«Вайна — гэта ня проста недзе на ўсходзе Эўропы. Гэта напад Расеі на ўсё, што зьяўляецца каштоўнасьцю для нас з вамі. Таму і адбудова Ўкраіны — гэта не лякальны праект. Не праект аднаго народу, а супольнае заданьне ўсяго дэмакратычнага сьвету, усіх краін, якія могуць сказаць пра сябе: мы — цывілізаваныя», — заявіў Уладзімір Зяленскі на міжнароднай канфэрэнцыі па пытаньнях аднаўленьня Ўкраіны, якая праходзіць у Люгана (Швайцарыя).
Паводле яго, адбудаваць Украіну будзе азначаць аднаўленьне прынцыпаў і прасторы жыцьця для людзей.
«Вядома, гэта азначае маштабнае будаўніцтва, вялікае фінансаваньне і калясальныя інвэстыцыі. Вядома, гэта азначае і абсалютна новы ўзровень бясьпекі ўсёй нашай краіны, якой і далей жыць побач з Расеяй. Але гэта азначае таксама і новы тэхналягічны ўзровень», — дадаў ён.
Уладзімір Зяленскі паведаміў, што Расея сваімі абстрэламі і баявымі дзеяньнямі зьнішчыла ва Ўкраіне каля 80 000 аб’ектаў, у тым ліку больш за 2 тысячы — адукацыйных устаноў.
Правядзеньне гэтай канфэрэнцыі было заплянавана яшчэ да расейскага ўварваньня і мелася сканцэнтравацца на разглядзе прагрэсу рэформаў ва Ўкраіне. Цяпер удзельнікі канфэрэнцыі перамесьцяць сваю ўвагу на паваенную адбудову Ўкраіны. Арганізатары канфэрэнцыі спадзяюцца, што яна падштурхне да стварэньня міжнароднай плятформы дзеля аднаўленьня Ўкраіны пасьля завяршэньня вайны.
Патрэбныя сотні мільярдаў даляраў
У канфэрэнцыі ўдзельнічаюць прадстаўнікі 40 краін і 18 міжнародных арганізацый. У склад украінскай дэлегацыі ўвайшлі кіраўнік ураду Дзяніс Шмыгаль і старшыня Вярхоўнай Рады Руслан Стэфанчук.
Як паведамляе ВВС, сярод схем фінансаваньня рэканструкцыі Ўкраіны — новы фонд, стварыць які, па дадзеных крыніц СМІ, мае намер Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця. Фонд можа сабраць каля 100 мільярдаў эўра зь сябраў ЭЗ і іншых краін сьвету.
Паводле падлікаў Кіеўскай школы эканомікі, шкода, нанесеная ўкраінскім дамам і інфраструктуры, складае амаль 104 мільярды даляраў: разбурана каля 45 мільёнаў квадратных мэтраў забудовы, 256 прадпрыемстваў, 656 мэдычных устаноў і 1177 навучальных устаноў.
Экспэрты школы ацанілі шкоду ўкраінскай эканоміцы ў 600 мільярдаў даляраў. Карэспандэнт аўтарытэтнага часопіса Foreign Policy ў сваёй апошняй публікацыі ацаніў кошт пасьляваеннага аднаўленьня Ўкраіны больш як у 1 трлн даляраў.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.