У Бахмуце апошнія месяцы ідуць моцныя баі і абстрэлы. Некалькі разоў расейскія вайскоўцы прарываліся на ўскраіны горада, адкуль іх выбівалі УСУ. У пераднавагоднія дні абстрэлы таксама практычна не спыняюцца: падчас здымкаў сюжэту журналісты «Настоящего времени» таксама трапілі пад мінамётны абстрэл. На вуліцах гораду практычна няма людзей: тыя нямногія, хто застаўся, вырашаюць не выходзіць з падвалаў.
Пры гэтым ў двух валянтэрскіх пунктах, дзе раздаюць у Бахмуце ежу і гуманітарную дапамогу, ёсьць сьвятло, цяпло і інтэрнэт. У адзін з пунктаў вялікую, двухмэтровую ялінку ўрачыста ўносіць Міхаіл Пурышаў. Калісьці ён быў уладальнікам вялікага клюбу ў Марыюпалі і IT-кампаніі ў Івана-Франкоўску, а цяпер каардынуе працу «пункту нязломнасьці» ў прыфрантавым горадзе.
«Яе аскепкамі пасекла, і мы яе забралі. Не прападаць жа ялінцы, — усьміхаецца Міхаіл. — Мы разумеем, што хутка Новы год, а мы з гэтым усім, вайной і валянтэрствам, пра яго забыліся. І тады нам прыйшла ідэя паставіць елку».
Валянтэры запрасілі мясцовых жыхароў прынесьці на ялінку цацкі, якія ў іх засталіся — і іх у падвал прынесьлі дзясяткі.
«Раней на елку вешалі мандарыны і цукеркі, — успамінае жыхарка Бахмута Тацьцяна: яе дом знаходзіцца ў тым самым раёне, які ўвесь час абстрэльваюць. — Пад ялінку хочацца толькі міру. І яшчэ б мне хацелася, каб разам зь мірам людзі забыліся на тыя страшныя моманты, тыя страшныя эпізоды, якія ім убачыць прыйшлося».
«Хочацца міру, спакою і цішыні!» — гавораць мясцовыя жыхары ля дзьвярэй валянтэрскага пункту. Недзе недалёка ў гэты час раздаюцца два моцныя выбухі.
Іншая жанчына на пытаньне, што яна жадае пад Новы год, адказвае:
«Каб вайна скончылася, каб праца была і каб на слухаўкі назьбіраць грошы. А то ў мяне адзна слухаўка працуе, другой няма!»
У другім «пункце нязломнасьці» ялінкі няма, але склеп упрыгожаны сьвяточнымі гірляндамі. У гэтым падвале людзей і дзяцей асабліва шмат: многія часта тут начуюць. Маленькую Аню з братам бацькі пакідаюць з валянтэрамі на цэлы дзень і толькі ўвечары забіраюць дадому, дабягаючы да кватэры кароткімі перабежкамі.
«Тут есьці даюць, а мы тут проста знаходзімся, каб дома не быць», — гавораць дзеці.
Дыяна, якая таксама любуецца гірляндай, кажа, што ведае дзьве замежныя мовы і была выдатніцай у школе, але вось ужо паўгода ня вучыцца.
«Я не вучуся, зьбіраюся застацца на другі год. Але зь першага верасьня, думаю, атрымаецца выйсьці ў школу», — упэўнена кажа дзяўчынка.
«Дзяцей трэба адцягнуць. Дзеці — гэта тое пакаленьне, якое будзе потым. Калі зараз мы не зможам ім паказаць, што такое Ўкраіна і чаму яе трэба любіць, то празь пяць гадоў яны будуць такімі ж прарасейскімі, як і ўсе астатнія», — тлумачыць сэнс сьвята для бахмуцкіх дзяцей Міхаіл Пурышаў.
Валянтэры гавораць, што ўжо перасталі пераконваць людзей эвакуавацца: усе, хто хацеў, ужо даўно выехалі.
«Калі людзі тут шэсьць месяцаў сядзяць пад абстрэламі, магчыма, у іх ёсьць прычыны, каб так рабіць. Але нам іх цяжка зразумець, — кажа валянтэр Антон Ярамчук. — Зразумела толькі, што трэба ствараць такую сацыяльную прастору, дзе людзі могуць узаемадзейнічаць з рэальнасьцю, неяк рэфлексаваць».
«Вельмі важна да людзей данесьці, што іх не пакінулі. Таму што яны ў падвалах сядзяць і белага сьвету не бачаць, выходзяць, толькі калі ім трэба нешта здабыць: альбо ежу, альбо ваду. Ялінка — гэта такі псыхалягічны фактар, сымбаль нязломнасьці. — згаджаецца зь ім Міхаіл. — Сымбаль таго, што, што б ні было, што б ні адбывалася, Новага году не адмяняў ніхто. Ні вайна, ніхто яго не адмяняў! Ён ёсьць. І вось гэтая ялінка — гэта і ёсьць нязломнасьць».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.