Прэзыдэнтка Эўракамісіі Ўрзуля фон дэр Ляен прэзэнтавала пяціступеньчаты плян пераўзбраеньня Эўразьвязу і падтрымкі Ўкраіны, вынікае зь яе ліста краінам – сябрам ЭЗ, які апынуўся ў распараджэньні Радыё Свабода.
У лісьце яна адзначае, што будучыня свабоднай і сувэрэннай Украіны, які і «бясьпечнай і квітнеючай Эўропы», цяпер «пастаўленая на кон», таму краіны ЭЗ «павінны думаць па-новаму і адпаведным чынам рэагаваць на існую сытуацыю», дзейнічаючы «сьмела» і дастаткова тэрмінова.
«Эўропа павінна ўзяць на сябе адказнасьць за сваю ўласную стрымальную сілу і абарону», — гаворыцца ў лісьце.
У сувязі з гэтым напярэдадні паседжаньня Эўрапейскай Рады на гэтым тыдні Ўрзуля фон дэр Ляен прэзэнтуе «неадкладны» плян пераўзбраеньня Эўразьвязу і падтрымкі Ўкраіны пад назвай REARM Europe. Прапанаваныя захады сканцэнтраваныя на неабходнасьці «тэрмінова і значна павялічыць нашы выдаткі на бясьпеку і абарону Эўропы», — гаворыцца ў лісьце.
Плян, паводле фон дэр Ляен, будуецца на пяці слупах:
- Стварэньне новага фінансавага інструмэнту ЭЗ для падтрымкі дзяржаў-сяброў у павелічэньні іх абаронных магчымасьцяў. У рамках яго прадугледжана наданьне крэдытаў дзяржавам-сябрам на суму 150 мільярдаў эўра. Гэтыя сродкі могуць быць выкарыстаныя для набыцьця сыстэм супрацьпаветранай і супрацьракетнай абароны, артылерыйскіх сыстэмы, ракет і боепрыпасаў, дронаў і сыстэмы барацьбы з БПЛА, на абарону крытычнай інфраструктуры, забесьпячэньне вайсковай мабільнасьці, кібэрбясьпеку і інш.
- Вызваленьне дзяржаўных сродкаў для фінансаваньня абароны краін на нацыянальным узроўні. Фіскальная структура ЭЗ была распрацаваная гнутка, адзначаецца ў дакумэнце, каб спалучаць неабходнасьць фінансавай стабільнасьці з магчымасьцю рашучых дзеяньняў у выпадку крызісу. Эўракамісія прапануе актываваць у каардынаваным парадку нацыянальнае выключэньне з Пакту стабільнасьці і росту, што падтрымае намаганьні ЭЗ па хуткім і значным павелічэньні выдаткаў на абарону.
- Стымуляваньне інвэстыцыяў у абарону празь бюджэт ЭЗ. У кароткатэрміновай пэрспэктыве ЭЗ можа зрабіць больш для падтрымкі неабходнасьці павелічэньня інвэстыцыяў у абарону празь бюджэт ЭЗ. Сярод варыянтаў для павелічэньня падтрымкі абароннага сэктару — зьняцьце цяперашніх абмежаваньняў на падтрымку буйных абаронных; павелічэньне фінансавых стымулаў, такіх як папярэдняе фінансаваньне і суфінансаваньне; спрашчэньне працэсу добраахвотных трансфэраў у іншыя фонды ЭЗ з мэтай абароны і інш.
- Унёсак Эўрапейскага інвэстыцыйнага банку ў фінансаваньне абароны краін ЭЗ, пашырэньне аб’ёму іх фінансаваньня.
- Мабілізацыя прыватнага капіталу. Для гэтага краіны ЭЗ павінны забясьпечыць сваім кампаніям і прамысловасьці лепшы доступ да капіталу, фінансаваньня, каб «вывесьці свае рашэньні на прамысловы ўзровень і забясьпечыць аптымальнае фінансаваньне на ўсіх этапах іх вытворчых ланцужкоў, ад навукова-дасьледчых і досьледна-канструктарскіх работ да паставак».
«ЭЗ гатовы прыняць адказнасьць. Плян пераўзбраеньня Эўропы можа мабілізаваць каля 800 мільярдаў эўра на абаронныя выдаткі для бясьпечнай і ўстойлівай Эўропы», — заявіла прэзыдэнт Эўракамісіі Ўрзуля фон дэр Ляен на брыфінгу ў Брусэлі, перадае «Европейська правда».
Лідэры ЭЗ 6 сакавіка зьбіраюцца на спэцыяльны саміт, каб абмеркаваць працяг падтрымкі Ўкраіны і эўрапейскай абароны. Сярод іншага лідэры ЭЗ абмяркуюць эўрапейскі ўклад у гарантыі бясьпекі, неабходныя для забесьпячэньня працяглага міру ва Ўкраіне.
Другога сакавіка ў Лёндане адбыўся саміт, прысьвечаны Ўкраіне. Па дадзеных Офіса прэзыдэнта, у ім узялі ўдзел 18 кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў і кіраўнікі міжнародных інстытуцый. Лідэры абмеркавалі працяг фінансавай падтрымкі ўкраінскай абароннай прамысловасьці, а таксама гарантыю бясьпекі.
Прэм’ер-міністар Брытаніі Кір Стармэр паведаміў, што Вялікая Брытанія разам з Францыяй і Ўкраінай дамовіліся падрыхтаваць плян «спыненьня баявых дзеяньняў», які затым прадставяць ЗША.
Саміт адбыўся на фоне напружанасьці пасьля таго, як 28 лютага падчас знаходжаньня ў Белым доме прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі меў эмацыйную дыскусію з прэзыдэнтам ЗША Дональдам Трампам і віцэ-прэзыдэнтам Джэй Ды Вэнсам наконт вайны РФ супраць Украіны.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум