Гаворка ідзе пра ледавік Тэйлара ва Усходняй Антарктыдзе. Яшчэ ў 1911 годзе дасьледчыкі заўважылі, што зь яго падножжа выцякае чырвоная вадкасьць, якая афарбоўвае навакольны лёд. З таго часу гэтае месца атрымала назву «Крывавыя вадаспады» (Blood Falls).
Раней навукоўцы ўжо высьветлілі асноўную прычыну чырвонага колеру. Пад ледавіком знаходзіцца вельмі старое і моцна салёнае падлёднае возера, напоўненае саляным растворам, багатым на жалеза. Калі гэтая вада выходзіць на паверхню і кантактуе з паветрам, жалеза ўступае ў рэакцыю з кіслародам і празь некалькі хвілін набывае ржавата-чырвоны колер.
Аднак доўгі час заставалася незразумелым, што менавіта запускае раптоўныя выкіды гэтай салёнай вады. Новае дасьледаваньне, апублікаванае ў часопісе Antarctic Science, упершыню зафіксавала працэс у момант яго ўзьнікненьня.
У верасьні 2018 году на ледавіку адначасова працавалі GPS-перадатчык, відэакамэра, накіраваная на «Крывавыя вадаспады», і датчык тэмпэратуры ў бліжэйшым возеры Боні. Усе тры прыборы амаль адначасова зафіксавалі незвычайныя зьмены: GPS паказаў, што паверхня ледавіка раптоўна крыху апусьцілася і пачала рухацца павольней, камэра зафіксавала новы выкід чырвонай вады, а датчык тэмпэратуры ў возеры адзначыў пахаладаньне на глыбіні, дзе звычайна назапашваецца саляны раствор.
Дасьледчыкі на чале з геолягам Пітэрам Доранам з Унівэрсытэту штату Луізіяна прыйшлі да высновы, што пад ледавіком назапашваецца салёная вада пад высокім ціскам. Рух лёду паступова выціскае гэты раствор да расколін у лёдзе, адкуль ён і вырываецца на паверхню.
Частка гэтай вады выходзіць у «Крывавых вадаспадах», а частка паступова прасочваецца ў возера. Калі саляны раствор выцякае, ціск пад ледавіком зьмяншаецца, у выніку чаго лёд крыху апускаецца і пачынае рухацца павольней.
Ранейшыя дасьледаваньні таксама дапамаглі зразумець гэтае зьявішча. У 2017 годзе навукоўцы з дапамогай радара выявілі ўнутры ледавіка сетку каналаў, па якіх рухаецца саляны раствор. Гэта пацьвердзіла, што вадкая вада можа існаваць нават у вельмі халодным лёдзе — тэмпэратура ўнутры ледавіка складае каля мінус 18 градусаў Цэльсія.
Дадатковае адкрыцьцё было зроблена ў 2023 годзе: навукоўцы выявілі, што чырвоны колер утвараецца не толькі праз звычайныя злучэньні жалеза, але і дзякуючы мікраскапічным нанасфэрам, багатым на жалеза, якія раней было цяжка выявіць.
Разам гэтыя адкрыцьці паказваюць, што рух ледавіка, ціск пад лёдам і ўласьцівасьці салянага раствору ствараюць адно з самых незвычайных прыродных зьявішчаў Антарктыды.
Форум