Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Мясцовыя» дэпутаты зьнікаюць, але ніхто гэтага не заўважае


Беларускія ўлады, дзеля таго каб людзі пайшлі галасаваць на мясцовых выбарах, цяпер шмат кажуць пра важнасьць менавіта мясцовых саветаў. Маўляў, бязь іх і «жыцьцё спыніцца». Насамрэч у некаторых рэгіёнах ужо паўтара года няма даволі шмат дэпутатаў найвышэйшага мясцовага роўню — абласных і Менскага гарадзкога саветаў. І, як ні дзіўна, амаль ніхто гэтага не заўважыў. Пра такі незвычайны аспэкт беларускіх выбараў — у матэрыяле Свабоды.

Менск: амаль 150 тысяч выбарнікаў ня маюць у гарсавеце сваіх прадстаўнікоў

18 лютага ў Менску абяруць 57 дэпутатаў гарсавету. Чатыры гады таму, у сакавіку 2014 году, таксама абралі 57. А сёньня іх толькі 50.

Як так здарылася? Адразу шасьцёра сталічных дэпутатаў увосень 2016 году сталі дэпутатамі Палаты прадстаўнікоў. Гэта Тацяна Сайганава, Людміла Макарына-Кібак, Ігар Камароўскі, Віталь Місявец, Ганна Старавойтава, Аляксей Сокал. Яшчэ адзін дэпутат, Юры Чачукевіч, загінуў у 2017 годзе.

«Дэпутат Палаты прадстаўнікоў ня можа быць адначасова дэпутатам яшчэ нейкага іншага савету. У дадзеным выпадку, пасьля таго як гэтыя людзі сталі дэпутатамі парлямэнту, яны спынілі свае паўнамоцтвы ў гарадзкім савеце», — сказала Свабодзе старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі Лідзія Ярмошына.

Яна ўдакладняе, што давыбары ў Менску не праводзіліся.

«Гарадзкая выбарчая камісія іх не прызначала. Можа, там палічылі, што яны не адбудуцца. У нас ня вызначана, у які тэрмін павінны быць прызначаныя давыбары. Цяпер іх рэдка прызначаюць, бо самі па сабе такія выбары не правядзеш».

Паводле дадзеных той жа Цэнтральнай камісіі, у сталіцы болей за 1 мільён 280 тысяч выбарнікаў. Выходзіць дзесьці 23 тысячы на адну акругу. У суме больш за 150 тысяч менскіх выбарнікаў ня маюць свайго дэпутата.

І ўлады нічога ня робяць. Бо калі б дэпутат гарсавету сапраўды быў такой важнай фігурай, як пра гэта гаворыць начальства, хіба не правялі б давыбары?

Сяргей Антончык
Сяргей Антончык

Сяргей Антончык быў дэпутатам менскага гарсавету ў 1990–1995 гадах. Ён кажа Свабодзе, што калі б такая сытуацыя склалася ў гарсавеце ў той час, то давыбары адразу б прызначылі.

«Тады час быў іншы, дэмакратыя націскала. А цяпер якая розьніца, ёсьць там дэпутат ад нейкай акругі ці яго няма? Там усе прызначэнцы ўлады, што ім загадаюць, то і робяць. Я на такія выбары ўжо даўно не хаджу, ня бачу ніякага сэнсу», — кажа ён.

Экс-дэпутат дадае, што тыя асновы самакіраваньня, якія закладаліся ў ягоныя часы, вынішчаныя ўшчэнт. «Саветы сталі прыдаткам выканаўчай улады. І ня болей за тое», — кажа Антончык.

Паставы і Ворша — паўтара года без сваіх дэпутатаў у аблсавеце

Пасьля абраньня ў Віцебскі аблсавет у 2014 годзе Сяргей Зямчонак і Віталь Чудовіч у 2016-м падаліся ў Палату прадстаўнікоў — і таксама былі абраныя.

На афіцыйным сайце Віцебскага аблвыканкаму спадары Зямчонак і Чудовіч зафіксаваныя і ў сьпісе дэпутатаў абласнога савету, і ў пераліку дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў.

Жыхарам Паставаў імя Сяргея Зямчонка добра знаёмае. Праўда, ня столькі праз дэпутацкую дзейнасьць, хоць ён і абіраўся ў Віцебскі аблсавет тройчы запар. Яго ведаюць найперш як дырэктара ААТ «Паставымэбля»: на гэтым прадпрыемстве ён калісьці пачынаў працаваць шараговым работнікам, а ў 2016-м, акурат перад абраньнем у Палату, адзначыў 10-гадовы «дырэктарскі» юбілей.

Канстатаваўшы, што цяжка даць рады эканамічнай палітыцы нават свайго прадпрыемства, Сяргей Зямчонак, тым ня менш, кіраваў эканомікай усёй вобласьці — працаваў у камісіі па эканоміцы Віцебскага аблсавету. А пасьля абраньня ў Палату прадстаўнікоў ён і ўвогуле стаў намесьнікам старшыні камісіі па эканамічнай палітыцы.

Прасачыць за ягонай працай у гэтай якасьці землякам цяжкавата — пра гэта чамусьці ня пішуць мясцовыя СМІ. Затое раённая газэта «Пастаўскі край» вельмі часта зьмяшчае матэрыялы пра ўдзел спадара Зямчонка ў грамадзкіх мерапрыемствах. То ён вітае выхаванцаў раённага сацыяльна-пэдагагічнага цэнтру, то ўскладае вянкі да помніка пераможцам у Вялікай Айчыннай вайне.

Што да асабістых прыёмаў, якія дэпутат Палаты прадстаўнікоў праводзіць у Паставах, то наведнікаў на іх бывае вельмі мала: у траўні мінулага году прыйшлі два чалавекі, у кастрычніку — увогуле адзін.

Карняенка: «Вэртыкальшчыкі змагаюцца за яўку, бо ў іх спаборніцтва, хто лепш служыць уладзе»

Аршанскі дэпутат Палаты прадстаўнікоў Віталь Чудовіч, наадварот, абсалютна не мэдыйная асоба. Адзіная згадка пра яго ў мясцовым друку зьвязаная з удзелам ва ўрачыстасьцях да 100-годзьдзя «Аршанскай газеты». У сакавіку 2014 году кіраўнік аршанскага лякаматыўнага дэпо стаў дэпутатам Віцебскага абласнога савету, а ў 2016-м трапіў у Палату прадстаўнікоў. Прычым на сайце Аршанскага райвыканкаму дагэтуль пазначана, што ён адначасова і дэпутат у аблсавеце, дзе працуе ў камісіі па пытаньнях прамысловасьці, транспарту, будаўніцтва і ЖКГ.

Канкурэнтам Чудовіча на мінулых мясцовых выбарах быў беспартыйны актывіст Канстанцін Анташкевіч, абодва балятаваліся ў абласны савет.

«Мы ішлі па Чыгуначнай выбарчай акрузе № 22. Я нават памятаю ягоную дэклярацыю: дзьве кватэры ў Воршы, аўтамабіль і гараж. Ён начальнік дэпо — зразумела, яго прасоўвалі наперад улады. А цяпер што ён дэпутат Палаты, што быў дэпутатам у вобласьці — якая розьніца! У нас людзі ня ведаюць ні тых, ні тых, бо ня вераць ніводнаму», — кажа спадар Анташкевіч.

Берасьцейшчына: «Насельніцтва дэпутатаў увогуле ня ведае»

На Берасьцейшчыне трое дэпутатаў абласнога савету здалі свае мандаты пасьля таго, як былі абраныя ў Палату прадстаўнікоў. Гэта Леанід Брыч зь Берасьця, Васіль Дземідовіч з Кобрына, Ігар Невар з Лунінца. У выніку на сайце аблвыканкаму ў сьпісе абласных дэпутатаў зьявіліся пазнакі, што гэтыя дэпутаты пайшлі ў вышэйшы заканадаўчы орган.

На пытаньне Свабоды, ці заўважылі ў Кобрыне «зьнікненьне» абласнога дэпутата, мясцовы актывіст Алесь Мех кажа, што «ніхто не заўважыў і ягонага зьяўленьня ў Палаце прадстаўнікоў».

«Усе ж выдатна ведаюць, што гэтых дэпутатаў прызначаюць, і ніякіх іншых варыянтаў людзям прапаноўвацца ня будзе. А людзі як не заўважылі, што ў нас зьнік дэпутат, так не заўважалі і раней, што ён зьявіўся. Ідзе такая гульня паміж насельніцтвам і паміж тымі, хто трымае ўладу: улада робіць выгляд, што быццам ёсьць нейкія дэпутаты, а насельніцтва быццам бы іх абірае. Але ж гэтых дэпутатаў увогуле і ня ведае», — кажа Алесь Мех.

Агулам у Берасьцейскі абласны савет 27 скліканьня было абрана 57 дэпутатаў. Зь іх трое згаданых потым абраліся ў Палату прадстаўнікоў. А паўнамоцтвы яшчэ трох былі спыненыя, у тым ліку і з прычыны судовых спраў, як было з дэпутатам Андрэем Кукарам, супраць якога заводзілася крымінальная справа за перавышэньне ўлады.

У якой з партый на мясцовых выбарах найбольш кандыдатаў з крымінальным мінулым

XS
SM
MD
LG