Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Тапонім Котаўка многія менчукі даведаліся ўпершыню летась — у сувязі з супрацьстаяньнем паміж рымска-каталіцкім касьцёлам, які атрымаў зямлю пад будаўніцтва храма ў гэтай самай Котаўцы, і «зялёнымі», якія вырашылі ўстаць сьцяною на абарону некалькіх дзясяткаў таполяў.

Здавалася б, прычыны для канфлікту зусім не павінна быць. Бо, па-першае, высекчы мусілі толькі 10 працэнтаў ад агульнай колькасьці дрэў. Па-другое, гэта ж таполі, дрэвы ў гарадзкіх умовах вельмі шкодныя. Памятаю, што цудоўны гомельскі мастак Баброўскі памёр ад таполевай алергіі. Па-трэцяе. У праекце прадугледжана азеляненьне навакольнай тэрыторыі.

Котаўка. Пратэст
Котаўка. Пратэст

Мне здавалася, што гэтых трох аргумэнтаў дастаткова, каб пераканаць любога чалавека. Але ня ўсё так проста. Беларуская мовазнаўца Настасься Мацяш, якая нарадзілася і вырасла на Сельгаспасёлку і якую цяжка западозрыць у рэлігійнай неталерантнасьці, з маімі аргумэнтамі ня згодная.

Настасься Мацяш
Настасься Мацяш

— Вось уявіце. Вы жывяце ў шматпавярховіку. У ваш двор прыходзяць і будуюць касьцёл. Тут у вас сьцежкі, тут дзеці катаюцца з горкі. Вось тут вы любіце выходзіць з вазочкам. Гэта паўстаньне ня супраць касьцёла, а супраць таго, што ў людзей хочуць забраць кавалак іхнага жыцьцёвага ладу. У нашым раёне зносяць прамысловую зону і на яе месцы ставяць шматпавярховікі. Можа, магчыма было знайсьці месца, якое б ня выклікала такіх спрэчак? І яшчэ. Для кагосьці таполі — алергія. А для кагосьці — неверагодная прыгажосьць. Я сама там вырасла. З санкамі, з роварам, з лыжамі. Я разумею, чаму людзі нічога ня хочуць мяняць. Шмат што ў жыцьці зьвязана з гэтым месцам. І калі я выказваюся супраць, гэта ня супраць касьцёла.

Сельгаспасёлак апошнім часам жыве ў прыгнечаным стане чаканьня зносу. Таму любы чалавек зь бензапілой успрымаецца як нейкі чужынец. Заваёўнік ўтульнага ладу жыцьця, дзе да гэтае пары прысутнічае брукаванка, дзе зімовае паветра пахне дымам з коміна, а летам можна загараць на сваім падворку.

Котаўка. Сельгаспасёлак
Котаўка. Сельгаспасёлак

— Сельгаспасёлак і ёсьць мой Менск. І гэта той Менск, які я разумею і які адчуваю. Гэта зеляніна, гэта брукаваная вуліца Гало, гэта адна- і двухпавярховая забудова, дворыкі з разьвешанай бялізнай. Маленькія крамы, дзе прадавачкі ведаюць пакупнікоў, а наша аптэка як сямейная. Увесь раён туды ходзіць, усе ведаюць фармацэўта. Яна ж і загадчыца, яна ж і падмятае ганак. І гэта мой Менск.

Колішняга інжынэра-электрыка Анатоля Алехну можна лічыць старажылам Сельгаспасёлку. Ён жыве ў старой хаце свайго цесьця, які ў свой час прыйшоў сюды з Цны.

Анатоль Алехна
Анатоль Алехна

— Будаваліся ўсе цяжка. Яму гэтую хату прыцягнулі, адрэзаўшы палову. Многія будаваліся з шлаку.

— Гэта будавалі франтавікі ўчорашнія?

— Не. Франтавікоў я тут ня ведаю зусім. Гэта былі тыя, хто вайну перажыў у вёсках. Як мой цесьць. Цна-Ёдка, гэта ж там, дзе стралялі. «Мама, — казаў, — пабудзі мяне, я паслухаю». І ён ноччу ўставаў і чуў стрэлы пісталетныя. 1937-38 гады. Ён быў вельмі ўзрушаны, калі выйшаў артыкул у «ЛІМе» пра Курапаты. Бо ён гэта ўсё помніў.

На мінулае гэтага дзіўнага раёну спадар Анатоль глядзіць без рамантычных акуляраў.

— Гэта быў раён бандыцкі. Я ажаніўся ў 74-м, і тут галоўнае было — зрабіць такі плот, каб няможна было нічога ад яго адарваць. Бо адрывалі ды ішлі біцца. Вось і ўся ўтульнасьць.

Котаўка. Высечка дрэваў
Котаўка. Высечка дрэваў

Калі заходзіш на Котаўку, дык першае, што кідаецца ў вочы — здаравенная пустка побач з тым месцам, дзе ішла высечка. Чаму для будаўніцтва храма адвялі месца менавіта там? Вось ідзе немалады мужчына зь дзіцячым вазком. Дзед гуляе зь немаўляткам-унукам.

— Людзі маюць рацыю. Парк ёсьць парк. Дзе яшчэ пагуляць? Вунь катлаван пусты ў яблыневым садзе. Пустуе два гады. Чаму там не будаваць? Мы ж ня супраць храма. Але навошта высякаць дрэвы?

Дзіця, спалохаўшыся мяне, заплакала. І дзед засьпяшаўся далей па сьцежцы. А мне тым часам пашчасьціла пазнаёміцца з дзьвюма інтэлігентнымі старажылкамі, голас якіх чамусьці мала хто чуе.

— Ня маюць рацыі тыя, хто выступае супраць будаўніцтва. Хай будуюць. Гэта ж што будуюць? Дурдом?

— Ці шынок які? Хоць парадак тут навядуць.

— Гэта ж каталікі. Усё жыцьцё ў Беларусі. Браты нашы. Праваслаўныя будуюць, а чаму каталікам нельга? Месца ж пустое. Ніводнай лаўкі няма. Нікому гэты лес не патрэбен.

Спадарыня Натальля
Спадарыня Натальля

Спадарыня Натальля, былая бухгальтарка, дама ў гадах, але міла какетлівая, нарэшце мне растлумачыла сэнс слова Котаўка. Гэта не ад катоў, а ад дзеяслова «скочваць». Тут была варонка ад выбуху боепрыпасаў. Вялізная яма, у якую скочвалі сьмецьце.

— Я 70 гадоў тут жыву. Тут быў склад вайсковы з бомбамі. І яны, як выбухнулі, зрабілася агромністая яма. У гэтую яміну вазілі сьмецьце. З усяго гораду. І назвалі яе «Котаўка». Бо скочвалі сьмецьце ў яе. А калі Котаўку засыпалі, ніхто будаваць нічога ня мог. Бо гэта ж сьметнік. Ніхто не хацеў тут будавацца. І насадзілі дрэў.

Як быццам мае суразмоўцы маюць рацыю. Недалёка ад Котаўкі сапраўды стаіць праваслаўная царква. Пабудаваная бяз гучных скандалаў. Бо стаіць на месцы халупы, якую разам з участкам БПЦ купіла ў былых гаспадароў. А побач зь месцам, дзе высякаліся тыя таполі, на пустцы можна паставіць большы касьцёл. І калі б тая гісторыя разьвівалася на гэтым месцы, дык ніякага скандалу і не было б.

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG