У дакумэнце абмяркоўвалася пасьляваеннае ўладкаваньне Эўропы, але не было дакладнага пляну спыненьня баёў. Бакі таксама абмяркоўвалі магчымыя амэрыканскія гарантыі бясьпекі Ўкраіны без удзелу ў перамовах Злучаных Штатаў. Пра гэта гаворыцца ў матэрыяле часопіса Foreign Affairs.
Пасьля пачатку поўнамаштабнага расейскага ўварваньня ва Ўкраіну ў 2022 годзе расейская і ўкраінская дэлегацыя правялі некалькі сустрэч з абмеркаваньнем мірнага пагадненьня паміж краінамі. Прэзыдэнт Расеі Уладзімір Пуцін заяўляў пасьля, што дамова была гатовая, але яе падпісаньне было сарванае Ўкраінай. У матэрыяле гаворыцца, што ніякіх фінальных тэкстаў узгоднена не было.
Тым ня менш, піша Foreign Affairs, да красавіка 2022 года Ўкраіна падрыхтавала чарнавік камюніке аб перамовах, у якім фіксаваўся яе нэўтральны і няядзерны статус. Расея пагадзілася выкарыстоўваць яго як аснову для будучай дамовы.
Кіеў згаджаўся не даваць тэрыторыю для замежных вайсковых базаў і адмовіцца ад уступленьня ў вайсковыя саюзы. Згодна з тэкстам, гарантаваць бясьпеку Ўкраіны ў будучыні павінныя былі, акрамя Расеі і ЗША, Вялікая Брытанія, Кітай і Францыя. Кіеў хацеў уключыць у сьпіс Турэччыну, Масква — Беларусь.
У камюніке таксама гаварылася, што, калі на Ўкраіну будзе ўчынены напад і яна папросіць дапамогі, усе дзяржавы-гаранты будуць абавязаныя аказаць дапамогу Кіеву для аднаўленьня яго бясьпекі.
Размова ішла аб увядзеньні беспалётнай зоны, пастаўках зброі або прамым умяшаньні з дапамогай уласных узброеных сілаў дзяржавы-гаранта. Часопіс адзначае, што абавязацельствы былі прапісаныя дакладней, чым у дамове NATO. Акрамя таго, дзяржавы-гаранты, у тым ліку Расея, павінныя былі спрыяць сяброўству Ўкраіны ў Эўразьвязе.
У праекце дакумэнта было сказана таксама, што Расея і Ўкраіна будуць імкнуцца мірна ўрэгуляваць пытаньне Крыму. З таго часу, як Расея анэксавала паўвостраў у 2014 годзе, Масква ніколі не згаджалася абмяркоўваць яго статус, называючы яго неад’емным расейскім рэгіёнам, адзначае Foreign Affairs. Прапаноўваючы правесьці перамовы аб ягоным статусе, Крэмль маўкліва прызнаў, што гэта не так.
Масква зараз заяўляе, што ад перамоваў Украіна адмовілася пад ціскам прэмʼер-міністра Вялікай Брытаніі Борыса Джонсана, ён гэта адмаўляе. Foreign Affairs называе такую трактоўку «карыкатурнай», але адзначае, што краіны Захаду ставіліся да падрыхтаванага праекту дамовы «з глыбокім скептыцызмам».
Былы амэрыканскі чыноўнік, які займаўся ў той час палітыкай у дачыненьні да Украіны, распавёў часопісу, што ўкраінцы не кансультаваліся з Вашынгтонам да таго часу, пакуль камюніке не было апублікаванае, хоць дамова, апісаная ў ім, стварыла бы новыя юрыдычныя абавязацельствы для Злучаных Штатаў, уключаючы абавязацельства ўступіць у вайну з Расеяй, калі б яна зноў уварвалася ва Ўкраіну. Ужо адна гэтая ўмова, як сьцьвярджаецца ў матэрыяле, рабіла дамову непрымальнай для Вашынгтона.
Выданьне адзначае, што за два гады вайны Вашынгтон і краіны ЭЗ не паказалі, што гатовыя да рызыкоўнай дыпляматыі ва ўкраінскім пытаньні або да рэальных абавязацельстваў устаць на абарону краіны ў будучыні.
Як піша Foreign Affairs, у 2022 годзе цікавасьць прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзіміра Зяленскага да перамоваў зьнізілася з-за адсутнасьці заходняга энтузіязму ў адносінах да гэтай тэмы. А пасьля адступленьня расейскага войска ад Кіева Ўкраіна паверыла ў магчымасьць ваеннай перамогі над Масквой. Акрамя таго, грамадзкая думка была абураная масавымі забойствамі расейскімі вайскоўцамі цывільных жыхароў у Бучы і Ірпені. Кіеў стаў выстаўляць больш жорсткія патрабаваньні да Расеі, у тым ліку патрабуючы вываду войскаў з Данбаса. Неўзабаве перамовы заглухлі.
У верасьні 2022 года Пуцін падпісаў указы аб прызнаньні незалежнасьці Запароскай і Херсонскай абласьцей Украіны, што дазволіла запусьціць працэс іх фармальнай анэксіі. Зяленскі ў той жа дзень падпісаў указ, які забараняе Ўкраіне весьці перамовы з Пуціным
Пасьля больш чым двух гадоў крывавых баёў перамовы, якія сарваліся два гады таму, нагадваюць, што Пуцін і Зяленскі былі згодныя на кампрамісы, каб скончыць вайну, адзначае Foreign Affairs. Часопіс мяркуе, што ў будучыні перамовы аб спыненьні баявых дзеяньняў і аб пасьляваенных дамоўленасьцях павінны весьціся паралельна.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.