Пра гэта паведамляе The New York Times са спасылкай на чыноўнікаў, знаёмых з плянам.
Амэрыканскія і эўрапейскія дыпляматы, якія сустракаліся з украінскай дэлегацыяй у Бэрліне за апошнія два дні, у асноўным пагадзіліся па двух дакумэнтах, якія акрэсьліваюць гарантыі бясьпекі, паведамілі чыноўнікі публічна і прыватна.
Адзін з двух дакумэнтаў выкладае агульныя прынцыпы. Паводле слоў двух амэрыканскіх чыноўнікаў і некалькіх эўрапейскіх дыпляматаў, яны ўяўляюць сабой абавязацельствы, падобнае да гарантый па артыкуле 5 NATO, у якім усе дзяржавы-чальцы абавязваюцца прыйсьці на дапамогу любой краіне, якая падвяргаецца нападу.
Другая частка пагадненьня, якую амэрыканскія чыноўнікі ахарактарызавалі як «апэратыўны дакумэнт паміж вайсковымі», зьмяшчае больш падрабязную інфармацыю. У ім тлумачыцца, як амэрыканскія і эўрапейскія войскі будуць супрацоўнічаць з украінскімі вайскоўцамі, каб гарантаваць, што Расея не паспрабуе зноў захапіць украінскую тэрыторыю ў бліжэйшыя гады. Ні адзін з дакумэнтаў ня быў апублікаваны.
Людзі, знаёмыя з імі, заявілі, што апэратыўны дакумэнт зьмяшчае шматлікія канкрэтныя інструкцыі, прызначаныя для таго, каб супакоіць Украіну ад трывогі з прычын розных сцэнароў магчымага расейскага ўварваньня.
Адзін амэрыканскі чыноўнік, які размаўляў з журналістамі на ўмовах ананімнасьці, сказаў, што дакумэнт «вельмі канкрэтны» адносна таго, як прадухіліць далейшыя ўварваньні і пакараць Расею, калі яны адбудуцца.
Першым прыярытэтам зьяўляецца плян па давядзеньні ўкраінскіх узброеных сіл да «мірнага ўзроўню» ў 800 000 вайскоўцаў, аснашчаных сучасным абсталяваньнем і навучаных, што стане магутным стрымліваючым фактарам для Расеі.
Эўрапейскі дыплямат, не ўдаючыся ў падрабязнасьці, сказаў, што дакумэнт зьмяшчае «вельмі канкрэтныя» крокі па пастаўках ваеннай тэхнікі, неабходнай Украіне.
У дакумэнце таксама падрабязна апісаны ваенныя сілы пад кіраўніцтвам Эўропы, якія дапамогуць Украіне. Яны будуць дзейнічаць унутры краіны, каб забясьпечыць яе паветраную і марскую прастору. Чакаецца, што гэтыя войскі будуць разьмешчаны на захадзе Ўкраіны, удалечыні ад лініі спыненьня агню, і будуць служыць яшчэ адной абарончай лініяй.
Паводле NYT, дакумэнт зьмяшчае падрабязную інфармацыю аб тым, як Злучаныя Штаты будуць выкарыстоўваць свае разьведвальныя рэсурсы для маніторынгу спыненьня агню і выяўленьня дзеяньняў Расеі, накіраваных на паўторнае ўварваньне. У дакумэнце таксама падрабязна апісана, як Злучаныя Штаты дапамогуць выявіць спробы Расеі стварыць апэрацыі «пад фальшывым сьцягам», якія могуць даць Маскве падставу для аднаўленьня баявых дзеяньняў. Чыноўнікі гадамі заяўлялі, што гэта тыповая расейская тактыка.
Чыноўнікі ЗША і Эўропы заявілі, што новыя гарантыі бясьпекі будуць мець юрыдычную сілу ў адпаведнасьці з працэдурамі кожнай краіны. Чыноўнікі ЗША заявілі, што Трамп пагадзіўся прадставіць гарантыі бясьпекі ў Сэнат, дзе звычайна ратыфікуюцца дамовы, хоць яны не сказалі, ці будуць яны афіцыйна прадстаўляць гарантыі ў якасьці дамовы.
NYT заявіла, што дакумэнты па бясьпецы прызначаны для таго, каб скласьці аснову для больш шырокага пагадненьня, накіраванага на дасягненьне спыненьня агню. Яны таксама прызначаны для таго, каб пераканаць Украіну саступіць тэрыторыю ў рамках мірнай дамовы і адмовіцца ад сваёй афіцыйнай заяўкі на ўступленьне ў NATO. Але шырокае спыненьне агню, здаецца, пакуль застаецца няўлоўным, часткова таму, што Расея ня ўдзельнічае ў перамовах.
Любое пагадненьне аб спыненьні баявых дзеяньняў запатрабуе значных саступак як ад прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзіміра Зяленскага, так і ад прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна. Масква не праявіла ніякай гнуткасьці ў сваіх патрабаваньнях. Намесьнік міністра замежных спраў Расеі Сяргей Рабкоў 16 сьнежня заявіў, што Расея застаецца нязьменнай у сваім патрабаваньні аб тым, каб Украіна перадала частку Данбаса, якую Расея яшчэ не заваявала, і што яна не пагодзіцца з прысутнасьцю войскаў NATO ва Ўкраіне.
Амэрыканскія чыноўнікі заявілі ў панядзелак, што тэрытарыяльнае пытаньне застаецца перашкодай, але выказалі ўпэўненасьць, нягледзячы на публічныя камэнтарыі Пуціна, што ён у рэшце рэшт пагодзіцца на прысутнасьць эўрапейскіх сіл ва Ўкраіне, якія не дзейнічаюць пад сьцягам NATO.
14 і 15 сьнежня ў Бэрліне працягваліся перамовы паміж украінскай дэлегацыяй на чале з прэзыдэнтам Украіны і спэцыяльным прадстаўніком прэзыдэнта ЗША Стывам Уіткафам і зяцем прэзыдэнта ЗША Джарэдам Кушнерам. 15 сьнежня, пасьля перамоваў з амэрыканскім і ўкраінскім бакамі ў Бэрліне, эўрапейскія краіны прапанавалі свой плян з шасьці пунктаў па гарантыях бясьпекі Ўкраіны. 16 сьнежня Крэмль заявіў, што пакуль не атрымаў ніякіх сігналаў адносна вынікаў перамоваў ЗША і Украіны з эўрапейскімі лідэрамі ў Бэрліне.
Паводле слоў прэс-сакратара прэзыдэнта Расеі Дзьмітрыя Пяскова, якога цытуюць расейскія СМІ, Крамлю неабходна спачатку ўдакладніць дэталі сустрэчы, перш чым чым ён зможа ўдзельнічаць у новых перамовах. Пяскоў таксама раскрытыкаваў удзел Эўропы ў мірных перамовах, заявіўшы, што гэта «не прадвесьціць нічога добрага з пункту гледжаньня прымальнасьці».
Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі 16 сьнежня заявіў, што дакумэнты будуць дапрацаваныя ў бліжэйшыя дні і што ён чакае, што прадстаўнікі ЗША перададуць іх Расеі, а затым сустрэнуцца з украінскімі перамоўшчыкамі, магчыма, ужо ў гэтыя выхадныя.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум