Абсалютная большасьць апытаных у сацыялягічным дасьледаваньні ўкраінцаў (78%) паведамілі, што маюць блізкіх сваякоў ці сяброў, якія атрымалі раненьні або загінулі ў выніку расейскага ваеннага ўварваньня.
«Сярод тых, хто мае такіх блізкіх сваякоў ці сяброў, у сярэднім называлася лічба 7. Гэта значыць, у сярэднім такія рэспандэнты маюць 7 сваякоў ці сяброў, якія былі параненыя або загінулі», — адзначаюць сацыёлягі Кіеўскага міжнароднага інстытуту сацыялёгіі па выніках свайго апытаньня.
Згодна з вынікамі апытаньня, 64% рэспандэнтаў маюць хаця б аднаго блізкага сваякоў ці сябра, які быў паранены (у сярэднім маюць 5 параненых блізкіх людзей), а 63% — прынамсі аднаго загінулага (у сярэднім трох загінулых).
«Вайна Расеі супраць Украіны сфармавала трагічны калектыўны досьвед для абсалютнай большасьці ўкраінцаў. Ва ўсіх кутках Украіны большасьць насельніцтва маюць сваякоў ці сяброў, якія былі параненыя або загінулі ў выніку расейскага ўварваньня. Жыхары і захаду, і ўсходу перажываюць аднолькавыя жахлівыя страты, выкліканыя Расеяй. Можам гаварыць пра боль украінцаў ад стратаў і шалёны гнеў на ворагаў», — сказаў выканаўчы дырэктар Кіеўскага міжнароднага інстытуту сацыялёгіі Антон Грушэцкі.
Паводле яго, менавіта гэтыя эмоцыі сталі фактарам, які згуртаваў украінцаў.
«На гэтым тле становіцца зразумела, чаму расейская прапаганда аб „супольнай гісторыі“ ці „супольнай культуры“ зьяўляецца беспэрспэктыўнай ва Ўкраіне. У тым ліку гэта датычыць і „дзяды ваявалі“. Хоць Другая ўсясьветная вайна была вялікай трагедыяй і для ўкраінцаў, але гэты досьвед ужо зусім аддалены ў часе. Цяпер украінскія сем’і адчулі гора, якое застаецца дагэтуль. Таму цяперашнія эмоцыі замацоўваюць на доўгі час „прэч ад Масквы“. Апроч таго, гэты досьвед дадае стойкасьці і бескампраміснасьці ў пытаньні магчымых саступак Расеі. Калі ў цябе столькі сваякоў і сяброў пацярпелі або загінулі, то як можна гаварыць аб саступках?» — дадаў сацыёляг.
Кіеўскі міжнародны інстытут сацыялёгіі праводзіў апытаньне 26 траўня – 5 чэрвеня мэтадам тэлефоннага інтэрвію. У дасьледаваньні ўзялі ўдзел 2013 рэспандэнтаў ва ўзросьце ад 18 гадоў і старэйшыя. Статыстычная хібнасьць не перавышае 5%.
У чэрвені Упраўленьне Вярхоўнага камісара ў правах чалавека ААН паведаміла, што ахвярамі поўнамаштабнага расейскага ваеннага ўварваньня ва Ўкраіну сталі 24 862 цывільныя, у тым ліку 9083 забітыя і 15 779 параненых. Але фактычны лік ахвяр значна вышэйшы.
Колькасьць загінулых украінскіх вайскоўцаў дакладна невядомая. І расейскі, і ўкраінскі бок падлічваюць толькі ўзаемныя страты, праверыць якія праз незалежныя крыніцы пакуль немагчыма.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.