Расейцы ў ноч на 23 траўня разбамбілі ў Харкаве выдавецтва — 7 супрацоўнікаў загінулі, 14 параненыя. Адна ракета трапіла ў цэнтар цэху. З чатырох тысяч квадратных мэтраў зруйнавалі больш за тысячу. Гэта быў найбольшы паліграфічны комплекс поўнага цыклю ў Эўропе, у ім друкаваліся амаль усе выдавецтвы Ўкраіны.
У гэтым выдавецтве ў 2016 і 2020 гадох выдалі ўкраінскія пераклады кніг нобэлеўскай ляўрэаткі Сьвятланы Алексіевіч — «Останні свідки. Соло для дитячого голосу», «У війни не жіноче обличчя», «Чорнобильська молитва. Хроніка майбутнього».
Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі апублікаваў відэазапіс зруйнаванай друкарні.
«Удар Расеі па Харкаўскай вобласьці, у выніку якога загінулі і параненыя людзі, зруйнаваная друкарня і спалена 50 тысяч кніг, дэманструе, што Расея ваюе з чалавечнасьцю і ўсімі аспэктамі нармальнага жыцьця. Расейскія тэрарысты забіваюць дарослых і дзяцей, руйнуюць гарады і вёскі, пакідаючы выпаленыя плямы там, дзе некалі было нармальнае жыцьцё», — заявіў Уладзімір Зяленскі.
Брытанскі гісторык, экспэрт па Ўсходняй Эўропе Тымаці Гартан Эш, кнігу якога нядаўна выдалі ва Ўкраіне, заявіў, што яго шакаваў абстрэл друкарні.
«Шакаваны, калі даведаўся, што друкарня ў Харкаве, дзе толькі нядаўна надрукавалі выданьне „Рідні землі“, пацярпела ад расейскай атакі, якая прывяла да ахвяр. Мы павінны больш абараняць Украіну», — напісаў ён на сваёй старонцы ў сетцы X (колішні Twitter).
Ягоны амэрыканскі калега, прафэсар гісторыі Ейльскага ўнівэрсытэту Тымаці Снайдэр назваў гэтую расейскую атаку яшчэ адным прыкладам «больш маштабнай палітыкі генацыду».
«Учора Расея абстраляла пэрліну сучаснай эўрапейскай культуры — харкаўскае выдавецтва Vivat, забіла супрацоўнікаў і падпаліла памяшканьне. Гэта прыклад больш маштабнай палітыкі генацыду», — напісаў ён на сваёй старонцы ў сетцы X.
Вядомая ўкраінская пісьменьніца Аксана Забужка перакананая, што друкарню разбамбілі «прыцэльна» менавіта тады, калі там рыхтавалі вялікія наклады да «Кніжнага арсэналу» — адной з найбольшых ва Ўкраіне кніжных выставак у Кіеве.
«„Фактор-друк“ разбамбілі роўна за тыдзень да „Кніжнага арсэналу“ — якраз тады, калі там тэрмінова дадрукоўваліся дзясяткі выдавецкіх навінак, як звычайна пад „Арсэнал“. Разбамбілі прыцэльна, каб гэтых кніжак не было. [...] І ўсё для таго, каб мы далей чыталі расейскае. Такое вось „принуждение к Булгакову“», — напісала пісьменьніца на старонцы ў Facebook.
Аксана Забужка выказала спачуваньні сем’ям загінулых і выдавецтву. Яна заклікала ўкраінцаў падтрымаць выдавецтва набыцьцём кніг, якія яны раней надрукавалі.
Амбасадар Вялікай Брытаніі ва Ўкраіне Марцін Гарыс апублікаваў фота з кнігамі Vivat і паведаміў, што вырашыў падтрымаць выдавецтва так, як робяць цяпер украінцы.
«Сёньня расейскія ракеты пацэлілі ў друкарню „Фактор“ у Харкаве, дзе выдаюць кнігі выдавецтва Vivat. У адказ украінцы сёньня набываюць кнігі, я таксама. Vivat Vivat!», — напісаў ён на сваёй старонцы ў сетцы X.
Журналісты выданьня «Українська правда» нагадалі, што гэта ня першы ўдар Расеі па харкаўскіх друкарнях. 20 сакавіка ў выніку абстрэлаў Харкава згарэла друкарня «Гуров і К». Расейцы цалкам зьнішчылі тыпаграфію «Аврора», а яшчэ раней ад расейскіх абстрэлаў пацярпеў «Будинок друку».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум