Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Я сядзеў у кабінэце сьледчага і гуляў у кампутарныя гульні», — як КДБ «разьбіраецца» з баевікамі ДНР-ЛНР


Беларускі баец так званых ДНР і ЛНР Іван Яравы з пазыўным «Пушкін» быў затрыманы КДБ у Воршы ў кастрычніку 2015 году, але праз тыдзень беларускія праваахоўнікі яго адпусьцілі. І ён зноў паехаў ваяваць на Данбас.

Пра затрыманьне Івана Яравога паведаміла афіцыйная газэта «Советская Белоруссия» ў артыкуле «Гастарбайтэры вайны» (нумар ад 11 лютага 2016 году). Артыкул прысьвечаны беларусам, якія ваююць на Данбасе. У публікацыі «СБ» паведамляецца толькі пра факт затрыманьня — што было з Іванам далей, газэта не ўдакладняе.

Імя і прозьвішча баевіка ў артыкуле ня ўзгадвалася, але было разьмешчана ягонае фота з сацыяльных сетак, называўся ягоны ўзрост і пазыўны. Менавіта па гэтым фота Свабода адшукала Яравога ў сацыяльных сетках і зьвязалася зь ім.

Выявілася, што Іван Яравы цяпер не ў беларускай турме, а на свабодзе ў Растоўскай вобласьці Расейскай Фэдэрацыі.

У інтэрвію Свабодзе баявік пацьвердзіў факты, выкладзеныя ў публікацыі «СБ», і дадаў тое, пра што прэзыдэнцкая газэта змаўчала.

«Яны ўсё пра мяне ведалі»

Да вайны 26-гадовы Іван Яравы жыў у горадзе Круглае Магілёўскай вобласьці. У Беларусі ў яго засталася маці, бацька жыве ў Растоўскай вобласьці.

Яравы адслужыў ва Ўзброеных сілах Рэспублікі Беларусь у воінскай часьці ў Фаніпалі, потым працаваў будаўніком. На вайну паехаў у лістападзе 2014 году, трапіў у горад Антрацыт у «Казацкі полк ЯрГА», дзе атрымаў пазыўны «Пушкін».

Увосень 2015 году Яравы зьезьдзіў на пабыўку дадому, а на зваротным шляху быў затрыманы на чыгуначным вакзале ў Воршы.

— Я ехаў назад, ваяваць, а мяне высадзілі зь цягніка. Па мяне прыйшлі супрацоўнікі КДБ і Ўпраўленьня па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй, гаворка ішла пра крымінальны артыкул «наёмніцтва». Трымалі мяне больш за тыдзень у Магілёўскім СІЗА. Але ў выніку адпусьцілі. Я проста даў расьпіску, што папярэджаны аб крымінальнай адказнасьці за наёмніцтва.

— А яны ведалі, што вяртаесься на вайну?

— Яны ўсё пра мяне ведалі, цалкам усё ведалі! Мне заставалася толькі пацьвердзіць усё гэта.

— Атрымліваецца парадаксальная сытуацыя. Беларускія ўлады кажуць, што ўсе, хто ваюе на Данбасе, — гэта злачынцы, зь імі трэба «разьбірацца». Але пры гэтым цябе вызваляюць зь СІЗА, крымінальную справу не заводзяць і даюць свабодна даехаць да Данбасу. Чаму так атрымліваецца, на тваю думку?

— Я ня ведаю... Мне здаецца, гэта асабістае, чалавечае, мужыцкае стаўленьне да мяне сьледчага. Я ж у тым СІЗА фактычна не сядзеў. Я сядзеў у кабінэце сьледчага і гуляў у кампутарныя гульні. І ён жа мне з дому паесьці прыносіў, цыгарэты даваў. Было такое чалавечае стаўленьне.

— Дык ты ў СІЗА наагул знаходзіўся?

— Я кажу, што на працягу працоўнага дня сьледчага я сядзеў у ягоным кабінэце за кампутарам. А калі працоўны дзень сканчаўся, мяне адпраўлялі ў камэру.

Пасьля вызваленьня зь СІЗА Яравы ваяваў у батальёне «ДНР» «Усход», які стаіць пад Ясінаватай.

«А паўтара-два тыдні таму я быў паранены. На нашы пазыцыі выйшла ўкраінская дыверсійна-выведная група, мы іх абстралялі, але нас свае ж накрылі агнём з АГС (аўтаматычны гранатамёт станковы. — РС). Вось такая бяда», — распавёў ён.

Цяпер баявік у Растоўскай вобласьці, правіцца пасьля раненьня.

Акрыяўшы, Яравы зьбіраецца вяртацца на Данбас, але не ў батальён «Усход», а ў свой казацкі полк у Антрацыце.

«Мне гэтая Беларусь непатрэбная»

Іван Яравы прызнае, што паехаў ваяваць не таму, што хацеў абараніць жыхароў Данбасу ад «фашыстаў» ці «нэанацыстаў».

«Ці паехаў я на Данбас ваяваць з фашыстамі? Калі шчыра, то не. Груба кажучы, я не лічу, што ваюю там супраць фашыстаў. Разумееш, я родам з Растова. Я казак, і гэтага ўжо дастаткова. Я пайшоў ваяваць, бо гэта мая зямля. Гэта расейская зямля, яна не павінна належаць украінцам», — упэўнены ён.

На дадзены момант у Яравога застаецца грамадзянства Рэспублікі Беларусь, але ён зьбіраецца атрымліваць расейскі пашпарт. «Мне гэтая Беларусь непатрэбная», — дадаў ён.

«Было і такое — ляжыць якое замерзлае цела, а мы зь яго сьцягваем нешта»

Паводле слоў Яравога, доўгі час на Данбасе ён фактычна не атрымліваў ніякіх грошай — быццам бы толькі два разы заплацілі яму па 1000 грыўняў. Але восеньню падразьдзяленьні баевікоў пачалі набываць выгляд рэгулярных частак. Баевікам выдалі «ваенныя білеты» ДНР-ЛНР, яны сталі атрымліваць рэгулярнае «жалаваньне». Шараговыя байцы цяпер атрымліваюць 15 тысяч расейскіх рублёў, афіцэры — да 30 тысяч.

«Я „ваенны білет“ атрымаў толькі ў ДНР, пасьля затрыманьня ў Беларусі. Дагэтуль я быў у казацкім палку, там было ўсё добраахвотна. Гэтыя 2 тысячы грыўняў — гэта было проста на цыгарэты, на трусы і шкарпэткі. Цяпер і ў маім казацкім палку выдаюць „ваенныя білеты“, выдаюць забесьпячэньне. Цяпер у нас фактычна кадравыя вайсковыя часьці. Цяпер мы ня зь мёртвых „укропаў“ зьбіраем грыўні ці нешта там яшчэ. Цяпер у нас ёсьць зарплата. А то ж было і такое — ляжыць якое замерзлае цела, а мы зь яго сьцягваем нешта... А што рабіць!», — кажа баявік.

«Я ня маю права гаварыць пра расейскую армію»

«Замірэньне на Данбасе? Глупства! Афіцыйна лічыцца, што замірэньне, а так — кожны дзень у нас перастрэлкі. У „Крыжа“ (камандзіра роты ў батальёне „Ўсход“), у яго пасьля Дэбальцава, за час замірэньня за 2015 год страты — 290 чалавек. Гэта ў адной роце! Гэта значыць, ён за гэты час ужо тры роты палажыў», — кажа Яравы пра цяперашнюю сытуацыю на фронце.

Ад адказу на пытаньне пра ўдзел расейскай арміі ў вайне на Данбасе Яравы ўхіліўся.

«А можна гэтую тэму прапусьціць? Я ня маю права гаварыць», — дадаў ён.

Паводле слоў Яравога, наагул сярод баевікоў настроі сёньня адназначныя — яны лічаць, што трэба заваяваць усю Данецкую і Луганскую вобласьці. Асабліва гэтыя настроі распаўсюджаныя сярод тых, хто родам з тэрыторыяў, якія падкантрольныя ўкраінскім уладам.

«Я служыў з хлопцамі з Канстанцінаўкі, Славянску — зразумела, што яны хочуць дадому, яны хочуць адваяваць гэтыя тэрыторыі. Яны ж, груба кажучы, цяпер бамжы, у іх няма дома», — тлумачыць ён.

Уладу ў так званай «Новороссии» Яравы лічыць сапраўды «народнай».

«У цэлым улада ў нас вельмі добрая. Улада ў нас народная. Хоць Захарчанку шмат у чым абвінавачваюць, хоць Платніцкі мне сам не падабаецца. Але ўсё ж шмат чаго робіцца. Людзі ўжо атрымліваюць пэнсіі, жыцьцё патроху наладжваецца. Праблемаў з харчаваньнем на Данбасе няма, прадукты ў крамах усе ёсьць. Цэны там у параўнаньні з Расеяй значна ніжэйшыя. Там на 10–15 тысяч расейскіх рублёў цалкам можна пражыць. Так, сярод уладаў ёсьць і тыя, хто нажываецца на вайне. Але нешта ўсё ж робіцца», — разважае ён.

«Гіві — ён наагул адмарожаны. Ведаеце, колькі ён хлопцаў паклаў?»

На Данбасе Яравы служыў у артылерыі: спачатку быў наводчыкам гаўбіцы, затым — камандзірам гарматы. Браў удзел у бітве пад Дэбальцавам у студзені-лютым 2015 году.

«Мы выяжджалі на пазыцыі і спалі толькі па дзьве гадзіны ў дзень. Мы дзень білі. Бачым, чорныя дымы пайшлі — значыць, добра», — расказвае Яравы пра тыя баі.

Але часам даводзілася ваяваць і ў акопах, у якасьці пяхоты.

Разважаючы наконт зьверстваў на вайне, Яравы ўзгадаў выпадак, калі, паводле ягоных слоў, ён выцягнуў з магілы дзяўчыну, якую згвалтавалі і ледзь не забілі ўкраінскія байцы. Але Яравы прызнае, што жорсткасьць уласьцівая і баевікам. Яравы пералічыў некалькі палявых камандзіраў, якія вызначаюцца асаблівай жорсткасьцю да ўкраінцаў:

«З батальёна „Ўсход“ — гэта камандзір роты „Крыж“. Для яго наагул няма замірэньня. Ну, потым гэтыя нашы „героі“ — Матарола і Гіві. Гіві — ён наагул адмарожаны. Ведаеце, колькі ён хлопцаў палажыў? А ў ЛНР ёсьць брыгада „Призрак“ — яны таксама лютуюць. Іх узначальваў Мазгавы, але потым яго забілі — прычым ліквідавалі яго свае ж, Платніцкі ліквідаваў».

У брыгадзе «Призрак» ён сустрэў і свайго суайчыньніка — беларуса з пазыўным «Гюрза» (сапраўднага імя і прозьвішча «Гюрзы» Яравы называць ня стаў). Беларусаў з процілеглага боку Яравому асабіста сустракаць не даводзілася, хоць ён ведае, што беларусы ёсьць у палку «Азоў», і ён бачыў пад Новаазоўскам, пад Шырокінам беларускі сьцяг на пазыцыях.

Што кажа Лукашэнка?

Трэба адзначыць, што беларускія ўлады і на ўзроўні прэзыдэнта, і на ўзроўні кіраўніцтва праваахоўных органаў ня раз заяўлялі, што беларусы, якія ваююць на Данбасе, — гэта злачынцы. Аляксандар Лукашэнка некалькі разоў загадваў імгненна разьбірацца з баевікамі з Данбасу, калі тыя зьявяцца на тэрыторыі Беларусі.

«З тымі, хто сёньня ваюе, мы разьбяромся, калі яны вернуцца ў краіну. Я ўсіх папярэдзіў, і на заканадаўчым узроўні мы прынялі рашэньне: калі ты пайшоў ваяваць — гэта значыць забіваць — ня важна, на баку Данбасу ці супраць яго, то мы зь цябе спытаем», — заявіў Лукашэнка ў верасьні.

Гэтая пазыцыя была пацьверджана ім у студзені:

«Стаўленьне Беларусі да такіх ваякаў, якія ваявалі ва Ўкраіне з таго ці іншага боку, вядомае. Разьбірайцеся імгненна разам зь міліцыяй і КДБ».

Свабода зьвярнулася па камэнтары да КДБ і МУС Беларусі па гэтым факце. Іх адказы чытайце пазьней на нашым сайце.

Глядзець камэнтары (18)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG