«У гэты дзень год таму пачалася вайна. Увесь сьвет прачнуўся з навінамі пра тое, што Расея ўварвалася на тэрыторыю Ўкраіны. Украінцы прачнуліся ад гукаў сырэнаў і выбухаў ракетаў, а беларусы прачнуліся з адказнасьцю, што гэтыя ракеты ляцяць з тэрыторыі нашай краіны, хаця мы супраць гэтай вайны. Я ведаю, што яшчэ год таму, да 24 лютага, мы думалі: горш быць ужо ня можа, а з ранку даведаліся — можа».
Ціханоўская зазначыла, што ў дадатак да рэпрэсіяў і ўнутрыпалітычнага крызісу беларусы ледзьве не ператварыліся ў міжнародных ізгояў.
«Беларусы за мяжой пачалі сутыкацца з праблемамі і дыскрымінацыяй. Людзі ў Беларусі праз крызіс трапілі пад скарачэньні на працы, цэны кожны дзень расьлі. Хтосьці быў вымушаны вывозіць свае сем’і і бізнэс. Хтосьці быў звольнены ці арыштаваны за сваю антываенную пазыцыю», — сказала Ціханоўская.
Яна згадала таксама загінулых беларусаў, якія змагаліся за свабоду Ўкраіны.
«Мы разьвіталіся зь дзясяткамі нашых ваяроў, якія баранілі годнасьць Беларусі ва Ўкраіне: Ільля Хрэнаў, Аляксей Скобля, Дзьмітры Апанасовіч, Дзьмітры Рубашэўскі, Канстанцін Дзюбайла, Павал Суслаў, Іван Марчук, Васіль Парфянкоў, Васіль Грудовік, Вадзім Шатроў, Міхась Шавельскі, Аляксей Вешчавайлаў, Аляксей Аўдзеенка, Эдуард Лобаў і іншыя героі вольнай Беларусі».
Ціханоўская сказала, што, напэўна, гэта быў адзін з самых цяжкіх гадоў у жыцьці беларусаў, але яны здолелі яго пераадолець.
«За гэты год мы шмат здабылі, мы лепей уведалі адно аднаго, высьветлілі, што мы можам куды больш, чым думалі. Мы змаглі даказаць, што беларусы не рэжым (як і не Расея), кожны дзень дапамагалі адно аднаму і Ўкраіне, заставаліся спагадлівымі да чужога болю, нягледзячы на ўласны боль. Мы яшчэ раз убачылі, колькі герояў сярод нас. Нашыя сьмелыя партызаны, якія ў адзіночку спынялі вайсковыя эшалёны. Нашыя добраахвотнікі. Нашыя валянтэры ва Ўкраіне і Беларусі, дзясяткі тысяч людзей, якія дасылалі інфармацыю ў „Беларускі Гаюн“. Кожны з вас рызыкаваў, каб выратаваць чыёсьці жыцьцё.
Нягледзячы на ўласныя праблемы, вы працягваеце падтрымліваць палітвязьняў і іх сем’і. Вы ладзіце мітынгі па ўсім сьвеце, зьбіраеце гуманітарную дапамогу, распавядаеце праўду пра Беларусь тым, хто яшчэ яе ня ведае: і сваякам, якія глядзяць тэлевізар, і ўладам розных краін.
Можа, часам падаецца інакш, але за гэты бязьлітасны год мы зрабілі вельмі шмат. Мы вывучылі, што ў нас ёсьць і свае нацыянальныя інтарэсы. Зразумелі, што часам трэба ня толькі дапамагчы іншаму, але і абараніць сваё. Усьвядомілі, што мы асобная краіна і нам не патрэбны ніякія старэйшыя браты», — сказала Ціханоўская.
Пад канец звароту палітык зьвярнулася да беларусаў з падзякай.
«У гэтую дату я хачу сказаць вам вялікі дзякуй за тое, што вы ёсьць. За вашую сілу і чалавечнасьць. За тое, што застаяцеся на баку дабра. За тое, што для вас не існуе фразы „всё не так однозначно“.
Хачу абняць вас і сказаць: я ганаруся тым, якімі людзьмі мы становімся ў гэтых складаных умовах. Ганаруся быць адной з вас. Ганаруся казаць: мы беларусы. Асабліва пасьля гэтага году. Мы з вамі пабачым нашу краіну свабоднай і дэмакратычнай. І я ведаю, што мы пераможам. Я ведаю, што Ўкраіна пераможа. Я ведаю, што Беларусь жыве і будзе жыць вечна».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.