Ужо сёньня: Агульнаэўрапейскі дзень памяці ахвяраў таталітарных і аўтарытарных рэжымаў

23 жнівень 2022, 00:01

Падзеі 23 жніўня ў Беларусі, сьвеце, гісторыі

Дата дня

23 жніўня 2018 году памёр Алесь Ліпай, паэт, журналіст, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980-х — пач. ХХІ ст.

Алесь Ліпай выступае на Дні Волі, Менск, 25 сакавіка 2018

Гэты дзень у гісторыі

476 — Адаакр, начальнік германскіх наймітаў на рымскай службе, скінуў рымскага імпэратара Ромула Аўгустула і абвясьціў сябе ўладаром. Фармальны канец існаваньня Заходняй Рымскай імпэрыі.

1430 — палякі сарвалі каранацыю вялікага князя літоўскага Вітаўта.

1572 — Барталямэеўская ноч у Парыжы — масавае забойства пратэстантаў.

1939 — у Маскве быў падпісаны пакт аб ненападзе паміж СССР і Нямеччынай, вядомы як пакт Молатава-Рыбэнтропа.

80 гадоў таму: Пакт Молатава-Рыбэнтропа

1/16 Нямецкі міністар замежных спраў Ёахім фон Рыбэнтроп (зьлева), савецкі лідэр Ёсіф Сталін і савецкі міністар замежных спраў Вячаслаў Молатаў (справа) сустрэліся ў Крамлі 23 жніўня 1939 году, каб падпісаць пакт аб ненападзе.

2/16 Молатаў падпісвае дамову. Пакт даў Савецкаму Саюзу час падрыхтаваць войскі да канфлікту, які выглядаў непазьбежным.

3/16 Фон Рыбэнтроп цісьне руку Сталіну пасьля падпісаньня Дамовы аб сяброўстве, супрацоўніцтве і дэмаркацыі, якая была працягам пакту аб ненападзе.

4/16 Апошняя старонка (на нямецкай мове) дадатковага сакрэтнага пратаколу, які падзяліў цэнтральную і ўсходнюю Эўропу на «сфэры ўплыву».

6/16 Мапа, апублікаваная ў савецкай газэце «Известия» 18 верасьня 1939 году, на наступны дзень пасьля савецкага нападу на Польшчу, паказвае дэмаркацыйную лінію, якая вызначана пактам Молатава-Рыбэнтропа.

7/16 Нямецкія і савецкія войскі сустракаюцца на дэмаркацыйнай лініі, або так званай "Мяжы міру", у верасьні 1939 году.

8/16 Савецкі камісар Уладзімер Баравіцкі сустракаецца з нямецкімі афіцэрамі ў захопленым Берасьці, каб абмеркаваць падзел Польшчы паміж дзьвюма арміямі.

9/16 Нямецкія і савецкія вайскоўцы сустракаюцца ў Берасьці 22 верасьня 1939 году.

10/16 Савецкія і нямецкія вайскоўцы ў захопленым Берасьці, дзе яны наладзілі супольны парад перамогі 22 верасьня 1939 году.

11/16 Савецкі камісар Баравіцкі і адзін зь яго вайскоўцаў каля браневіка ў Берасьці.

12/16 Нямецкі падпалкоўнік Густаў-Адольф Рыбэль цісьне руку савецкаму камандзіру брыгады Сямёну Крывашэіну падчас супольнага нацысцка-савецкага параду ў Берасьці.

13/16 Брытанскі погляд на пакт аб ненападзе ў карыкатуры Дэйвіда Лоў у газэце Evening Standard 20 верасьня 1939 году.

14/16 Пакт Молатава-Рыбэнтропа, апублікаваны ў савецкай газэце «Праўда» 28 верасьня 1939 году.

15/16 Сталін і фон Рыбэнтроп на вокладцы амэрыканскага часопісу Newsweek 9 кастрычніка 1939 году.

16/16 Молатаў (зьлева) у Бэрліне 14 лістапада 1940 году. Пакт аб ненападзе заставаўся ў дзеяньні да нямецкага ўварваньня ў Савецкі Саюз 22 чэрвеня 1941 году.

1943 — Чырвоная армія разграміла немцаў у бітве на Курскай дузе.

1956 — савецкія танкі ўварваліся на вуліцы Будапэшту.

Баі вугорцаў з савецкімі войскамі ў Будапэшце, 1956

1989 — акцыя «Балтыйскі шлях»: 2 мільёны чалавек у Латвійскай, Літоўскай і Эстонскай ССР, узяўшыся за рукі, сталі ўздоўж дарогі Вільня — Талін, дамагаючыся незалежнасьці сваіх рэспублік.

2020 — у Менску і іншых гарадах адбыліся «Маршы новай Беларусі» — адны з самых масавых акцый у 2020 годзе.

У гэты дзень нарадзіліся

1836 — Міхал Эльвіра Андрыёлі, мастак, удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–1864 гг., палітэмігрант і палітвысланец .

1880 — Аляксандар Грын, расейскі пісьменьнік.

1917 — Пімен Панчанка, народны паэт Беларусі.

1974 — Сяргей Жадан, украінскі паэт.

У памяці

1847 — Ян Чачот, беларускі і польскі паэт, фальклярыст.

1954 — Васіль Русак, палітык, прадпрымальнік, выдавец, адзін з кіраўнікоў Слуцкага паўстаньня 1920 г., дзяяч даваеннай эміграцыі ў Літве і Чэхаславаччыне, ахвяра сталінскіх рэпрэсіяў.

1978 — Анатоль Астрэйка, паэт.

1987 — Міхась Стральцоў, пісьменьнік.

1997 — Вячаслаў Шыдлоўскі, навуковец, вязень ГУЛАГу, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980–1990-х.