Расейскі фільтрацыйны лягер у Нароўлі. Ілюстрацыйнае фота
Галоўнае сьледчае ўпраўленьне Службы бясьпекі Ўкраіны адразу пасьля вызваленьня ад расейскіх войскаў Кіеўскай і Чарнігаўскай вобласьцяў завяло справу паводле фактаў ваенных злачынстваў на часова акупаваных украінскіх тэрыторыях і ўласна ў Расеі, а цяпер дадало ў яе эпізоды аб катаваньнях у Беларусі.
Справу завялі яшчэ 15 красавіка 2022 году. Як паведаміла Свабодзе крыніца, блізкая да праваахоўных органаў Украіны, цяпер у справе шмат эпізодаў жорсткага абыходжаньня з украінскімі ваеннапалоннымі і цывільнымі грамадзянамі з боку, сярод іншых, і «нявызначаных асобаў зь ліку палітычнага кіраўніцтва і кіраўніцтва Ўзброеных сілаў, іншых вайсковых фармаваньняў і праваахоўных органаў Расеі на часова акупаваных тэрыторыях Украіны, на тэрыторыі Расеі і Рэспублікі Беларусь».
У межах расьсьледаваньня справы пацярпелымі прызналі больш за 300 чалавек, пераважна вызваленых раней з расейскага палону ўкраінскіх цывільных і вайскоўцаў. Некалькі дзясяткаў чалавек прызналі падазраванымі — гэта грамадзяне Расеі і Ўкраіны, якія незаконна затрымлівалі ўкраінцаў і зьмяшчалі іх у турмы, калёніі, імправізаваныя ізалятары, што стваралі на тэрыторыях прадпрыемстваў, на прамысловых складах і ў падвалах на захопленых украінскіх тэрыторыях.
Як вынікае з матэрыялаў справы, сярод падазраваных грамадзян Украіны — тыя, хто ваяваў у фармаваньнях так званых «ЛНР» і «ДНР», а таксама хто працуе ў калёніях і турмах на тэрыторыі захопленых Расеяй частак Луганскай і Данецкай вобласьцяў. Сярод выстаўленых абвінавачаньняў — сэксуальны, фізычны і псыхалягічны гвалт, учынены, каб прымусіць затрыманых прыняць расейскае грамадзянства, перадаць паролі да адабраных тэлефонаў і банкаўскіх картак, а таксама атрымаць вайсковыя зьвесткі і прызнаньне ў дапамозе Ўзброеным сілам Украіны.
Сярод абвінавачаных — вайскоўцы ня толькі рэгулярных армейскіх фармаваньняў, а і прыватных арміяў Расеі, у тым ліку прыватнай вайсковай кампаніі «Вагнэр».
Суразмоўца Свабоды не ўдакладніў, якія эпізоды катаваньняў на тэрыторыі Беларусі расьсьледуюць у межах справы.
Вядомае прынамсі адно месца, дзе такое магло адбывацца — расейскі фільтрацыйны лягер, што разьмяшчаўся ў горадзе Нароўлі Гомельскай вобласьці і дзейнічаў на пачатку поўнамаштабнага ўварваньня ва Ўкраіну.
Раней стала вядома аб прынамсі двух выпадках сьмерці ўкраінцаў, якіх прымусова вывезьлі ў Беларусь расейскія вайскоўцы, — 96-гадовая грамадзянка Ўкраіны памерла ў доме-інтэрнаце для старых у Ветцы Гомельскай вобласьці праз тры месяцы пасьля прымусовай дэпартацыі расейскімі вайскоўцамі жыхароў Барадзянкі Бучанскага раёну Кіеўскай вобласьці.
У сьнежні 2023 году стала вядома аб сьмерці ў Беларусі 15-гадовай Арыны Яцюк, параненай расейскімі салдатамі ў сакавіку 2022 году пад Кіевам пры спробе эвакуавацца. Яе цела знайшлі ў моргу Мазыра Гомельскай вобласьці. Дзяўчыну апазналі па ДНК пасьля таго, як цела перадалі ва Ўкраіну ў межах абмену.
Форум