Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Расея: МДБ — монстар дзяржаўнай бясьпекі


Уладзімір Пуцін
Уладзімір Пуцін

Пра новую рэформе спэцслужбаў РФ — Сяргей Грыгар’янц, Алег Калугін, Юры Фельшцінскі.

У Расеі рыхтуецца рэформа сілавых і праваахоўных ведамстваў. Яшчэ да прэзыдэнцкіх выбараў 2018 году будзе створана Міністэрства дзяржаўнай бясьпекі (МДБ). Пра гэта ў панядзелак паведаміла выданьне «Коммерсант», адзначыўшы, што стварыць новую структуру плянуецца на аснове Фэдэральнай службы бясьпекі (ФСБ), уключыўшы ў яе Службу зьнешняй выведкі (СВР) і большасьць падразьдзяленьняў Фэдэральнай службы аховы (ФСО).

Гаворка ідзе аб фактычным вяртаньні ФСБ функцый Камітэту дзяржаўнай бясьпекі СССР (КДБ), піша выданьне. МДБ, у прыватнасьці, будзе займацца забесьпячэньнем уласнай бясьпекі ва ўсіх праваахоўных і сілавых структурах. Акрамя таго, супрацоўнікі ведамства атрымаюць права ня толькі расьсьледаваць заведзеныя Сьледчым камітэтам і МУС справы, але і ажыцьцяўляць працэсуальны нагляд за імі, паведаміла інфармаваная крыніца выданьня.

Пасьля гэтай рэформы Сьледчы камітэт Расеі, верагодна, страціць самастойнасьць і стане структурай пры пракуратуры Расеі.

Міністэрства абароны, наадварот, будзе ўзмоцнена. У яго склад увойдуць войскі грамадзянскай абароны, а таксама выратавальныя, пажарныя і іншыя службы МНС, піша «Коммерсант».

Паводле дадзеных крыніц, рыхтавацца да правядзеньня рэформы пачалі неўзабаве пасьля ліквідацыі Фэдэральнай міграцыйнай службы і Фэдэральнай службы па кантролі за абаротам наркотыкаў, функцыі якіх перайшлі МУС.

У апошнія тыдні ў СМІ зьяўляліся паведамленьні аб магчымых адстаўках кіраўніка Сьледчага камітэту Аляксандра Бастрыкіна і кіраўніка МНС Уладзімера Пучкова.

У сілавых і праваахоўных структурах прызначаную рэформу афіцыйна не камэнтавалі.

Чаго чакаць грамадзянам Расеі і сусьветнай супольнасьці ад новых плянаў па рэфармаваньні расейскіх спэцслужбаў? Тэму абмяркоўваюць праваабаронца Сяргей Грыгар’янц, экс-генэрал КДБ Алег Калугін, гісторык спэцслужбаў Юрый Фельшцінскі. Вядзе размову Ўладзімер Кара-Мурза-старэйшы.

Уладзімер Кара-Мурза-старэйшы: У Расіі рыхтуецца рэформа сілавых і праваахоўных ведамстваў. Яшчэ да прэзыдэнцкіх выбараў 2018 году будзе створана міністэрства дзяржаўнай бясьпекі (МДБ). Пра гэта ў панядзелак паведамляе «Коммерсант», адзначаючы, што стварыць новую структуру плянуецца на аснове Фэдэральнай службы бясьпекі, уключыўшы ў яе Службу зьнешняй разьведкі і большасьць падразьдзяленьняў Фэдэральнай службы аховы.

Гэта значыць, гаворка ідзе аб фактычным вяртаньні ФСБ функцый Камітэту дзяржаўнай бясьпекі СССР, піша выданьне. МДБ, у прыватнасьці, будзе займацца забесьпячэньнем ўласнай бясьпекі ва ўсіх праваахоўных і сілавых структурах.

Чаго чакаць грамадзянам Расеі і сусьветнай супольнасьці ад новых плянаў па рэфармаваньні расейскіх спэцслужбаў? Пра гэта мы сёньня пагаворым з нашым госьцем — праваабаронцам, заснавальнікам Праваабарончага фонду «Галоснасьць» Сяргеем Грыгар’янцам.

Сяргей Іванавіч, ці зьдзіўлены вы такімі плянамі? Ці вы нечага падобнага чакалі?

Сяргей Грыгар’янц: Я лічыў гэта цалкам магчымым, але па іншых прычынах, чым тое, пра што звычайна гавораць. У асноўным праз тое, што цяпер адбываецца у Эўропе.

Служба зьнешняй разьведкі зноў аказваецца пад кіраўніцтвам дырэктарата ФСБ. Гэта значыць губляе сваю самастойнасьць.

У гэтай рэформе, я думаю, самае важнае — гэта тое, што гіганцкае Упраўленьне зьнешняй разьведкі, якое ў значнай ступені сплянавала і ажыцьцявіла і путч у Расеі, і прыход КДБ да ўлады, якое вывезла расейскі залаты запас і шматлікія фінансавыя сродкі літаральна з усіх савецкіх структур, і, галоўнае, якое напаўняла — гэтым вельмі актыўна займаўся Яўген Прымакоў — на працягу 20 гадоў Эўропу і Злучаныя Штаты савецкай агентурай, што і давяло Заходні сьвет да такога, на шчасьце, не хаатычнага, але вельмі напружанага стану, які пануе зараз, — вось гэтая Служба зьнешняй разьведкі зноў аказваецца пад кіраўніцтвам дырэктарата ФСБ. Гэта значыць губляе сваю самастойнасьць.

Уладзімір Кара-Мурза-старэйшы: У нас на сувязі Алег Калугін, народны дэпутат СССР, у мінулым генэрал КДБ, які цяпер жыве ў ЗША.

Алег Данілавіч, вы згодны зь Сяргеем Іванавічам, што «пляны напалеонаўскія», а ў цэнтры ўсёй рэформы будзе стаяць Служба зьнешняй разьведкі?

Алег Калугін: Я б ня стаў паказваць на зьнешнюю разьведку, як галоўны фактар палітычнай абстаноўкі ў Расеі ні ў мінулым, ні ў цяперашні час. Галоўную ролю заўсёды адыгрывалі ўнутраныя органы дзяржаўнай бясьпекі, якія кантралявалі грамадзкую думку, эканоміку, па сутнасьці, былі гатовыя да арганізацыі любога перавароту на карысьць іх кіраўнікоў. Разьведка ў гэтым сэнсе займалася іншымі справамі.

А што тычыцца цяперашніх працэсаў у Расеі, то я б іх назваў «пуцінізацыя краіны». Можа быць, гэта ня новы тэрмін, але гэта якраз паказьнік таго, што органы дзяржаўнай бясьпекі занялі, я б сказаў, вядучае месца ў краіне, вызначаючы яе і зьнешнюю, і ўнутраную палітыку. Вядома, гэта ня «сталінскі варыянт». Па сутнасьці, «пуцінскі варыянт» — гэта рэстаўрацыя старых савецкіх прыёмаў, мэтадаў і ладу жыцьця.

Уладзімір Кара-Мурза-старэйшы: Але ўжо адзін раз было МДБ, як мы памятаем.

Сяргей Грыгар’янц: Так. І да гэтага спэцслужбы Сталіным заўсёды аб’ядноўваліся і дзяліліся для таго, каб адну супрацьпаставіць іншай. Скажам, каб з дапамогай Меркулава стварыць процівагу Берыі.

Але у аснове таго, што цяпер адбываецца, акрамя таго, што я сказаў, і што мне здаецца ўсё-такі вельмі важным, ня трэба забываць, што Пуцін — гэта прадаўжальнік справы Андропава. У Андропава быў асобны кабінэт у Ясеневе, гэта значыць там, дзе разьмяшчаецца зьнешняя выведка. І нават на партыйным улiку ён стаяў у нелегальнай выведцы.

Пуцін дзеліць людзей на ворагаў і на здраднікаў.

Вядома, у аснове гэтай рэформы ляжаць недавер і страх. Адзін з аглядальнікаў вельмі дакладна, па-мойму, сказаў што Пуцін дзеліць людзей на ворагаў і на здраднікаў. Вось цяпер ён больш за ўсё баіцца здрады. І ў гэтай рэформе перш за ўсё — недавер да войска. У арміі забралі Вайсковую пракуратуру, паставілі яе другі раз і ўзмоцнена пад кантроль МДБ, які, увогуле, заўсёды быў, але цяпер гэта паўтараюць. І галоўнае, дадалі ёй часткі МНС: даручылі разбор завалаў, паводак, пажараў.

Уладзімер Кара-Мурза-старэйшы: Ну, крызіс жа...

Сяргей Грыгар’янц: Так, з аднаго боку, крызіс. З іншага боку, усё гэта рэзка паніжае ўзровень арміі.

У той жа час гэта і ўжо рэалізаваны недавер да МУС, у якога, ствараючы Нацыянальную гвардыю, забралі ўсе сілавыя структуры. Адначасова, як ні дзіўна, пры тым, што аддаецца Сьледчы камітэт, відаць, гэта недавер і да пракуратуры. Калі раней у пракуратуры было хоць бы ўяўнае, але ўсё-ткі хоць нейкае Упраўленьне па кантролі над сьледзтвам у органах КДБ, то зараз наадварот: КДБ кантралюе сьледзтва ў аб’яднаным МУС.

І ўсё ж такі гэта яшчэ і несумнеўныя незадаволенасьць і недавер да Службы зьнешняй выведкі, якая, відаць, з пункту гледжаньня Пуціна, на Захадзе цяпер паводзіць сябе занадта агрэсіўна, небясьпечна і ставіць усё расейскае кіраўніцтва ў становішча ўсімі прызнаных разбойнікаў.

Уладзімер Кара-Мурза-старэйшы: «Карпарацыя Расея і КДБ у часы прэзыдэнта Пуціна». Давайце паслухаем меркаваньне гісторыка Юрыя Фельшцінскага, суаўтара кнігі. Ён лічыць, што перайменаваньне ФСБ у МДБ цалкам ўпісваецца ў лінію Пуціна па вяртаньні савецкіх знакаў і назваў.

Юрый Фельшцінскі: Я думаю, што калі вы задасьце Ўладзімеру Пуціну пытаньне, як ён хоча ўвайсьці ў гісторыю... Ну, зразумела, што ён ужо шмат гадоў прэзыдэнт Расеі, тым ня менш, ён хоча яшчэ увайсьці ў гісторыю. Ён вам абсалютна шчыра адкажа, што ён хоча ўвайсьці ў гісторыю як чалавек, які аднавіў Савецкі Саюз.

Ёсьць спробы прыхапіць тэрыторыі, якія калісьці належалі Савецкаму Саюзу.

І мы бачым, што робяцца нейкія быццам бы дробныя спробы ўзнавіць элемэнты Савецкага Саюзу. Гэта і вяртаньне старога, савецкага гімну, і вяртаньне старой, савецкай мэлёдыі інфармацыйнай праграмы «Час», і перайменаваньне інфармацыйнага агенцтва ў ТАСС. Хоць, наогул, ніякага Савецкага Саюзу быццам бы няма. Але ёсьць спробы прыхапіць тэрыторыі, якія калісьці належалі Савецкаму Саюзу.

Цалкам гутарку чытайце ТУТ.

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава
XS
SM
MD
LG