19 546 украінскіх дзяцей былі незаконна дэпартаваныя ў Расейскую Фэдэрацыю. Менавіта такую колькасьць удалося афіцыйна вэрыфікаваць офісу ўпаўнаважанага Вярхоўнай Рады ў правах чалавека.
Большасьць — дзеці, якія апынуліся на акупаванай тэрыторыі пасьля поўнамаштабнага наступу Расеі, заявіў Дзьмітро Лубінец на брыфінгу канфэрэнцыі аб правах чалавека «Свабода або страх» у Кіеве 7 сьнежня.
Паводле амбудсмэна, вэрыфікацыя «максымальна ўскладненая з прычыны нежаданьня расейскага боку наагул даваць хоць нейкія зьвесткі пра ўкраінскіх дзяцей ні наўпрост, ні празь міжнародныя арганізацыі».
У той жа час упаўнаважаны ў правах чалавека дадаў, што, паводле зьвестак расейскага боку, на тэрыторыі РФ цяпер знаходзяцца больш за 700 тысяч украінскіх дзяцей. Таму відавочна, што афіцыйная лічба будзе расьці, бо вывезеных дзяцей значна больш.
Таксама, як заявіў амбудсмэн, Расея працягвае дэпартаваць дзяцей. Офіс упаўнаважанага мае інфармацыю, што кожны дзень расейскі бок складае «новыя і новыя сьпісы дзяцей, якіх трэба вывезьці на тэрыторыю РФ», — заявіў Лубінец.
Да таго ж РФ выкарыстоўвае новую тактыку — дзяцей з Данецкай і Луганскай вобласьцяў вывозяць адразу не ў Расею, нягледзячы на блізкасьць, а спачатку вязуць на тэрыторыю Беларусі.
«Яны спрабуюць іх вывезьці на тэрыторыю Беларусі, а пасьля Беларусі на тэрыторыю РФ. Гэта такая, магчыма, новая тактыка ці ўключэньне яшчэ і Беларусі, і прэзыдэнта Беларусі таксама ў сьпіс адказных за дэпартацыю дзяцей. Ці, магчыма, максымальна новы інструмэнтар, які нам не дазволіць даказаць, што Расея дэпартуе ўкраінскіх дзяцей. Бо „неяк там праз тэрыторыю Беларусі“ максымальна ўскладняе нам задачу афіцыйнага пацьверджання гэтага факту», — тлумачыць Лубінец.
Паводле зьвестак упаўнаважанага ў правах чалавека, на гэты момант удалося вярнуць 522 украінскія дзіцяці, зь якіх 387 дзяцей былі незаконна дэпартаваныя на тэрыторыю РФ.
У агульны лік таксама ўваходзяць васьмёра дзяцей, якіх Украіна вярнула напярэдадні. Зрабілі гэта дзякуючы сумеснай працы з Катарам, які ўжо другі раз далучаецца да працэсу вяртаньня ўкраінскіх дзяцей, дадаў амбудсмэн.
Напярэдадні стала вядома, што яшчэ васьмёра дзяцей — чатыры дзяўчынкі і чатыры хлопчыкі ва ўзросьце ад васьмі да 18 гадоў — вярнуліся ва Ўкраіну пры пасярэдніцтве Катару. Пра гэта паведамляў кіраўнік офісу прэзыдэнта Ўкраіны Андрэй Ярмак.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.