць. Літаратар ня раз бываў у гэтым горадзе. Тым ня менш Радзім Гаўрылавіч заўважае, што Малая Багацькаўка захоўвае дух Максіма Гарэцкага і ягонай радзіны, таму ў ёй і мае застацца музэй.

«Калі б наша дзяржава клапацілася пра мясьціны нашых клясыкаў, то гэта б была зусім іншая справа, — адзначае ён. — Вядома ж, каб мы яшчэ і трошку заможнейшыя былі. Да музэю ад Мсьціслава — дваццаць кілямэтраў…»

Радзім Гарэцкі прыгадаў, як доўга даводзілася пераконваць тагачаснага старшыню абкаму партыі Васіля Лявонава, каб да музэю ў вёску праклалі асфальт. Згадаў ён і мару Ўладзімера Караткевіча, які хацеў, каб Малая Багацькаўка стала часткай «Залатога турыстычнага кольца Беларусі».

Экспанаты пра расстрэл пісьменьніка
Экспанаты пра расстрэл пісьменьніка

«У сядзібу, у якой музэй, прыйшла яшчэ адна бяда. Там розныя жучкі так разьелі хату, што яна можа наагул разбурыцца. Пра гэта пісалі ня раз, але ніхто з гэтымі жукамі не змагаецца. Ды й і вёска сама вымірае. Няма каму і расказаць пра экспазыцыю. Жанчына, якая займалася гэтым і дужа цікава апавядала, цяжка захварэла. Таму праблемаў з музэям багата, і як іх вырашаць, я, калі шчыра, і ня ведаю», — падсумаваў Радзім Гарэцкі.

Магіла бацькоў Максіма Гарэцкага
Магіла бацькоў Максіма Гарэцкага

Глядзець камэнтары (4)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG